تاریخی فرهنگی قرآنی

موضوعات قرآنی ؛ دینی و آموزشی : مطالب طبقه بندی شده جهت تحقیق ؛ جزوه ؛ کتاب و .....

تاریخی فرهنگی قرآنی

موضوعات قرآنی ؛ دینی و آموزشی : مطالب طبقه بندی شده جهت تحقیق ؛ جزوه ؛ کتاب و .....

مشخصات بلاگ
تاریخی   فرهنگی   قرآنی

آشنائی با تاریخ اسلام :
عبرت آموزی (و لقد اهلکنا القرون من قبلکم .... گذشته چراغ راه آینده است)
آشنایی با علوم و موضوعات قرآنی ( هدی و رحمه للمتقین)

کپی و تبدیل به جزوه و کتاب با اطلاع مجاز است .

آخرین نظرات

چهل حدیث از فضائل امام علی و فاطمه علیهمالسلام

                                   فاطمه(س)؛ استمرار اسوه حسنه

وجود مقدس پیامبر اکرم (ص) به فرموده صریح قرآن، اسوه شایسته همه خداباوران است:

لقد کان لکم فی رسول الله اسوه حسنه لمن کان یرجوا الله و الیوم الآخر و ذکر الله کثیراً؛ مسلماً برای شما در زندگی رسول خدا(ص) سرمشق نیکویی می‌باشد، برای آنها که امید به رحمت خدا و روز رستاخیز دارند خدا را بسیار یاد می‌کنند (احزاب21)

اقتداء و تاسی کامل به رسول خدا (ص) توفیقی است که تنها نصیب کسانی خواهد شد که دل در گرو عشق خداوند دارند و او را بسیار یاد می‌کنند

رسول مکرم (ص) که خود شایسته‌ترین اسوه حسنه مؤمنان هستند، به کرّات یگانه دخترش را پاره وجود خویش، روح و ریحان خویش و جان و جانان خویش می‌خواند و با تعابیری گوناگون رضایت او را رضایت خود و ناراحتی او را ناراحتی خود اعلام می‌دارد

چنین تاکیدات متواتری از جانب رسول الله (ص) به چه هدفی صادر گردیده است؟ چرا پیامبر رحمت، بر این حقیقت فراوان تاکید می‌ورزد که فاطمه، پاره‌ای از وجود من است؟ آیا این همه تاکید جز برای آن است که توجه همه مؤمنان طول تاریخ را به اسوه‌ پذیری از ابعاد زندگانی فاطمه، در مقام استمرار بخش سیره پیامبر(ص) جلب کند؟ چرا چنین نباشد در حالی که وجود فاطمه از وجود رسول خدا جدا نیست. وجود فاطمه، قسمتی از وجود رسول خداست و سیره او جلوه دیگری از سیره رسول خدا. وجود فاطمه، مکمل وجود رسول خداست و اسوه‌گری فاطمه، تکمیل کننده اسوه‌گری شایسته‌ترین اسوه حسنه

فاطمه، استمرار اسوه حسنه است و این است رمز و راز آن که سیره فاطمه(س) برای همه امامان از نسل او، حجت و الگو می‌گردد: نحن حجه الله علی الخلق و فاطمه حجه الله علینا؛ ما (امامان معصوم) حجت خداوند بر مردمان هستیم و فاطمه حجت (خداوند) بر ما*

اسوه‌گری سیره فاطمه زهراء (س) چنان در اوج یگانگی است که وجود مبارک بقیه الله الاعظم (عج) فاطمه (س) را اسوه نیکوی زندگانی خویش معرفی می‌فرماید:

و فی ابنه رسول الله لی اسوه حسنه؛ همانا در دختر رسول خدا (ص) برای من الگویی شایسته وجود دارد (بحارالانوار53: 178)

در این روایت نکته ظریفی وجود دارد. حضرت ولی عصر (عج) نفرموده‌اند: فی امّی فاطمه... بلکه می‌فرمایند: فی ابنة رسول الله ... این تعبیر حاکی از آن است که اقتدای حضرت مهدی (عج) به حضرت زهرای مرضیه (س)، نه از آن جهت است که فاطمه (س)، مادر آن حضرت است بلکه بدین جهت است که آن دردانه هستی، دختر رسول خدا (ص) و استمرار وجود اوست؛ پاره تن رسول خداست و اسوه‌پذیری از وی، همان اسوه‌پذیری از رسول خداست

قرآن کریم درباره حضرت مریم (س) می‌فرماید: وَ إِذْ قالَتِ الْمَلائِکَةُ یا مَرْیَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاکِ وَ طَهَّرَکِ وَ اصْطَفاکِ عَلى‏ نِساءِ الْعالَمینَ (آل‌عمران42)

رسول خدا در تفسیر این آیه فرموده‌اند: مریم سرور زنان زمانه خویش بود اما دخترم فاطمه سرور همه زنان جهان، از آغاز تا فرجام آن است (همان 43: 24) لفظ اصطفی برای مریم و عبارت سیده نساء العالمین برای حضرت فاطمه

الگو بودن حضرت زهرا در روش همسرداری و تربیت فرزندان

همسرداری حضرت فاطمه(س) مثال‌زدنی است این بانوی بزرگوار به عنوان بهترین زن عالم و کوثر آفرینش درس‌‌هایی برای تمام اعصار به یادگار گذاشته است

سبک زندگی زهرای مرضیه(س) دارای درس‌های آموزنده و جذابی برای همگان بوده

فاطمه زهرا(س) به عنوان دخت نبی مکرم اسلام(ص) در زندگی خود توانست درس‌هایی درخشان به جای بگذارد که برای زنان عالم و انسان‌های آزاده قابل الگوبرداری است

چراکه فرزندان رشیدی که این بانوی بزرگوار تربیت کرد، برای همه نسل‌ها درس عزت و حماسه آفریدند

حضرت زهرا(س) دردهای خود را به سختی با امیر مؤمنان(ع) در میان می‌گذاشت و حتی نیازهای اولیه و ضروری زندگی را برای همسرش مطرح نمی‌کرد تا به سختی نیفتد

حضرت فاطمه زهرا(س) دردها و اهانت‌های فراوانی را تحمل می‌کرد تا دین اسلام ماندگار شده و از آسیب‌ها جلوگیری کند

حضرت فاطمه(س) ولایتمدار و مدافع تمام عیار ولایت بود و در هر شرایطی در این زمینه دفاع می‌کرد

بنابراین ما هم باید در هر شرایطی از ولایت و امام زمان(عج) خود دفاع کنیم

عبادت، راز و نیاز، زهد، پرهیزگاری، ارتباط با خدا، نماز و اخلاص را از دیگر ویژگی‌های منحصر به فرد حضرت زهرا(س) می باشد

این بانوی نمونه اسلام در زمینه معاشرت و کمک به مردم و ایتام افطار خود را به فقیر و اسیر می‌داد

بنابراین بر مسلمانان لازم است با تأسی از آن حضرت به نیازمندان توجه جدی داشته باشند فرزندانی در دامن حضرت فاطمه(س) پرورش پیدا کردند که سبب استحکام و ترویج دین اسلام و مکتب تشیع شد و این فرزندان به عنوان انوار الهی همیشه در همه اعصار می‌درخشند.

ضرورت شناخت حقیقت زهرا(س)

آنچه از اهمیت بیشتری برخوردار است اینکه برای احیای الگوی فاطمی در میان پیروان و محبان ایشان لازم است در گام اول به شناخت حقیقی ایشان اقدام نماییم به این که حقیقت این سخن پیامبر(ص) را که خشنودی فاطمه را خشنودی خدا و غضب فاطمه را غضب خدا می داند ادراک نماییم (بحارالانوار ج21 ص2799)

به عبارتی ما باید در اولین مرحله حقیقت شخصیت زهرا(س) را بشناسیم در گام بعدی به این مهم بپردازیم که حضرت زهرا(س) در زندگی علمی و عملی خویش چگونه عمل کرد تا آن را برای زندگی فردی و جمعی خود به یک مدل تبدیل و در گام نهایی به آن عمل نماییم.
براستی چرا در زندگی امروز ما فاطمه مهجور است و بیشتر اوقات تنها به انجام اعمال شعاری و صوری بسنده می شود؟

آیا اگر الگوی فاطمه(س) در زندگی ما حضور می داشت وضعیت حجاب این گونه بود؟ اگر الگوی زندگی ما فاطمه بود اوضاع خانواده ها چگونه بود؟ ما اگر فاطمه را به خوبی اسوه خویش می ساختیم و جامعه ما اگر به فاطمه تمسک می کرد آیا وجدان کاری چطور بود؟
خلاصه باید گفت اگر فاطمه، دیروز در مدینه و در میان مدعیان تبعیت از رسول اکرم(ص) در مظلومیت بود و سرانجام به دست همین مدعیان دروغین با حیات این جهانی وداع کرد و به شهادت رسید، امروز نیز فاطمه در زندگی ما مهجور و ناشناخته است و بیشتر به جای تمسک و تبعیت عملی از ایشان، تنها به طرح برخی شعارهای خالی از محتوا بسنده می شود که نه دنیا و نه آخرت را تأمین نمی کند و به تعبیری گروهی از ما شیعیان به نوعی به پوسته ای ظاهری از حقیقت فاطمی تمسک کرده و در تلاش برای شناخت حقیقی ایشان نیستیم. بی تردید اگر بخواهیم از بسیاری از باتلاق های فردی و جمعی عبور نماییم و جامعه خویش را بخوبی بازسازی کنیم لازم است زندگی اهل بیت(ع) از جمله فاطمه زهرا(س) را الگو و مدل زندگی خویش قرار دهیم و براساس آن برای آینده هایی درخشان، تلاش و کوشش نماییم که تحقیقاً این چنین خواهد شد

الگو بودن حضرت فاطمه (س) بر عموم زنان و مردان
قرآن کریم وقتی می خواهد الگوی جامعه برین را ذکر کند، می فرماید:

ضرب الله مثلاً للّذ ین آمنوا امرأت فرعون و مریم ابنه عمران التی احصنت فرجها

نفرمود: الگوی زنهای خوب مریم است، فرمود: الگوی مردم خوب، أعم از مردان و زنان، مریم و زن فرعون است

اگر کسی مثل فاطمه، سیّده نساء عالمین من الأوّلین و الآخرین شد، مصداق برینی برای این تعبیر است

روز تولد فاطمه(س)، روز انسان است، نه روز زن ! این کوته نظری ماست. باید بگوئیم: فاطمه (س) الگوی مردم خوب است، أعم از زنان و مردان

همدلی جامعه بدون اجرای عدالت، امکان پذیر نیست مدلی که شعار رسمی بسیاری است، بدون عدل در مکتب زهرا ممکن نیست

خطبه فاطمیه: جعل الله العدل تنسیقاً للقلوب، و طاعتنان ظاماً للملّه، و امامتنا اماناً للفرقه  وقتی فاطمه سخن می گوید، تریبون اهل بیت به دست اوست

فرمود: اگر دولت، شعار همدلی و هم آوائی می دهد، بدون عدل ممکن نیست و اگر ملّت شعار هم آوائی می دهد، بدون عدل میسّر نیست. اگر این دانه های از هم جدا بخواهد در یک رشته تسبیح گونه، کنار هم قرار بگیرد، باید مطیع اهل بیت بود.

حضرت زهراء و دفاع از ولایت

حضرت بقیه‌الله عج فرمودند: ان فی ابنت رسول‌الله لی اسوه حسنه دختر پیامبر برای من الگو و اسوه است

فشارهایی را که حضرت زهرا(س) در زندگی تحمل کردند، همه در راه حمایت و دفاع از ولایت و امامت بوده است

اگر حضرت زهرا(س) در خانه نشسته بود و مثلاً می‌فرمود که این کارها کارهای مردانه است و من باید در خانه باشم و خانه‌داری کنم و کاری به سیاست ندارم، کوچک‌ترین بی‌احترامی به آن حضرت نمی‌شد

اگر پهلوی حضرت زهرا شکست، اگر سیلی به صورت زهرا زدند و اگر تازیانه به بازوی مبارکش زدند و اگر آن بی‌حرمتی‌ها به ساحت مقدس آن بزرگوار صورت پذیرفت، همه و همه در راه دفاع از ولایت و امامت بود

با این همه مصائب، دختر رسول‌الله(ص) کوتاه نیامد یعنی آن زمان که در خانه‌اش را آتش زدند و پهلویش را شکستند با همان پهلوی شکسته در دفاع از ولایت حرکت کرد و به کوچه ‌آمد و کمربند مولایش علی(ع) را گرفت تا مانع بردن امام برای بیعت شود.

خداوند پیامبران را تنها در همان زمینه و روش موفق آمیزشان مورد تجلیل و الگوبرداری معرفی می کند و از الگو برداری در سایر موضوعات و مسایل باز می دارد. از این رو از الگوبرداری از حضرت ابراهیم(ع) درباره دعا نسبت به مشرک باز می دارد و او را سزاوار الگوبرداری در این مطلب و موضوع برنمی شمارد (ممتحنه4و 6) و در تحلیل رفتار وی به این نکته توجه می دهد که وی نسبت به مردم بسیار مهربان و دلسوز بوده و همین دلسوزی موجب شده تا رفتاری برخلاف اصول عقاید داشته باشد که ازنظر دین، رفتاری کمالی نیست. (توبه113و 114)
خداوند در قرآن، کامل ترین الگوها را اهل بیت عصمت و طهارت(ع) برمی شمارد و به صراحت ایشان را به عنوان برترین الگوها معرفی می کند؛ زیرا آنان در همه زمینه ها و عرصه ها بر پایه اصول وحیانی حرکت می کردند و حتی در امور خرد و ریز نیز ترک اولی از ایشان مشاهده نشده. آیه21 احزاب، پیامبر(ص) را اسوه کاملی معرفی می کند که در همه زمینه ها باید الگو قرار گیرد. حضرت فاطمه(س) از جمله الگوهای معرفی شده از این خاندان است که در آیات و سوره هائی از جمله سوره انسان به عنوان برترین الگوی کامل در میان زنان مطرح می شود و از مؤمنان از زن و مرد خواسته شده تا از ایشان پیروی کنند و او را الگوی کامل خود در ایمان و رفتار قرار دهند*

نگاهی گذرا به گزارش قرآن از بینش و نگرش فاطمه(س) نشان می دهد که وی زنی کامل در همه حوزه هاست و به سادگی قابلیت پیروی از ایشان وجود دارد

وی دارای عفت و حیا بود که ملکه ای نفسانی است و شرم و حیای وی به گونه ای است که با نامحرمان، هم کلام نمی شود ولی این حیا موجب نمی شود تا از مسئولیت اجتماعی خود باز ایستد و برای مبارزه به میدان نرود و حقوق خود و شوهرش را استیفا نکند

لذا به مسجد می رود و در میان مردان و زنان با حفظ حجاب و پوشش شرعی به سخنرانی می ایستد و از مقام ولایت دفاع و حقوق خویش را از فدک مطالبه می کند.

آن حضرت(س) در عمل اجتماعی وارد می شود و با آن که به خودسازی از راه روزه ادامه می دهد، به دیگرسازی نیز توجه دارد و درد افراد جامعه را درد خویش می شمارد و در مقام ایثار، غذاهای خود را به کافر حربی می دهد که اسیر شده و یا غذای خویش را به فقیران و مستمندان جامعه می بخشد

چنین رفتاری قابل پیروی همگانی است

حضرت فاطمه(س) ارزش زن را در دست یابی به کرامت و شرافت انسانی می داند و عرضه تن و بدن را نه تنها آزادی نمی داند، بلکه عاملی برای تعرض به ساحت امنیت روحی و اجتماعی خود برمی شمارد

به این معنا که برخی از آزادی ها را عین اسارت زن می داند؛ زیرا اگر زیبایی های جنسی و جنسیتی زن آشکار و شناخته شود، احتمال تعرض از سوی بیماردلان اجتماعی وجود دارد و ضریب امنیتی وی کاهش می یابد

از این رو خود را به حجاب تن، افزون بر حیا و عفت روح می آراید تا این گونه کرامت و شرافت خویش را حفظ کند، بی آن که کوچک ترین تعرضی به حقوق انسانی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی وی شده باشد*

تمام وجود فاطمه زهرا(س) همسو با ارزش‌های الهی بود

براساس آموزه های اسلامی، پیامبر(ص) بعنوان بهترین الگو مطرح می باشد(احزاب21) که لازم است مسلمانان به ایشان تمسک نموده و از آن حضرت تبعیت کنند

بی تردید این معنا نسبت به اهل بیت(ع) که براساس آیه مباهله جان پیامبر(ص) هستند (آل عمران61) نیز صدق کرده و ایشان بسان رسول اکرم(ص) بعنوان اسوه های حسنه برای مسلمین مطرح می باشند

فاطمه زهرا بعنوان کسی که از سوی پدر به شرف ام ابیها، جگرگوشه رسول، فداها ابوها و... مفتخر است از جمله مصادیق آیه اسوه حسنه است.

پیامبر(ص) در جای دیگری می‌فرمایند: کمل من الرجال خلق کثیر و لم یکمل من النساء الا مریم و آسیه امراة فرعون و خدیجة بنت خویلد و فاطمة بنت محمد؛ از میان مردان افراد بسیاری به کمال رسیده‌اند اما در میان زنان فقط ۴ زن به مقام کمال انسانی خویش، به معنای اینکه مجمع جمیع کمالاتی باشند که برای یک انسان متصور است، رسیده‌اند

بنابراین الگوی زنان ما در طول تاریخ، زیاد نبوده و سرآمد این ۴ نفر، حضرت زهرا(س) است

در خصوص ویژگی‌های صدیقه طاهره(س) در سخنان پیامبر(ص) با تعابیری مواجه می‌شویم که انگار تمام وجود شریف و نازنین فاطمه(س) همسو با ارزش‌های الهی بود و به همین دلیل پیامبر (ص) فرمودند: یا فاطمه ان‌الله لیغضب لغضبک و یرضی لرضاک وقتی غضب می‌کنی غضب خداوند هم تحقق پیدا می‌کند، وقتی که تو راضی می‌شوی خداوند هم راضی می‌شود*

یک انسان وقتی به این مقام می‌رسد که تمام ملاک‌ها و ارزش‌هایی که در روح و وجودش محقق است منطبق با اراده الهی باشد و در واقع، این مسئله نشان دهنده آن است که جایگاه و مقام فاطمه(س) با هیچ زنی قابل مقایسه نیست و این رابطه حضرت زهرا(س) با خداوند بود. از این رو پیامبر(ص) می‌فرماید: فاطمة بضعة منی فاطمه بخشی از من است. یعنی این کمالات و سجایایی که در وجود پیامبر (ص) هست این ویژگی‌ها و سجایا در وجود حضرت فاطمه(س) ورود پیدا کرده است

فاطمه(س) الگوی زندگی حال و آینده

هنوز چند ماه از رحلت پیامبر اسلام(ص) نگذشته است که یگانه دخترش، پاره تنش، نور چشمش، فاطمه(س) در بستر بیماری، چهره خویش را از همسرش مخفی می کند

بچه ها به حضورش دلگرمند، غافل از اینکه این بیماری را شفایی جز وصال معشوق حقیقی نیست

مردم مدینه به جای تسلی خاطر آن بانوی بزرگوار در فراق پدر، تحمل اشک های سوزان او را نداشته و تنها سایه بان ایشان در کنار مزار شهدای احد را ویران ساختند

آنها سخنان اسوه رحمت «پیامبر(ص)» را از یاد برده بودند که در حالی که دست فاطمه را در دست گرفته بود، فرمود: هر کس این دختر را می شناسد، که می شناسد و هر کس که نمی شناسد بداند که او فاطمه دختر محمد پیامبر خداست و او پاره ای از وجود من، قلب من و روح من است، پس هر که او را آزار دهد مرا آزرده است و هر که مرا بیازارد خدا را آزرده است. (بحارالانوار، ج 43، ص80)

آنها سوره کوثر و مصداق خیر کثیر (انوار درخشان، ج 18، ص 309) را به کلی از یاد بردند و در میان در و دیوار مجروح ساختند و به شجره خبیثه دشمنان اهل بیت متصل شدند

آنها شب قدر و مصداق روشن آن حضرت زهرا را از یاد بردند و آن بانو را آن طور که شایسته اش بود نشناختند

زیرا در کلام امام صادق(ع) این امر به روشنی هویداست که فرمود: هر که فاطمه را به واقع بشناسد لیله القدر را درک کرده است، و همانا او را فاطمه نامیدند چون مردمان از کسب معرفت واقعی نسبت به وی عاجز هستند (بحارالانوار ج34 ص56)

اینک لازم است برخی از ابعاد وجودی حضرت زهرا(س) بار دیگر مورد بررسی قرار گیرد تا با شناخت زوایای زندگی او اشتباهات گذشتگان تکرار نشود و همگان با تبعیت از این الگو در رسیدن به کمال بهره مند شوند.

همسرداری فاطمه(س)

همسرداری یکی از بهترین راه های عروج زن از خاک به اوج افلاک است

زنانی از پیامبر اکرم(ص) سؤال کردند: چرا همه فضیلت ها مخصوص مردان است و باب جهاد و شهادت به روی ما بسته شده است، ما چگونه می توانیم از ثواب این فضیلت عظیم بهره مند شویم؟

فرمودند: جهاد زن، همسرداری نیکوی اوست (تحف العقول، ص60)

و زهرای مرضیه گفتار پدر را در عمل معنا بخشید. شناخت لطایف و ظرایف جلوه های رفتاری حضرت در قبال همسر فرازهایی از زندگی فاطمه(س):
1-
عشق و محبت توام با احترام به همسر

از اهداف مهم در ازدواج، آرامش و رابطه محبت آمیز میان زوجین است... برقراری روابط عاطفی، نقش مهمی در استحکام خانواده و سازگاری زن و شوهر دارد

یکی از عوامل مهم در تحقق عشق و محبت میان همسران، بیان و اظهار آن است. چه بسا کسانی که در قلب، محبت فراوانی نسبت به همسرشان دارند، ولی توانایی ابراز آن را ندارند

در حالی که گفتن جملاتی که حاکی از محبت زوجین نسبت به هم است در رفع بسیاری از تردیدها و سوءظن ها مؤثر است*

ائمه معصومین هم به ابراز علاقه به همسر تاکید نموده اند و در سیره عملی ایشان نیز به چشم می خورد

پیامبر اکرم(ص) فرمود: وقتی مرد به زن خود با محبت می نگرد و زنش نیز به او با مهر نگرد، خداوند به دیده رحمت به آن ها نگاه می کند. (نهج الفصاحه، ح 621)...

در زندگی مشترک فاطمه(س) با علی(ع) عبارات و کلمات محبت آمیز بسیار است فاطمه(س) با الهام از دستورات الهی و با درک صحیح از روابط زن و شوهر، همواره به همسر بزرگوارش عشق می ورزید و او را مورد محبت قرار می داد و در کلام خود علاقه و احترام را با هم در نظر می گرفت (بحارالانوار، ج34، ص192)

استفاده از القاب زیبا برای خطاب همسر، باعث ایجاد صمیمت و پیدایش عکس العمل و رفتاری مناسب در طرف مقابل است. حضرت علی(ع) فرمود: خطاب هایتان را زیبا کنید تا پاسخ زیبا بشنوید (غررالحکم، ص435)

فاطمه(س)، در مقام اظهار محبت و علاقه به امام علی(ع) فرمود: علی جان، روح من فدای روح تو و جان من سپر بلاهای جان تو (کوکب الدری، ج1، ص196)

عشق و محبت فاطمه(س) نسبت به همسرش به اندازه ای بود که در لحظات احتضار به خاطر مشکلات و سختی هایی که پس از شهادتش به امام علی(ع) خواهد رسید، گریست (بحارالانوار، ج34، ص218)
2-
شناخت همسر و آشنایی با ابعاد روحی و شخصیتی او
یکی از عوامل انس در خانواده و استحکام آن، شناخت حالات و روحیات همسران و درک متقابل یکدیگر است

در صورت درک صحیح از روش و رفتار همسر، طرف مقابل می تواند در برابر آن واکنش مناسبی نشان دهد و راحت تر از خطاها و لغزش های احتمالی همسرش گذشت کند، زیرا بسیاری از اختلاف ها ناشی از سوءتفاهم ها است. فاطمه(س) در مدت کوتاه زندگی خود با علی(ع)، حقیقت وجودی و روحیات علی(ع) را شناخت و زمانی که دیگران از فهم و درک رفتار علی(ع) ناتوان بودند، فاطمه(س) آن ها را راهنمایی می کرد و با خصوصیات رفتاری امام آشنا می ساخت

در روایتی آمده که یکی از اصحاب علی(ع)، او را در نخلستان در حالت راز و نیاز با معبود دید. ناگهان مشاهده کرد که امیرالمؤمنین(ع) مانند چوب خشکی بر زمین افتاد، پس یقین کرد که علی(ع) از دنیا رفته است

فوراً به درب منزل فاطمه(س) آمد تا او را با خبر کند. فاطمه(س) با شناختی که از روحیات علی(ع) داشت، فرمود: این حالتی است که به واسطه خوف و خشیت الهی بر او عارض شده است. (مناقب آل ابی طالب، ص124)

در پرتو شناخت فاطمه(س)، از همسرش بود که خانه محقر آن ها محل انس و آرامش علی(ع) شده بود

امام علی(ع) فرمود: هرگاه به چهره فاطمه(س) می نگریستم تمام غم و اندوهم برطرف می شد (بحارالانوار، ج34، ص134)

بعد از شهادت فاطمه(س) فرمود: به خدا سوگند، زهرا تا آن زمان که خداوند او را به سوی خود برد، مرا ناراحت نساخت و عملی انجام نداد که مرا ناخشنود کند (کشف الغمه، ج1، ص492)

روشن است که موفقیت مردان در عرصه های مختلف اجتماعی، در گرو آسودگی خاطر و آرامش روحی و روانی است. این قاعده حتی در حیطه وظایف فردی مرد نیز جاری است، مانند تحصیل علم، عبادات فردی و... پس زنان در این زمینه، مسئولیت ویژه ای دارند و باید با درک موقعیت و روحیات همسرشان، آن ها را در این امور یاری رسانند.
3.
پرهیز از تقاضای نامقدور

مسئولیت هزینه های خانواده، برعهده مرد است و او موظف است از نظر اقتصادی همسر و فرزندانش را تامین کند و این به دلیل نقش ویژه زنان در پرورش کودکان و انجام وظایف همسری است

شرایط خاصی که در زندگی مشترک و روحیه زن و شوهر وجود دارد و تقاضای امری که بر همسر مقدور نیست باعث احساس سرشکستگی و ناتوانی در او می شود که این احساس در حیطه زندگی تأثیر مطلوبی ندارد اما فاطمه(س) همسرش را برای این تقاضاها و خواسته ها به زحمت نمی انداخت

چون از رسول خدا(ص) آموخته بود که: هر زنی با شوهر خود مدارا نکند و او را به چیزی بکشاند که قدرت و توان آن را ندارد، هیچ کار نیکی از او قبول نخواهد شد و در حالی خدا را ملاقات خواهد کرد که خداوند بر او خشمناک است (بحارالانوار ج100 ص244)

4. قناعت و ساده زیستی

وارستگی و ساده زیستی از نقاط برجسته حیات فاطمی است. زهد و ساده زیستی حضرت، همیشه به معنای فقر و جبر روزگار نبود

زندگی ساده فاطمه نیز حاصل انتخابی عارفانه و عاشقانه بود، گویی فاطمه(س) از همان آغازین لحظات ورود به خانه امیرالمؤمنین، با بخشش لباس عروسی این راه را برگزیده بود

زمانی هم که پیامبر(ص) به دستور خداوند، فدک را در اختیار فاطمه گذاشت، سادگی و بی پیرایگی خانه اش تغییری نکرد

در حالی که فدک سرزمین حاصلخیزی بود و تمام گندم مدینه را تامین می کرد و فاطمه(س) تمام درآمد آن را در راه رضایت معبود به مستمندان و مساکین انفاق می کرد (بحار ج92، ص123)

روزی پیامبر(ص) فاطمه را دید که پیراهن خشن و کم ارزشی پوشیده بود و با دست آسیاب می کرد و در همان حال فرزندش را شیر می داد، پیامبر در حالی که اشک می ریخت، فرمود: دخترم سختی های دنیا را تحمل کن تا به شیرینی و حلاوت های آخرت دست یابی

فاطمه(س) عرض کرد: ای رسول خدا! حمد و شکر و سپاس، در برابر نعمت های بی کران او سزاوار خداست (بحار، ج34، ص68) آن چه مهم است درک پیام این رفتارهاست و آن ساده زیستی و وارستگی از دنیاست

امروزه با گسترش وسایل رفاهی و تجملاتی، سطح زندگی افراد تفاوت های بسیاری با هم دارد و چون استفاده یکسان و برخورداری از تمامی امکانات رفاهی برای همه مقدور نیست، زمینه بروز ناراحتی ها و تعارض در خانواده ها می شود. تنها راه پیش گیری از این مسایل هم، ساده زیستی و رضایت به داشته هاست.

5. تقسیم کار در خانه فاطمه زهرا(س)

از ویژگی های خانواده موفق، تقسیم کار منصفانه مسئولیت های موجود در خانه و خانواده است که در آن به شئونات و استعدادهای تکوینی زن و مرد توجه شود

در مورد زن، باید لطافت و ظرافت روحی او، پوشیدگی و دوری نامحرمان و توانایی وی در انجام امور، مورد توجه قرار گیرد

در زندگی فاطمه(س) و علی(ع) این تقسیم کار به بهترین شکل صورت گرفته بود

به پیشنهاد پیامبر اکرم(ص)، تدبیر کارهای منزل بر عهده زهرا(س) و اداره بیرون منزل بر دوش علی(ع) قرار گرفت و آن هنگام فاطمه(س) خوشحالی و رضایت خود را این گونه ابراز داشت

جز خدا کسی نمی داند که از این تقسیم کار تا چه اندازه مسرور و خوشحال شدم؛ چرا که رسول خدا مرا از انجام کارهایی که مربوط به مردان است بازداشت (وسایل شیعه، ج41، ص123).

رفتار با فرزندان

حضرت فاطمه(س) در روابط کلامی و محبت آمیز خود با خطاب مهربانانه فرزندانش را نور چشمم و میوه دلم صدا می کرد. (فرهنگ فاطمیه ص180)

حضرت زهرا(س) رسیدگی و محبت به فرزندانش را بر هر کار دیگری مقدم می داشت و معتقد بود که در نگه داری و پرورش فرزند، مادر نسبت به هر کس دیگری سزاوارتر است

بلال در عبور از خانه فاطمه(س) دید که وی مشغول کار با آسیا است و فرزندش حسن(ع) گریه می کند، پس به او گفت: اجازه بدهید که یا بچه را نگهداری کنم و یا آسیا را بگردانم و شما به حسن رسیدگی کنید

آن بانوی مهربان فرمود: من بهتر می توانم از فرزند خود نگهداری کنم (تنبیه الخواطر، ج2، ص230)

نور عبادت

یکی از مهم ترین برکات نماز یادآوری خدا برای انسان است. بزرگترین خیری که ممکن است به انسان برسد، ذکر خدا است (ترجمه المیزان، ج61، ص204)

اما در بعضی نمازها مشغولیات فکری جایگزین یادحق شده و غایت نماز به گفتن ذکر و اعمال ظاهری ختم خواهد شد. اما غایت نماز فاطمی بالاتر از اینها که عروج معنوی بود

زهرای مرضیه(س) آن قدر در نماز به اوج رسید که در منظر اطرافیانش از محراب نمازش نور ساطع می شد. هیچ کس در بین این امت عابدتر از حضرت فاطمه نبود، او آنقدر برای عبادت خدا برپا ایستاد که پاهایش ورم کرد. (مناقب آل ابی طالب، ج3، ص389)

محبت فاطمه(س) به همسر و فرزندانش نیز چیزی جز محبت خداوند نبود. در حیات فاطمی همه حرکات و سکنات او معنایی جز عبودیت و عشق ورزی به معبود حقیقی نداشت

پیامبر(ص) خطاب به حضرت فاطمه فرمود: به تو مژده می دهم هنگامی که خداوند اراده کند تا در بهشت، برای زوجه و همسر ولیش تحفه ای عطا کند از تو می خواهد که بخشی از زیورهای خود را برایش بفرستی (دلایل امامه، ص2)

مسلم است کسی که همه وجودش و محبتش را با رضایت خدا معامله کند، به آنجا می رسد که خداوند رضایت او را ملاک رضایت خود و غضب وی را معیار غضب خود قرا رمی دهد.

حیا و عفت

حجاب و عفاف کامل، توصیه حق به همه دختران و زنان با ایمان است که مهم ترین راهکار حفظ کرامت و شخصیت انسانی بانوان در عرصه های گوناگون است و پاره وجود پیامبر(ص) در تمام صحنه ها حجابش، زبانزد خاص و عام بود

شخصی که نابینا بود از حضرت فاطمه(س) اجازه خواست تا به حضور او برود، حضرت فاطمه اجازه داد ولی در طول ملاقات حجاب بر سر داشت

پیامبر خدا(ص) به او فرمود: چرا حجاب دربرنمودی در حالی که او تو را نمی دید؟ حضرت فاطمه(س) فرمود: اگر او مرا نمی بیند، من او را می بینم و او بوی تن مرا نیز حس می کند. پیامبر فرمود: شهادت می دهم که تو پاره ای از وجود من هستی. (النوادر راوندی، ص31)
علی(ع) فرمود: ما نزد رسول خدا(ص) نشسته بودیم که آن حضرت فرمود: به من بگویید که چه چیزی برای زنان بهتر است؟ همه ما از جواب بازماندیم و متفرق شدیم، و من نزد فاطمه آمدم و آنچه را که پیامبر از ما پرسیده بود و ما نتوانستیم جواب دهیم، برای او باز گفتم

فاطمه گفت: ولی من جواب این سؤال را می دانم، بهترین چیز برای زنان آن است که مردان را نبینند و مردان نیز آنان را نبینند

علی(ع) به نزد پیامبر(ص) بازگشت و به آن سؤال پاسخ داد. رسول خدا(ص) فرمود: بگو بدانم چه کسی آن را به تو تعلیم داده است؟ و او پاسخ داد: فاطمه(س)، پس رسول حق(ص) فرمود: همانا فاطمه پاره تن من است (کشف الغمه، ج2، ص29)

روح این دو روایت بیان کننده این حقیقت است که در شرایطی که نیاز به ارتباط زن با مردان نیست بهتر آن است که زن با نامحرمی تماس نداشته باشد و این توصیه اخلاقی است. پیامبر(ص) از اصحابش پرسید: در چه هنگامی زن به خداوند نزدیک تر است؟ اصحاب پیامبر نتوانستند به این سؤال پاسخ بگویند؛ هنگامی که این سؤال به فاطمه عرضه شد، فرمود: هنگامی زن به خداوند نزدیک تر است که در کنج خانه اش قرار داشته و از اختلاط با نامحرمان به دور باشد. چون این پاسخ به گوش رسول خدا رسید فرمود: همانا فاطمه پاره ای از وجود من است (النوادر، ص31)

فاطمه (س) الگوی دست یافتنی

انسان ها برای دست یابی به زندگی بهتر و برتر، نیازمند اموری چند هستند که غیر از شناخت فلسفه و هدف آفرینش، ابزارهای موردنیاز، دستورها و آموزه ها، راهنمایی های درونی و بیرونی، می توان به الگوهای عینی اشاره کرد

الگوی کامل، به آدمی این امکان را می بخشد تا در هر مساله و موردی بتواند مهمترین را انتخاب کند و در دوراهی های سرنوشت، راه درست را برگزیند؛ زیرا این الگوهای کامل کسانی اند که این مسیر را با موفقیت گذرانده اند و راه بلد خوبی برای دیگران هستند

خداوند انسان هایی را به عنوان الگوهای کامل معرفی کرده است که ازجمله آن ها پیامبران (ع) هستند

از دیگر الگوهای کامل می توان به چهارده معصوم (ع) اشاره کرد که همان نفس و جان پیامبر (ص) هستند و الگو بودن پیامبر (ص) به معنای الگو بودن نفوسی می باشد که از نظر خدا و قرآن، عین آن حضرت (ص) هستند. از جمله این نفوس می توان به حضرت فاطمه (س) اشاره کرد.

فاطمه (س) انسان کامل

انسان کامل به کسی گفته می شود که همه ظرفیت های وجودی سرشته در ذات خویش را به فعلیت رسانیده و در مسیر تقرب الی الله با بهره گیری از آموزه های عقلانی ووحیانی، متاله و خدایی شده و مظهر کامل اسمای الهی گشته و خلافت الهی را به دست آورده باشد. چنین انسانی به دلیل این که هدف آفرینش و فلسفه آن را دریافت و مسیر کمالی را تا به تمام آن پیموده است، بهترین شخص برای اسوه شدن می باشد.
در مکتب عرفانی اسلامی برای انسان ها
چهار سفر معنوی بیان شده که عبارتند از:

 1: سفر من الخلق الی الحق 

شناخت آیات انفسی و آفاقی انجام می گیرد. از آن جایی که این سفر آغازین است، از منبع حق کمک و یاری به طور مستقیم دریافت نمی شود. از این رو امکان دارد حق و باطل در هم آمیخته شود و انسان، گرفتار شبهات و تردیدها نیز گردد. در سفر نخست انسان به یاری آیات آفاقی و انفسی مسیر خویش را می یابد و به سوی حق می رود؛

2. سفر بالحق فی الحق اما از سفر دوم به بعد این امکان فراهم می آید که همواره سفر با حق همراه باشد. در این سفر شناخت خدا و صفات وی با یاری حق تعالی است و انسان هر شناختی نسبت به حق تعالی به دست می آورد، به مدد یاری و اطلاعات اوست

3. سفر من الحق الی الخلق بالحق در سومین سفر، انسان به سبب آن که به کمالات الهی دست یافته و متاله شده، ماموریت عام می یابد که به سوی خلق باز گردد و به عنوان راهنمای انسان ها عمل کند.

4. سفر فی الخلق بالحق. در مرحله چهارم از سفر که در میان خلق می گذرد، انسان کامل با یاری حق و مدد او، دستگیر دیگران می شود. از این رو از وی به انسان کامل مکمل یاد می شود. یعنی هم خود به کمال رسیده و هم می تواند دیگران را به سوی کمال با شیوه ارائه طریقی یا ایصالی برساند. البته در مرحله چهارم بیش ترین هدایت از نوع ایصالی و دستگیری می باشد و کم تر به شکل ارایه و نشان دادن راه محض صورت می گیرد.

در تعبیر قرآنی، از انسان کامل، به انسان معصوم نیز یاد می شود، زیرا انسان معصوم به کسی گفته می شود که از نظر علم و عمل به جایی رسیده که حق جزو ذات اوست و باطل در وی راه نمی یابد

فاطمه(س) به تعبیر قرآنی، معصوم و انسان کاملی است که برای دیگران حجت می باشد. خداوند به صراحت در آیه 33 احزاب بر عصمت ایشان تاکید می کند (مجمع البیان ج7و8، ص559 و جامع البیان، ج12 جزء22 ص9تا12) همین عصمت و انسان کامل بودن، به وی این امکان را می بخشد تا به عنوان اسوه کامل از سوی خداوند معرفی شود.

بنابراین باید انسان ها از آن حضرت(س) در امور زندگی خویش به عنوان الگوی برتر و بهتر زندگی بهره گیرند و سخنان و رفتارش را به عنوان حجت بپذیرند و بدان عمل کنند.

از این رو دارای برهان و سلطانی است که نه تنها وی را از گناه و خطا و سهو و اشتباه بازمی دارد بلکه تنها حق را می بیند و می یابد و بدان سو می رود. این گونه است که دارای عصمت در مراتب و مراحل مختلف از دریافت، حفظ و ابلاغ پیام الهی می باشد.

چنین صیانتی موجب می شود تا به سادگی بتوان وی را به عنوان اسوه کامل و برتر معرفی کرد؛ زیرا همه سخنان و کارهایش بر پایه عدالت و حقانیت و در مسیر کمالی است. بنابراین قول و فعل و تقریرش برای دیگران حجت است و مردم می توانند به همه سخنان و رفتارش بی هیچ تردید و گمانی تمسک جویند.

فاطمه (س)، الگویی برای خدایی شدن

فاطمه(س)، اسوه نه تنها زنان بلکه انسانهاست و سبک زندگی ایشان می بایست الگوی هر انسانی قرار گیرد که می خواهد به کمال برسد و متاله و ربانی شده و در مقام خلافت الهی قرار گیرد

این گرایش طبیعی به خدایی شدن به سبب فطرت کمال طلب انسان است. از آن جایی که انسان، خدا را کمال مطلق می شناسد و می یابد، می کوشد تا با خدایی شدن، این کمال مطلق را مظهریت نماید

در این میان، تشخیص حق و باطل هر چند که در انسان به ودیعت گذاشته شده، ولی به عللی با مشکل و دشواری انجام می گیرد و انسانها در برخی از مراحل زندگی خویش به تردید می افتند و در حیرت فرو می روند؛ چنان که در برخی از موارد و زمانها نیز دچار سرخوردگی و نومیدی می شوند و خدایی شدن را فسانه می یابند

این جاست که داشتن الگوهایی چون فاطمه(س) نه تنها می تواند امید برای خدایی شدن را در دل نومیدان زنده کند، بلکه می تواند ایشان را از حیرت بیرون آورد و مسیر درست زندگی و شدن های کمالی را نشان دهد و در برخی از موارد نیز دستگیر در حیرت فرورفتگان شود و به ریسمان عشق و محبت و ولایت، آنان را به سرمنزل مقصود برساند.

الگوهای قرآنی برای سبک زندگی برتر

انسان هر چند به طور فطری حق و باطل را می شناسد و توانایی تشخیص آن را دارد و می تواند راه خویش را در میان آن دو بیابد، ولی یکی از ویژگی ها و خصوصیات آدمی این است که از رفتارهای دیگران تقلید کند؛ زیرا عقل و غریزه و فطرت به او می آموزد که راههای گوناگون را بپیماید و برای رسیدن به اهداف خویش از چیزی فروگذار نکند

این گونه است که حتی از رفتارهای جانوران نیز تقلید می کند؛ زیرا می یابد که آنان چگونه با استفاده از راهی به سادگی و آسانی به مقصد می رسند

خاستگاه این تقلیدگری را باید در حس قوی کمال جویی انسان جست وجو کرد؛ چرا که حس کمال جویی، انسان را به سمت و سویی سوق می دهد که آن را کمال می یابد و کسانی را که به نظرش به کمال رسیده اند، شایسته پیروی می شمارد. این گونه است که تقلید از دیگران افزون بر یک حس غریزی، یک حس فطری کمال جویانه نیز شده و در این میان عقل هم آن را تأیید می کند و مشوقی برای کمال جویی انسان از طریق تقلید از کاملان می شود.
بی گمان اسوه ها و سرمشق های کامل و تمامی که بتوان در سبک زندگی از آنان تقلید کرد، بسیار کم و انگشت شمارند؛ زیرا هر انسانی هر چند دارای کمالات می باشد، ولی در عرصه و زمینه ای، گرفتار نقص است

این جاست که جست وجو برای شناسایی انسان های کامل مطلق که سرمشق باشند و بتوان از آنان و سبک زندگی شان الگوبرداری کرد، سخت و دشوار می شود

در این میان، ناتوانی انسان از شناخت کامل انسان های دیگر به سبب عدم احاطه کامل علمی و ادراکی، موجب شده است تا راهی برای رفع این ناتوانی بجوید. شاید بتوان گفت که بهره گیری از الگوهایی که خداوند معرفی می کند، بهترین امکان برای بشر است؛ زیرا خداوند از شناخت کامل و احاطه علمی مطلق برخوردار است و می تواند این الگوها را شناسایی و معرفی کند.

قرآن، به عنوان کتاب راهنمای سبک زندگی بشر، نه تنها به ارایه معیارها و موازین شناخت انسان کامل و سبک درست زندگی پرداخته، بلکه به ارائه مصادیق انسان های کامل پرداخته است تا مردم بتوانند آنان و سبک زندگی شان را به عنوان الگو قرار دهند و به کمال برسند

پیامبر(ص) امیرمؤمنان علی(ع) را حق مطلق و تجسم آن می شمارد و می فرماید: علی مع الحق و الحق مع علی یدور حیثما دار؛ علی با حق و حق با علی است و حق در مدار علی می گردد

این معیت که در عبارت پیامبر(ص) آمده، همانند معیت قیومی خداوند است که ذاتی می باشد (حدید4)

این گونه است که اهل بیت(ع) ترازوی سنجش هر حق و باطل و صحیح و باطلی می شوند؛ چرا که حق، ذاتی ایشان است و آنان حق مجسم در جهان هستی می باشند

خداوند در آیاتی از جمله آیات انسان و نیز 33 احزاب و 58 نساء و نیز 55 مائده بر حقانیت و عصمت و کمال و اسوه بودن ایشان تأکید کرده و مردم را به الگوبرداری از سبک زندگی آنان دعوت کرده است.

فاطمه (س)، انسان کامل لزوم تبعیت از الگوهای کامل انسانی

خداوند رحمان و رحیم به حکم حکمت و عدالت و رحمت خود، ضمن این که راه رسیدن به کمال بایسته و شایسته هر موجودی را تکویناً یا تشریعاً همراه خلقت نموده و دورنمایی از کمال و مقام قرب را نیز به بندگان خود نمایانده است

و در مقابل زمینه های خسران و درکات را به منظور پرهیز کردن انسان ها از آن زمینه ها بیان داشته، در کنار آن صراط مستقیم و نقشه راه نمای بی عیب و نقص، الگوها و ترازوهایی نیز ارسال کرده تا مشتاق کمال و کسی که در پی بهره مندی از قانون تکوین و تشریع است به واسطه عصیان یا خطا نه در افراط افتد و نه تفریط او را از راه به در ببرد.
طی این مرحله بی همرهی خضر مکن              ظلمات است بترس از خطر گمراهی
الگوها و ترازوهای نوامیس و قوانین هستی چه در قالب تکوین و چه در حیطه تشریع، بایستی در چهره و نمای انسان باشند تا امکان همدلی و همراهی و بهره مندی از آنان به سهولت حاصل گردد. لیکن از جنبه شخصیتی چنین انسان هایی بنابر قواعد عرفانی و فلسفی در مرتبه ای دیگر و خلقتی دیگرند.

از این رو این انسان های برتر و در واقع انسان های کامل و جلوه های حقیقی خلقت حق تعالی که عین دین و در اوج و نهایت کمال ممکن هستند را از دو دیدگاه و از دو منظر می توان نگریست، یکی از جنبه بشری و زمینی بودن آن ها و دیگر از جنبه الهی و آسمانی بودنشان.
بیان علو مقام و اوج رتبت این کسان به معنی قرار دادن آنها در جایگاهی که دست هیچ انسانی به آن ها نرسد و راهی برای توجیه گناه و عدم الگوپذیری از آنان باشد، نیست؛ بلکه به قصد این مطلب است که مخاطبان دریابند انسان های معصوم و الگو از چنان جایگاهی برخوردارند که اطاعت از آن ها و بهره مندی از کمالات وجودی آن بزرگان بی کم و کاست درست و صحیح بوده و مقتدی را بدون هیچ شک و اما و اگری به کمال مطلوب می رساند.

در واقع باید بدانیم که هیچ انسانی نمی تواند پیامبر(ص) و علی(ع) و فاطمه(س) و دیگر ائمه شود و قرار هم نیست که مثل آن ها شویم؛ چرا که آن ها چراغ راهند و ما راهرویی که در پرتو چراغ باید راه را باز شناسیم. اما باید و می توانیم ازنور وجود و خلق بی عیب و کاست آن انسان های راه یافته، بهره مند شده و نبوی و علوی و فاطمی شویم.

الگوی جاویدان حیات طیبه

در روایتی از امام صادق(ع) سئوال شده که معنی جمله حی علی خیر العمل که در اذان گفته می‌شود چیست و ایشان فرموده‌اند: بهترین عمل، نیکی به حضرت فاطمه(س) و فرزندان اوست. حضرت فاطمه زهرا(س) به "انسیه حوراء" نیز شهرت دارند زیرا در عین اینکه یک انسان و مخلوق زمینی هستند، روح بهشتی و ملکوتی دارند.

حضرت فاطمه زهرا(س) پنج ساله بود که مادر گرامی‌اش حضرت خدیجه رحلت نمودند و ایشان همواره یار و غمخوار نیکویی برای پدر بودند. پیامبر هرگاه به سفر می‌رفتند، آخرین نفری که با او خداحافظی می‌کرد حضرت فاطمه بود و در مراجعت اولین کسی را که ملاقات می‌نمود باز هم حضرت فاطمه بود. رسیدگی و محبت حضرت فاطمه به پدرشان آنچنان زیاد و پرشور و مالامال از ارادت و معنویت بود که به ام ابیها شهرت یافت.

چرا به شخصیت حضرت زهرا(س) می‌پردازیم؟

اگر بخواهیم با شخصیت کسی آشنا شویم معمول و شایسته آن است که به سراغ اصل و نسب، خانواده و اطرافیان و همچنین نظر دیگران درباره آن شخص برویم.

قول خداوند متعال است که فرمود ای پیامبر اگر تو نبودی موجودات را نمی‌آفریدم لولاک، لما خلقت الافلاک و اگر علی نبود، ترا نمی‌آفریدم و اگر فاطمه(س) نبود شما دو نفر (پیامبر و علی) را نمی‌آفریدم (الخصائص الفاطمیه- مطابق نقل مستدرک السفینه ج3 ص335)
سوره کوثر قرآن کریم در وصف حضرت زهرا(س) است.
انا اعطیناک الکوثر
- پیامبر گرامی اسلام فرمود: فاطمه پاره تن من است (
فاطمه بضعه منی
برترین زنان عالم چهار نفرند: آسیه- مریم- خدیجه- فاطمه
در زیارت عاشورا می‌خوانیم:
السلام علیک یا بن فاطمه سید نساء العالمین
در توسل می‌خوانیم: یا قره عین الرسول، یا وجیهه ..: ای نور چشم پیامبر،‌ ای دارای آبرو در نزد خداوند

در زیارت روز یک ‌شنبه: السلام علیک یا ممتحنه امتحنک الذی خلقک یعنی: سلام بر تو ای کسی که خداوند قبل از خلقتت تو را مورد امتحان و آزمایش قرار داد

فوجدک لم امتحنک صابره. و ترا صبور و بردبار یافت به واسطه آن امتحان و آزمایش

فاطمه از جمع حدیث کساء است، او جزء پنج تن آل عباست.

او مشمول آیه شریفه 33 از سوره احزاب است که می‌فرماید: انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا. چون هر کسی که از راه شما برگشت از دین خدا خارج شده و هر کس ملازم و همراه و پا در رکاب شما بود به شما پیوسته است و از شماست و هر کس در حق شما کوتاهی کرد و مقصر بود محو و باطل گردید

بخشی از زیارت جامعه کبیره که می‌فرماید: فالراغب عنکم مارق و اللازم لکم لاحق و المقصر فی حقکم زاهق

چون فاطمه دختر پیامبر خاتم است، پیامبری که خود سید الانبیاء‌ست خیر الاولیاست، افضل الاصفیاء است- اعلی الازکیاست (دعای عدیله)

چون فاطمه دختر خدیجه است. خدیجه که ام ‌الایتام است. او زنی بود با گذشت و ایثارگر، از نظر شرافت بزرگترین جامعه عصر خود و زنان بود. او را در زمان جاهلیت، طاهره می‌خواندند و به همراه علی(ع) اولین کسی بود که اسلام آورد.
چون همسر حضرت علی ع است. حضرت علی که پیامبر در وصف او می‌ فرمایند: انا و علی من شجره واحده من و علی از یک درخت واحد هستیم. دعای ندبه انا مدینه العلم و علی بابها: من شهر علم هستم و علی دروازه آن

انت منی به منزله هارون من موسی انت اخی و وصیی و وارثی، لحمک من لحمی و دمک من دمی و سلمک سلمی و حربک حربی ای علی! تو برادر من- جانشین من- وارث من هستی- گوشت تو از گوشت من و خون تو از خون من است. تسلیم تو بودن تسلیم بودن در برابر من است و جنگیدن با تو جنگ با من است

فاطمه انسیه حوراءست. او در عین اینکه یک مخلوق زمینی است، سیرتی بهشتی و ملکوتی دارد

فاطمه هدیه الهی است. قنوت(قانتات) در اینجا به دو وظیفه اشاره دارد:
1- تمکین در برآوردن نیازهای همسر

2- عدم خروج از منزل بدون اجازه شوهر
عبارت
حافظات للغیب، نیز 3 وظیفه دیگر را مطرح می‌کند:

1- رعایت حرمت و حفظ حیثیت و شخصیت شوهر و اسرار زندگی در غیاب او حتی در برابر بستگان نزدیک

2- حفظ حریم ناموس در غیاب شوهر

3- حفظ امکانات و لوازم زندگی و پرهیز از تاراج مال و دارایی شوهر فاطمه به همه امور خانه با عشق و علاقه رسیدگی می‌کرد

مانند: - سرو سامان دادن امور داخلی خانه - نظافت- تربیت بچه‌ها، بازی و ایجاد سرگرمی برای آنها- ترتیب دادن مسابقه برای آنان - پشم ریسی برای کمک به اقتصاد خانواده - آسیاب کردن گندم یا جو - آب آوردن از بیرون خانه - هدایت، ارشاد و آموزش زنانی که تازه اسلام آورده‌اند

ویژگی‌های مسائل خانوادگی و تربیت اولاد، حضرت

حضرت زهرا(س) تمامی صفات نیکو را دارا بودند، به قول آن شاعر: آنچه خوبان همه دارند تو تنها داری. همه صفات نیکو در حضرت زهرا(س) جمع بود

واقعاً انسان می‌ماند که از کدام صفات بارز آن بزرگوار سخن بگوید

عبادت حضرت را ببینیم؟ ایثار آن حضرت را ببینیم؟ از گذشت حضرت سخن بگوییم؟ آیین همسرداری و تربیت فرزندان آن حضرت را ببینیم؟ زهد و تلاش و کوشش آن حضرت را بگوییم؟ در هر قسمتی که ما وارد شویم حضرت زهرا(س) اسوه و الگوست

9 سال در خانه حضرت علی(ع) بود. همچنین در بعد تربیت فرزندان و تربیت حسن و حسین و زینب و ام‌کلثوم در عالی‌ترین درجه قرار داشت

در بعد گذشت و ایثار و یعطمون للطعام علی حبه مسکیناً و یتیماً و اسیرا در شأن ایشان وارد شده است

سه روز روزه می‌گرفتند و طعام به مسکین و یتیم و اسیر می‌دادند

خلاصه کلام در همه ابعاد حضرت زهرا(س) نمونه و اسوه است برای ما.

نسیمی از آموزه های حضرت فاطمه زهرا(س)

به طور قطع بهترین آموزه های تربیتی و اخلاقی و مطمئن ترین روش های سلوکی برای انسانهای مشتاق کمال و تشنگان هدایت و جویندگان سرچشمه زلال معرفت، دیدگاه های اولیاء الهی و در رأس آنان حضرات چهارده معصوم(ع) است

زیرا قلوب مطهر آنها از دریای بی کران وحی و الهام پروردگار روشنایی گرفته و تراوش های ذهنی ایشان از هرگونه خطا و اشتباهی مصون است .

آموزه های تربیتی و اخلاقی حضرت فاطمه(س)
آموزه اول) حجاب کامل
امام موسی بن جعفر(ع) از پدرانش نقل فرموده است که امیرالمؤمنین علی(ع) فرمود: روزی فرد نابینایی اجازه خواست که به منزل فاطمه(س) وارد شود، آن حضرت خود را (با چیزی مانند پرده) از او پوشیده داشت

رسول خدا(ص) به او فرمود: چرا خود را پوشیده داشتی در حالی که نابیناست و ترا نمی بیند؟ حضرت فرمود: اگر او مرا نمی بیند من او را می بینم و نیز رایحه و عطر را می بوید و شامه اش سالم است

رسول خدا(ص) فرمود: گواهی می دهم که تو پاره تن من هست. (بحار ج43 ص91)
آموزه دوم) اوصاف شیعه
مردی از همسرش خواست نزد فاطمه (س) برود و ازقول او بپرسد که آیا من از شیعیان شما هستم؟ او به حضور حضرت (س) آمد و سؤال شوهرش را رساند. زهرا(س) فرمود: به شوهرت بگو: اگر آنچه را به شما امر می کنیم انجام دهی و آنچه را که از آن نهی می کنیم، انجام ندهی از شیعیان ما هستی وگرنه از شیعیان ما نیستی

وی نزد شوهرش آمد و سخن فاطمه (س) را به او رساند. او از این پاسخ ناراحت شد با آه و ناله گفت: وای برمن، کیست که به گناه آلوده نباشد

بنابراین اگر از گناه پاک نشوم، شیعه نیستم، در آن صورت همیشه در دوزخ خواهم بود

وای برمن چه خاکی برسرم کنم؟ همسرش وقتی او را چنین آشفته دید به حضور حضرت زهرا (س) برگشت و داستان را به عرض رساند، فاطمه (س) فرمود به شوهرت بگو: چنین نیست که تو تصور می کنی

شیعیان ما از افراد نیک اهل بهشت هستند، ولی اگر گناه کار باشند، براثر گرفتاریها و صدماتی که در صحرای محشر، در روز قیامت، یا در طبقه اعلای دوزخ می بینند، گناهانشان ریخته می شود و سپس ما آنها را نجات می دهیم و به بهشت می بریم (داستانهای روایی ص499)

همان طور که ملاحظه می شود از دیدگاه رهبران الهی ملاک شیعه عمل به دستورات آنها است و نه داشتن اسم و رسم و ادعا.

آموزه سوم) از خود گذشتگی و ایثار
عرب تازه مسلمانی در مسجد مدینه از مردم کمک خواست پیامبر(ص) به اصحاب خود نگریست سلمان فارسی برخاست تا نیاز آن بیچاره را برطرف سازد

هرجا رفت با دست خالی برگشت. با ناامیدی به طرف مسجد می آمد که چشمش به منزل حضرت فاطمه(س) افتاد، با خود گفت: فاطمه (س) سرچشمه نیکوکاری است

درب خانه را کوبید و داستان عرب مستمند را شرح داد

حضرت زهرا (س) فرمود: ای سلمان، سوگند به خداوندی که حضرت محمد را به پیامبری برگزید، سه روز است که غذا نخورده ایم و فرزندانم حسن و حسین (ع) از شدت گرسنگی بی قراری می کنند و خسته و مانده به خواب رفته اند

اما من، نیکی و نیکوکاری را درخانه مرا کوبیده است، رد نمی کنم آن گاه پیراهن خود را به سلمان داد تا در مغازه شمعون یهودی گرو گذاشته، مقداری خرما و جو قرض بگیرد

سلمان فارسی می گوید: پس از دریافت جو و خرما به طرف منزل فاطمه (س) آمدم وگفتم: دختر رسول خدا مقداری از این غذاها را برای فرزندان گرسنه ات بردار

حضرت پاسخ فرمود: ای سلمان، این کار را فقط برای خدای بزرگ انجام دادیم و هرگز از آن چیزی برنمی داریم (فرهنگ سخنان فاطمه(س) ص119)
آموزه چهارم) کیفیت رابطه با مردم و خانواده
معیار و میزان سنجش ارزشمندی انسان از دیدگاه فاطمه (س) روابط شایسته با مردم و خانواده است

حضرت دراین باره می فرمایند: بهترین شما کسی است که در برخورد با مردم نرم خو و مهربان تر است و ارزشمندترین مردان شما آن کسانی اند که با همسران خود مهربان و بخشنده هستند (فرهنگ سخنان فاطمه(س) ص139)
آموزه پنجم) نگرانی ازحجاب حتی پس از مرگ
اسماء بنت عمیس: روزهای آخر زندگانی حضرت زهرا (س) با او بودم. روزی مرا به یاد کیفیت حمل جنازه توسط مردم انداخت و ابراز نگرانی کرد که چرا جنازه زن را روی تخته ای می گذارند و بالای دست مردان حمل می کنند؟

حضرت (س) فرمود: من بسیار زشت می دانم که جنازه زنان را پس از مرگ بر روی تابوت روباز گذاشته و بر روی آن پارچه ای می افکنند، که حجم بدن را برای ببیندگان نمایش می دهد

مرا روی تابوت آنچنانی نگذار و بدن مرا بپوشان که خدا تو را از آتش جهنم باز دارد

اسماء می گوید: وقتی نگرانی حضرت زهرا (س) را دیدم که به امام علی (ع) فرمود: وصیت می کنم به شما ای پسر عمو، که برای من تابوتی درست کنید، همان گونه که ملائکه شکل آن را به من نشان دادند

خدمت آن حضرت توضیح دادم: در سرزمین حبشه تابوتی می سازند که بدن میت را می پوشاند، سپس به وسیله چوب های تر و شاخه های نازک درخت، شکل و قیافه آن را ترسیم کردم

فاطمه (س) خوشحال شد و فرمود: برای من تابوتی مثل آن درست کن و مرا با آن بپوشان، خدا تو را از آتش دوزخ حفظ نماید. (فرهنگ سخنان فاطمه(س) ص84-85)

آموزه ششم رعایت محرم و نامحرم
رسول خدا(ص) درب خانه فاطمه(س) را کوبید و فرمود: سلام بر شما، آیا وارد خانه شوم؟ پاسخ شنید، سلام بر تو ای فرستاده خدا، داخل شوید

پیامبر(ص): آیا داخل شوم با کسی که همراه من است؟ فاطمه(س): ای رسول خدا، اگر نامحرمی با شماست وارد نشوید که چادر بر سر ندارم

کمی بعد، چادر به سر گذاشت و فرمود: داخل شوید

رسول خدا دوباره سلام کرد و فرمود: با کسی که همراهم است؟ پاسخ شنید: سلام بر تو ای فرستاده خدا، داخل شوید با کسی که همراه شماست. (فرهنگ سخنان فاطمه(س) ص83و 84)
آموزه هفتم) حالات معنوی فاطمه(س) در شب ازدواج
شب ازدواج و آغاز لحظه های شروع یک زندگی نوین برای هر زن و مردی شیرین و خاطره انگیز است

بسیاری این لحظه های شیرین را به انواع گناه می آلایند و فکر می کنند این کارها مجاز است

امام علی(ع) شب عروسی، فاطمه زهرا(س) را نگران و گریان دید، پرسید: چرا ناراحتی؟

حضرت زهرا(س) پاسخ داد: پیرامون حال و رفتار خویش فکر کردم

به یاد پایان عمر و قبر خود افتادم که امروز از خانه پدر به خانه شما منتقل شدم و روزی دیگر از اینجا به طرف قبر و قیامت خواهم رفت

پس تو را به خدا سوگند می دهم که بیا: تا به نماز بایستیم و با هم در این شب خدا را عبادت کنیم. (فرهنگ سخنان فاطمه(س) ص40)
آموزه هشتم) علاقه مندی های فاطمه(س)
حضرت فاطمه(س) در رهنمود ارزشمندی فرمود: از دنیای شما سه چیز محبوب من است

تلاوت قرآن، نگاه به چهره رسول خدا(ص)، انفاق در راه خدا. همچنین نسبت به تلاوت برخی از سوره های قرآن سفارش می فرمود: کسانی که سوره های حدید، واقعه، الرحمن، را تلاوت کنند، در آسمان ها و زمین، اهل بهشت خوانده می شوند

فاطمه(س) به امام علی(ع) سفارش کرد که: وقتی من وفات کردم، تو غسل و کفن مرا به عهده گیر و بر من نماز بگزار و مرا درون قبر قرار ده، دفن کن و سنگ قبر را بر روی قبرم بگذار و خاک بر آن بریز و آن را همآهنگ کن

آن گاه بالای سرم روبرو من بنشین و زیاد قرآن بخوان و دعا کن

زیرا در چنین لحظه هایی، میت به انس گرفتن با زندگانی محتاج است

من تو را به خدا می سپارم و درباره فرزندانم سفارش به نیکوکاری دارم (فرهنگ سخنان فاطمه(س) ص219 و 252)
آموزه نهم) تقاضای عمر مفید
حضرت زهرا(س) در مناجات با خدای خویش می فرمود: بار خدایا تو را به علم غیبت و تواناییت بر آفرینش، سوگند می دهم که مرا، تا وقتی می دانی زنده بودن برایم بهتر است، زنده بداری و هرگاه مرگ برایم بهتر بود، مرا بمیران (میزان الحکمه ج2 ص735)
آموزه دهم) پاداش سلام و صلوات بر فاطمه(س)
یزیدبن عبدالملک نوفلی از پدرش، از جدش روایت کرده که می گوید: بر فاطمه(س) وارد شدم، آن حضرت ابتدا به من سلام کرد و سپس فرمودند: پدرم در زمان حیاتش فرمود: هر کس بر من و برتو سه روز سلام کند، بهشت برای او خواهد بود

به حضرت(س) عرض کردم: این مطلب مربوط به دوران زندگی شما و آن حضرت است یا اینکه پس از فوت شما هم شامل می شود؟ فرمودند: در زندگی و پس از مرگ هم شامل می شود

و نیز علی(ع) از فاطمه(س) نقل می فرمایند: رسول خدا(ص) به من فرمود: ای فاطمه هر کس بر تو صلوات بفرستد، خداوند او را خواهد بخشید و مورد آمرزش قرار خواهد داد و او را به من در هر جای بهشت که باشم، ملحق خواهد نمود (فاطمه(س) شادمانی دل پیامبر(ص) ص378 و 400)

منابع 1 - صحیفه نور، چاپ3، 97) 2- اصول کافی، 3- بانوی بانوان حضرت فاطمه زهرا(س) 4- فرهنگ سخنان فاطمه زهرا(س چاپ3، 58 5 - فاطمه زهرا(س) شادمانی دل پیامبر(ص) چاپ4، 18 6- منتخب میزان الحکمه چاپ6، 68 7 - داستانهای روایی چاپ2،

فاطمه(ص) منبع اصیل در سبک اسلامی زندگی
خداوند در آیه 143 سوره بقره به صراحت، امت عصر پیامبر(ص) را امت وسط و امت شاهد و گواه بر امت‌های جهان معرفی می‌کند و می‌فرماید:

و کذلک جعلناکم امه وسطا لتکونوا شهداء علی الناس ویکون الرسول علیکم شهیدا

و بدین سان شما را امت میانه و معتدلی قرار دادیم تا بر مردمان گواه باشید و پیامبر، شاهد و گواه شما باشد

امت عصر پیامبر(ص) به سبب همین ویژگی اعتدال و وسطیت و میانه‌روی نشان دادند که می‌توان یک جامعه مدنی در چارچوب قانون عدالت محور در همین دنیا ایجاد کرد و این گونه نیست که فلسفه بعثت پیامبران و انزال کتب از سوی خداوند به بشریت، بیهوده بوده و ایجاد جامعه سالم و عادلانه در میان بشر هرگز قابلیت تحقق نداشته است

زیرا جامعه عصر پیامبر(ص) با الگوبرداری از پیامبر(ص) که الگوی اعتدال و میانه‌روی و اسوه برتر و نیک فکری و عملی بود (احزاب21) نشان داد که می‌توان جامعه انسانی را به گونه‌ای تربیت کرد که خود قیام به عدالت کرده وبا میانه روی و اعتدال زندگی خوب و سعادتمندی را ایجاد کرد که همان فلسفه بعثت پیامبران و ارسال رسولان و انزال کتب از سوی خداوند بوده است (حدید25)
البته در میان شاگردان مکتب اسلام، برخی شاگرد اول بودند و توانستند در مقام نفس پیامبر(ص) عمل کنند و به عنوان ربانی‌ها (آل عمران61 و 79) به مقاماتی از علم و عمل برسند که خداوند آنان را همانند پیامبر(ص) الگوی مردمان معرفی می‌کند (سوره انسان)

و به عنوان تطهیرشدگان از سوی خود (احزاب33) و اولوالامر (نساء59) اطاعت ایشان را واجب دانسته است

از جمله این افراد که از سوی خداوند به عنوان نمونه و شاهد و الگوی برتر معرفی شده، فاطمه دختر پیامبر گرامی(س) است

خداوند در آیاتی از جمله آیات سوره انسان به قول و فعل آنان اشاره کرده و با بیان پاداش‌های بهشتی که برایشان در نظر گرفته از مردم می‌خواهد سبک زندگی خود را با سبک زندگی ایشان همسان کنند و آنان را به عنوان الگوهای اسلامی مدنظر قرار دهند.
کارهای خیر اجتماعی فاطمه(س)
هر چند که فاطمه(س) از لحاظ جنبه‌های عبادت فردی، الگوی برتر است و در نماز و روزه و دیگر اعمال محض عبادی سرآمد زنان روزگار خود بلکه همه دوران‌ها بوده و هست، اما در جنبه‌های اجتماعی نیز چنان بوده که خداوند در سوره انسان به ستایش کارهای خیر و نیک اجتماعی ایشان پرداخته است

خداوند در این باره می‌فرماید: ویطعمون الطعام علی حبه مسکینا و یتیما و اسیرا انما نطعمکم لوجه الله لا نرید منکم جزاء ولا شکورا

و به پاس دوستی خداوند غذای خود را با آن که خود بدان نیازمند بوده و دوست می‌داشتند، به مسکین و یتیم و اسیر می‌خوراندند و می‌گفتند که ما تنها برای خشنودی خداوند اطعام می‌کنیم و از شما پاداش و تشکری نمی‌خواهیم (انسان8 و9)
در این آیات سخن از کار نیک اجتماعی اطعام است. حضرت فاطمه(س) بدون هیچ چشم داشتی و بدون در نظر گرفتن کفر و ایمان شخص تنها به دلیل اینکه نیازمندانی گرسنه بودند، به ایشان غذا می‌دهد، از همین رو اسیر در جنگ را که به طور طبیعی کافر است تنها به سبب اینکه انسانی گرسنه و نیازمند است اطعام می‌کند و به کفر و ایمان او نگاهی نمی‌کند

این در حالی است که مااکنون در اطعام نه تنها می‌خواهیم زیر و بم کفر و ایمان شخص را در بیاوریم بلکه حتی می‌خواهیم از نظر اسلام و ایمان و نیز مذاهب اسلامی فرد را بشناسیم

سبک زندگی اسلامی حضرت فاطمه(س) نشان می‌دهد که در اطعام تنها به جنبه نیاز موجود به چیزی توجه داشت و همان گونه که خداوند بی‌توجه به کفر و ایمان به همگان غذا می‌دهد، انسان مومن نیز این گونه عمل می‌کند، چرا که جان هر موجودی که خدا آفریده عزیز است و ما می‌بایست او را به عنوان آفریده الهی بنگریم و حرمت نگه داریم

خداوند در بیان یک اصل در کمک به دیگران می‌فرماید که خداوند سهمی از درآمد و مال انسان به عنوان حق سائل و محروم قرار داده است

به این معنا که سائل و محروم به صورت مشاع در اموال و درآمدهای شخص، شریک است و اگر خواهان آن شد، درحقیقت خواهان حق خود شده است. خداوند به صراحت می‌فرماید: و فی اموالهم حق للسائل والمحروم؛ در اموالشان حقی برای سائل و محروم است. (ذاریات19؛ معارج24 و 25)
در این آیات این حق برای سائلان و محروم به همین عنوان اثبات شده و هیچ قیدی برای این عنوان نیست

به سخن دیگر، کلمات سائل و محروم دارای اطلاق هستند و هیچ قید دیگری برای آن بیان نشده است

پس هر کسی که عنوان محروم و سائل بر او صادق است، دارای حقی در اموال مسلمان است و مسلمان بی‌توجه به هر قیدی چون رنگ و نژاد و دین و مذهب و کفر و اسلام و مانند آن می‌بایست حق سائل و محروم را بدهد. از آیات سوره انسان به دست می‌آید که حضرت فاطمه(س) این گونه عمل می‌کرد و سبک زندگی او کاملا مطابق آموزه‌های عقلانی و وحیانی بوده است

حضرت فاطمه(س) براساس همین رویه پس از عبادت خداوند، انفاق را در دستور کار قرار می‌دهد (بقره2 و 3) و می‌کوشد به هر شکلی شده به کارهای خیر اجتماعی به ویژه انفاق مالی اقدام کند

آن حضرت در سخنی که بیانگر روحیه و رویه زندگی ایشان است می‌فرماید:

حبب الی من دنیاکم ثلاث: تلاوه کتاب الله، والنظر فی وجه رسول‌الله، والانفاق فی سبیل‌الله؛ سه چیز از دنیا برای من دوست داشتنی است: تلاوت قرآن، نگاه به صورت رسول خدا؛ و انفاق به نیازمندان در راه خداوند متعال (نهج الحیاه ص271)
در نظر حضرت فاطمه(س) نقش انفاق‌های مالی و پرداخت زکات به مستحقان تنها یک عمل اجتماعی صرف نیست که هیچ تاثیری در زندگی فردی ندارد و یا حتی موجب کاهش درآمد و از دست رفتن مال باشد، بلکه از نظر آن حضرت(س) این گونه اعمال، هم انسان را در مسیر کمالی به رشد و بالندگی می‌رساند و هم موجب افزایش و برکت در مال او می‌شود

آن حضرت(س) در این باره در سخنرانی معروف خود فرموده است: جعل‌الله الزکاه تزکیه للنفس، و نماء فی الرزق، خداوند زکات را موجب تزکیه نفس آدمی و توسعه روزی قرار داده است (ریاحین الشریعه ج1، ص312)

از نظر آن حضرت(س) عبادت‌های محض نیز تنها در صورتی با سلامت و مقبولیت همراه خواهد شد که انسان بتواند مسئولیت‌های اجتماعی خود را به درستی انجام دهد

اگر کسی روزه می‌گیرد ولی مردم از دست و زبان و چشم او آزار می‌بینند، چنین شخصی نمی‌تواند مدعی روزه‌داری شود. آن حضرت(س) می‌فرماید:

ما یصنع الصائم بصیامه اذا لم یصن لسانه و سمعه و بصره و جوارحه؛ روزه‌داری که زبان و گوش و چشم و دیگر اعضاء و جوارح خود را کنترل نکند هیچ سودی از روزه خود نمی‌برد. (بحارالانوار ج93، ص294، ح 25)
اهمیت انفاق و سخاوت
آن حضرت(س) بارها سخنانی را از پیامر(ص) نقل می‌کند که به مسائل اجتماعی و کارهای نیک اجتماعی توجه و تاکید دارد

بر تو باد سخاوت ورزیدن، زیرا که سخاوت درختی از درختان بهشت است که شاخه‌هایش به زمین آویخته است، هر که شاخه‌ای از آن را بگیرد او را به سوی بهشت می‌کشاند (بهجه، ج1، ص266)

همچنین نقل می‌کند که پیامبر اکرم(ص) به ایشان فرمود: از بخل ورزیدن بپرهیز، زیرا که بخل آفتی است که در شخص بزرگوار نیست

از بخل بپرهیز، زیرا که آن درختی است در آتش دوزخ که شاخه‌هایش در دنیاست و هر که به شاخه‌ای از شاخه‌هایش درآویزد داخل جهنمش گرداند. (همان، ج1، ص266)
خوش‌رویی، نعمتی الهی
آن حضرت براساس آموزه‌های قرآنی و سنت و سیره پیامبر گرامی اسلام(ص) همواره بر خوش‌خویی و حسن خلق تأکید داشته و خواهان خوش‌خویی در روابط اجتماعی و تعامل با مردم بوده؛ چرا که اگر انسان نتواند کمک مالی به دیگری داشته باشد دست کم می‌توان با روی خوش و گشاده‌رویی، دیگران را خشنود سازد و رنج خاطر و جسم و روان ایشان را بزداید و دلگرم به مهر و محبت خویش کند

حضرت فاطمه(س) در این‌باره از پیامبراکرم(ص) نقل می‌کند که به ایشان فرموده است: بهترین شما نرمخوترین شما به اطرافیان و بزرگوارترین شما به زنان است. (مسند فاطمه الزهراء(س)، ص221)
رفتار و سبک زندگی اسلامی آن حضرت(س) خود گواه بر این رفتار اسلامی بود

ایشان با همه فشارها و ناملایماتی که در زندگی دیده بود، ولی هرگز به گونه‌ای عمل نکرد که کسی از ایشان رنجیده‌خاطر باشد و همواره با روی خوش با دیگران برخورد می‌کرد

این خوشرویی ایشان بوی بهشت می‌داد و پدرش را همواره بامدادان و شامگاهان به سویش می‌کشاند تا از شمیم بوی بهشت فاطمی و اخلاق خوش و سیرت بهشتی‌اش بهره بردارد؛ چرا که ایشان حوریه انسیه بود که در میان مردم زندگی می‌کرد

پیامبر(ص) در این باره می‌فرمود: کلما اشتقت الی رایحه الجنه شممت رایحه ابنتی فاطمه؛ هر زمان مشتاق بوی بهشت می‌شوم دخترم فاطمه(س) را می‌بویم و بوی بهشت را از او استشمام می‌کنم. (بحارالانوار، ج43، ص5)

در روایت است که: «ان فاطمه خلقت حوریه فی‌صوره انسیه؛ حضرت فاطمه(س) در خلقت، همجنس حوریان و در صورت انسانی آفریده شده است (بحارالانوار ج78، ص112)

چهار حکایت از زندگی حضرت فاطمه(س) ، به چهار عرصه از مصادیق جهاد اقتصادی

1. در اسلام، نفقه زن (یعنی تأمین مسائل اقتصادی زن) برعهده شوهر اوست. بنابراین یکی از محل‌های بروز جهاد اقتصادی حضرت، نحوه مطالبه وی از شوهر است که سعی می‌کند، با سخت گرفتن بر خود کوچک‌ترین فشاری بر همسرش نیاید

امام باقر ع : حضرت فاطمه(س) کارهای خانه و آرد کردن گندم و نان پختن و جارو کردن را عهده‌دار شد و حضرت علی(ع) آنچه به بیرون خانه مربوط بود، مانند جابه‌جا کردن هیزم و آوردن گندم

روزی به حضرت زهرا(س) گفت: آیا در خانه چیزی [برای خوردن] داریم؟ حضرت فرمود: قسم به خدایی که حق تو را عظیم داشت، سه روز است که چیزی نداریم تا برایت بیاورم. غلی (ع) فرمود: پس چرا مرا خبر نکردی؟ فرمود: پیامبر(ص) از این‌که از تو چیزی بخواهم مرا برحذر داشت و فرمود: از پسر عمویت چیزی نخواه مگر این‌که خودش برایت بیاورد.. (بحار‌الانوار ج43 ص31)
2. یکی از مصادیق جهاد اقتصادی که کاملاً عمومیت دارد، برداشتن بار مشکلات اقتصادی از دوش ناتوانان جامعه است

حکایت سه روز، روزه گرفتن حضرت زهرا(س) و بقیه اهل خانه ایشان که در همان زمان یتیم و مسکین و اسیری به ایشان مراجعه کردند و هر سه شب، افطار خود را به آن‌ها بخشیدند بدون این‌که چشم‌داشت هیچ گونه تشکر و پاداشی از آن‌ها یا از جامعه داشته باشند و آیات سوره انسان در شان آن‌ها نازل شد (انسان8-9)
3. یکی دیگر از مصادیق جهاد اقتصادی در سیره حضرت زهرا(س) پشتوانه قرار دادن دارایی خود برای رفع مشکلات حکومت دینی است و این امری است که قبل از ایشان مادرش خدیجه(س) انجام داده بود. حضرت زهرا(س) چنان برای رفع نیاز حکومت پیامبر(ص) با تمام وجود آماده بود که در موارد متعددی که کسی برای مشکل اقتصادی خود به پیامبر، یعنی به حاکم جامعه دینی مراجعه می‌کرد و پیامبر(ص) خود نمی‌توانست مشکل او را حل کند، او را به حضرت زهرا(س) ارجاع می‌داد

از باب نمونه، می‌توان به حکایت مفصلی اشاره کرد که امام باقر(ع)، از قول جابر بن عبدالله انصاری برای فرزند خویش امام صادق(ع) نقل کرده‌اند که جابر گفت: "روزی نماز عصر را همراه پیامبر خواندیم و هنوز متفرق نشده بودیم که پیرمردی از مهاجران که از شدت پیری و ضعف به زحمت راه می‌رفت به سمت ما آمد و پیامبر احوالش را جویا شد

او گفت ای پیامبر خدا گرسنه‌ام سیرم کن، برهنه‌ام مرا لباسی بپوشان، فقیرم دستم را بگیر. حضرت فرمود من چیزی ندارم که به تو بدهم، اما این مقدار هست که بتوانم تو را به کسی که اهل خیر باشد، راهنمایی کنم. پس به خانه کسی برو که خدا و رسولش را دوست دارد و خدا و رسول هم او را دوست دارند. کسی که خدا را بر خویش مقدم می‌دارد، به خانه فاطمه برو.

آن فرد با راهنمایی عمار به خانه حضرت زهرا می‌رود و عرض حال می‌کند و حضرت تنها گردنبند خود را که آن هم هدیه دختر عمویش (دختر حضرت حمزه) بوده به او می بخشد و... (بحار‌الانوار ج43 ص56-58)
4. مصادیق جهاد اقتصادی حضرت زهرا(س)، تنها در سخت گرفتن بر خود و انفاق اموال خلاصه نمی‌شود، بلکه ایشان از دارایی‌های اقتصادی خود در مسیر مبارزات سیاسی نیز استفاده می‌کرد. نمونه بارز آن را پس از رحلت پیامبر(ص) در جریان فدک می‌توان مشاهده کرد

پیامبر اکرم(ص) با توجه به روحیه‌ای که از حضرت زهرا سراغ داشت، باغات فدک را که طبق (انفال1) به حضرت زهرا بخشیده بود و حضرت هم آن را صرفاً در راه رفع نیاز مستنمدان جامعه مصرف می‌کرد. پس از رحلت پیامبر و جریانهایی که پیش آمد، خلیفه اول فدک را به عنوان اموال حکومتی تصاحب کرد

حضرت در دو خطبه مفصل، فدک را بهانه‌ای برای نقد مشروعیت حکومت خلیفه اول قرار داد و با این اقدام خود نشان داد که چگونه می‌توان دارایی‌های اقتصادی خویش را در مسیر اصلاح سیاسی جامعه و روشنگری قرار داد.
همه این‌ها شواهدی است که جهاد اقتصادی امری نیست که مخاطب آن صرفاً سرمایه‌داران یا تولیدکنندگان و امثال آن‌ها باشند، بلکه هر شخصی، حتی یک زن خانه‌دار هم آن مقدار که زندگیش با اقتصاد ارتباط برقرار می‌کند، می‌تواند در عرصه این جهاد مشارکت جدی داشته باشد و نقش‌آفرین گردد. اگر به تعبیر قرآن کریم، منافقان می‌پندارند که با ایجاد مشکلات اقتصادی می‌توانند نظام دینی را زمین بزنند، ما هم باید با جهاد اقتصادی خویش، پندار آن‌ها را نقش بر آب کنیم.



نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">