تاریخی فرهنگی قرآنی

موضوعات قرآنی ؛ دینی و آموزشی : مطالب طبقه بندی شده جهت تحقیق ؛ جزوه ؛ کتاب و .....

تاریخی فرهنگی قرآنی

موضوعات قرآنی ؛ دینی و آموزشی : مطالب طبقه بندی شده جهت تحقیق ؛ جزوه ؛ کتاب و .....

مشخصات بلاگ
تاریخی   فرهنگی   قرآنی

آشنائی با تاریخ اسلام :
عبرت آموزی (و لقد اهلکنا القرون من قبلکم .... گذشته چراغ راه آینده است)
آشنایی با علوم و موضوعات قرآنی ( هدی و رحمه للمتقین)

کپی و تبدیل به جزوه و کتاب با اطلاع مجاز است .

آخرین نظرات

مثلهاى قرآنى چهل مثل قرآنی . مثال‏هاى علمى قرآن‏ . قصه های تمثیلی

پیامها ؛ پندها و طنزهای قرآنی

شان نزول آیات بقره تا سوره طه

قصّه هاى قرآن واقعیّت هاى زندگى بشر. اسطوره در قرآن. شخصیّت پردازى

سوگندهاى قرآن . شرح و تفسیر

حکمت های قرآن . داستان های حکیمانه قرآنی



1- شناخت قرآن
باید قرآن را به کمک خود قرآن شناخت

آیات قرآن مجموعا یک ساختمان به هم پیوسته اند و اگر یک آیه از آیات قرآن را جدا کنیم و بخواهیم تنها همان یک آیه را بفهمیم، شیوه درستی اتخاذ نکرده ایم

قرآن کریم مخزن معارف ، گنجینه علوم الهى و از این جهت نیز در میان همه کتب آسمانى بى رقیب است کتاب هدایت و تبیان کل شى است

اندیشمندان و دانشوران هر کدام به سهم خویش در این بحر ژرف و عمیق ، به غور پرداخته و بقدر توانایى خود در زمینه معارف و علوم آن قلم فرسایى نموده اند؛ والحق که هر آیه بلکه هر جمله اى از این کتاب بى همتا، سرفصل نوینى براى معارف الهى است

عظمت و اعجار جاوید قرآن مجید بر کسى پوشیده نیست

این کتاب آسمانى ناسخ ادیان و مذاهب گذشته و نجات بخش بشریت در حال و آینده است

در مقام والا و ممتاز قرآن کریم همین بس که معاندین، منافقین و دشمنان قسم خورده آن، هرگز نتوانسته اند در تحریف آن موفق شوند

قرآن مجید بیش از 14 قرن است که زنده و زندگى بخش است و به حیات الهى خود ادامه مى دهد و همواره بزرگترین تحول آفرین را در جوامع بشرى ایفا کرده است

 

2- تعریف قرآن از زبان قرآن

ان هذا القران یهدى للتى هى اقوم بدرستى که قرآن (مردم را) به راه و آئینى که مستقیم ترین و صاف ترین و پابرجاترین آئینهاست هدایت مى کند.
... و انه لکتاب عزیز # لایاتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه تنزیل من حکیم حمید و این قرآن کتابى است قطعا شکست ناپذیر. که هیچ گونه باطلى، نه از پیش رو و نه از پشت سر، به سراغ آن نمى آید؛ چرا که از سوى خداوند حکیم و شایسته ستایش، نازل شده.
ان هو الا ذکر للعالمین این قرآن براى همه عالمیان تذکر و بیدارى است .
و لقد ضربنا للناس فى هذا القران من کل مثل لعلهم یتذکرون ما براى مردم، در این قرآن از هر نوع مثلى را مطرح کرده ایم شاید متذکر شوند. از سرگذشت دردناک ستمگران و سرکشان، از عواقب هولناک گناه و نافرمانى، از انواع پندها و اندرزها، از اسرار خلقت و نظام آفرینش، از احکام و قوانین و خلاصه هر چه براى هدایت انسان ها لازم بود،

 قرانا عربیا غیر ذى عوج لعلهم یتقون (این) قرآن است فصیح و خالى از هرگونه کجى و نادرستى، انحراف، تضاد و تناقض شاید آن ها پرهیزکارى را پیشه کنند.

 

3- تعریف قرآن از زبان پیامبر صلى الله علیه و آله

رسول گرامى اسلام ص مى فرمایند: هر قلبى که ظرف قرآن باشد، از عذاب خداوند به دور است.چون فتنه ها همچون پاره هاى شب کار شما را در میان گرفت، به قرآن رو آوردید

قرآن را فرا گیرید؛ زیرا تلاوت کننده آن روز قیامت در حالى محشور مى شود که جوان و صورتش زیباست

قرآن هدایتگر گمراهان و بینایى از کورى باطن است، نگهدارنده انسان از لغزشها است، نورى است در برابر ظلمت، نگهدارنده از هلاکت است، رساننده انسان از دنیا به آخرت است، کمال دین در آن است، هیچ کس نیست از آن برگردد مگر اینکه جایگاه او آتش است

هیچ شفیعى روز قیامت بزرگوارتر و با منزلت تر از قرآن نیست،نه پیامبر مرسلى و نه ملک مقربى و نه غیر آنان

قرآن (کتاب) راهنماست، به بهترین راه دلالت و هدایت مى کند و انسان را به بهشت مى رساند

 

4- تعریف قرآن از زبان حضرت على علیه السلام

قرآن؛ آن نور مطلق است که غروب و افول بر آن راه ندارد، چراغ روشنى که به خموشى نگراید، دریاى ژرف و پهناورى که عمق و ساحل آن پیدا نیست، راه راست و مستقیمى که رهروانش هرگز گمراه نگردند، پرتو تابانى که ظلمت و تاریکى به آن راه ندارد فیصل دهنده اى که دلائل آن سست نخواهد بود

بیان واضحى که اصول و دلایل آن تاثیر پذیر نیست، داروى شفا بخشى که با همراه داشتن و عمل کردن به آن از امراض و بیماریها ترسى نیست، مایه عزت و سربلندى است که یاران آن هرگز خوار و مغلوب نخواهند شد و حقیقتى است که طرفدارانش بى یار و یاور نخواهند بود

قرآن؛ گنجینه ایمان و منبع آن است، دریاى علوم و سرچشمه دانش است پایگاه و بوستان عدالت و دادگسترى است. قرآن ؛ دریایى است که آبکشان نتوانند آب آن را تمام کنند، چشمه هایى است که آبش تیره و آلوده و آبشخوار آن در اثر تراکم و کثرت واردین، تنگ نخواهد گردید،

 

5- توصیف قرآن در 5 جمله

امام علی(ع) در بخشی از خطبه 18 نهج البلاغه به توصیف قرآن مجید مى پردازد و در پنج جمله کوتاه و بسیار پرمعنا حقایق زنده اى را درباره اهمیّت قرآن بیان مى کند:

قرآن ظاهرش بسیار زیبا و شگفت آور است وَ اِنَّ الْقُرآنَ ظاهِرُهُ اَنیق

این جمله اشاره به فصاحت و بلاغت قرآن دارد، الفاظش بسیار موزون، تعبیرات بسیار حساب شده و آهنگ آیات، آهنگى مخصوص به خود دارد که هر قدر انسان آن را بخواند و تکرار کند هرگز خسته نمى شود.
و باطن آن عمیق است وَ باطِنُهُ عَمیق.

نکات شگفت آور قرآن هرگز فانى نمى شود و اسرار نهفته آن هرگز پایان نمى پذیرد لاتَفْنى عَجائِبُهُ، وَ لا تَنْقَضِى غَرائِبُهُ اشاره به جاودانگى و ابدى بودن شگفتیها و زیباییها و حقایق برجسته قرآن مى کند

 ظلمات و تاریکی ها جز در پرتو نور قرآن برطرف نخواهد شد! وَ لا تُکْشَفُ الظُّلُماتُ اِلاّ بِهِ.

 

6- معارف قرآن مجید ، تحت عناوین و موضوعات مختلف

واژه قرآن در لغت عرب، به معناى قرائت و خواندن است

این معنا در خود آیات قرآن کریم نیز به کار رفته است، در سوره قیامت، لا تحرک به لسانک لتعجل به ان علینا جمعه و قرانه فاذا قراناه فاتبع قرانه زبانت را به خواندن قرآن حرکت مده تا در خواندن آن عجله کنى، که خواندن و جمع آن بر عهده ماست

و چون ما آن را خواندیم، از خواندن آن پیروى کن و همانطور بخوان که ما خوانده ایم

تعداد سوره ها: سوره هاى قرآن کریم قرآن مجید، داراى 114 سوره مى باشد
تعداد واژه ها : قرآن مجید، با حذف مکررات و مشتقات، حدود 1860 کلمه مى باشد

تمام واژه ها و آیات نورانى قرآن کریم، از تکرار و مشتقات همین تعداد کلمات، تشکیل شده

تعداد آیات قرآن کریم ، 6236 آیه مى باشد اختلاف در تعیین مرزها و حدهاى آیات است

 

7- آیات مکى  و مدنى

مدت نبوت رسول خدا ص جمعا 23 سال به طول انجامیده از این مدت ، سیزده سال را در مکه و ده سال را در مدینه اقامت داشته اند

86 سوره که در مکه معظمه نازل شده اند، مکى نام دارند؛ 28 سوره که در مدینه طیبه نازل شده اند مدنى نام دارند

سوره هاى مکى نوعا در زمینه اصول عقیدتى: توحید، معاد، نبوت، نظامهاى متقن جهان، مبارزه طرفداران حق با طرفداران باطل و شکست جباران و طاغوتها و امثال آن است

سوره هاى مدنى اغلب درباره احکام و حکومت و روابط عمومى و نظام زندگى است. و جنبه رو بنایى دارند

در مکى و مدنى بودن دوازده سوره از سوره هاى قرآن، اختلاف پدید آمده است

و آنها بنا به نقل تفسیر المیزان: سوره هاى رعد، رحمن ، جن ، صف ، تغابن ، مطففین ، قدر، بینه ، زلزال ، توحید، فلق ، و ناس

 

8- اولین و آخرین سوره قرآن

طبق روایات وارده ، اولین سوره اى که نازل شده ، سوره علق ، و آخرین سوره تمام سوره نصر مى باشد

در تفسیر برهان ، کافى و عیون اخبار الرضا از امام صادق و امام رضا ع- نقل شده است

عن ابى عبدالله ع قال : اول ما نزل على رسول الله ص بسم الله الرحمن الرحیم اقرء باسم ربک الى آخره و آخر، سورة : اذا جاء نصر الله و الفتح
آخرین آیه نازل شده : ظاهرا آخرین آیه نازل شده ، آیه واتقوا یوما ترجعون فیه الى الله ... است

ترکیب سوره هاى قرآن:باید دانست که ترکیب و تشکیل سوره هاى قرآن و تعیین اول و آخر آنها، به دستور و اعلام شخص رسول خدا ص بوده و کسى در آن دخالتى نداشته است

 

9- نزول دفعى و تدریجى قرآن
قرآن مجید، در عرض 23 سال به نحو تدریجى نازل شده

و از سوى دیگر در ماه مبارک رمضان و در یک شب نازل گردیده

شهر رمضان الذى انزل فیه القرآن و آیات انا انزلناه فى لیلة القدر و انا انزلناه فى لیلة مبارکة

و از سوى دیگر مى بینیم که کفار مکه اعتراض کرده و مى گفتند: چرا قرآن کریم، دفعتا واحده نازل نمى شود؟

در جواب آنان، خداوند فرمود: این براى آن است که قلب تو را مطمئن و ثابت گردانیم؛ چون اگر همه قرآن به یک بار، نازل مى شد، وحى الهى قطع مى گردید و دیگر رابطه تو با خدا برقرار نمى شد

وقال الذین کفروا لولانزل علیه القران جملة واحدة کذلک لنثبت به فوادک ورتلناه ترتیلا

حکمتش این است که تا (تدریجا) ما تو را به آن دل آرام کنیم (و اطمینان قلب دهیم و بدین سبب) آیات خود را بر تو مرتب به ترتیبى روشن و روشى نیکو فرستادیم

و قرانا فرقناه لتقراه على الناس على مکث و نزلناه تنزیلا قرآن را قطعه قطعه فرستادیم تا آن را با تانى و دقت، بر مردم بخوانى و آن را بتدریج نازل کرده ایم

 

10- اختلاف قراآت

قرائتهاى قرآن مجید، به هفت نفر قارى مشهور مى رسد، که چهار نفر از آنها شیعه و سه نفر از اهل سنت است

این قرائتها در زمان آنها معروف بوده و از هیچ یک منع نفرموده اند و اگر منع کرده بودند با تواتر و لااقل با خبر واحد، نقل مى شد

1- عاصم بن ابى الجنود او قرآن را بر ابوعبدالرحمن سلمى ، خوانده و او نیز بر علی ع خوانده. قرائت عاصم از نظر شیعه و اهل سنت مقبول و همه قرآنهاى روى زمین با قرائت عاصم نوشته شده، و او در سال 128 هجرى از دنیا رفته است.
2- ابو عمرو بصرى زبان بن علاء؛ : قرآن را بر سعید بن جبیر شهید، خوانده است . امام صادق ع به او فرموده : یا ابا عمرو! تسعة اعشار الدین فى التقیه.
3- حمزة بن حبیب زیات : قرآن را بر امام صادق ع خوانده است .
4 - على بن حمزه کسایى قرآن را بر شیوخ شیعه خوانده است از قبیل حمزه و ابان بن تغلب ، و حمزه نیز بر امام صادق ع خوانده است او معلم قرائت قرآن بوده است .
5 - عبدالله بن عامر دمشقى رئیس اهل مسجد در زمان ولید عبدالملک مروان بود.
6 - عبدالله بن کثیر مکى او در اصل ایرانى و در سال 45 هجرى در مکه متولد شده و در 120 وفات یافته.
7 - نافع بن عبدالرحمن المدنى . او یکى از قراء هفتگانه و از اصفهان است و در سال 169 هجرى از دنیا رفته
اختلاف قراآت ، فقط در ترکیب کلمات است ؛ مثلا یکى مالک یوم الدین خوانده و دیگرى ملک یوم الدین و یا یکى لنحرقنه را از باب افعال خوانده و دیگرى از باب تفعیل

 

11- اسامی و صفات قرآن

قرآن و مُصحف (نام هایی که بشر بر قرآن قرار داده) اسم های عَلَم قرآن است

تنزیل، کتاب، فرقان و ذکر اما از میان صفات قرآن کریم، مشهور ترین آنها در خور قرآن عبارتند از:

احسن الحدیث،‌ بشیر،‌ بلاغ، ‌مبارک، ‌بصائر، بیان،‌ حکیم، شفاء، ‌عزیز، حکیم، عظیم، مبین، مجید، کریم، متشابه، نذیر، مثانی

البته صفات دیگری هم در نهج البلاغه و صحیفه سجادیه و دیگر کتب روایی برای قرآن آورده شده که جز مواردی مانند ربیع القلوب، معمولاً از نامهای قرآنی استفاده شده

فرقان: جداکننده حق از باطل
کتاب مبین: حقایق قرآن آشکار،‌ مفاهیمش روشن‌

ام الکتاب: به معنای کتابی است که اصل و اساس همه کتابهای آسمانی است و ام الکتاب لوح محفوظ

قرآن وجوه حسن و نیکی بسیاری دارد الْمَجِیدِ کَریمٌ الحْکِیمِ الْعَظِیمَ عَزِیزٌ ذِکْرٌ مُّبَارَکٌ مُّبِینٍ قَیِّمًا


12- حروف مقطعه

(حروف مقطعه) حروفى است که در اوایل سوره هاى

بقره، آل عمران، اعراف، یونس، هود، یوسف، رعد، ابراهیم ، حجر، مریم ، طه ، شعراء، نمل ، قصص ، عنکبوت ، روم ، لقمان ، سجده ، یس ، ص ، غافر، فصلت ، شورى ، زخرف ، دخان ، جاثیه ، احقاف ، ق ، ن ، واقع شده اند
در رابطه با معناى این حروف، اقوالى هست که مرحوم امین الاسلام طبرسى در مجمع البیان:
اول : از امامان شیعه نقل شده که آنها از متشابهانند که علم آنها مخصوص خداوند است

این حروف نام سوره ها هستند
مراد از آنها (اسماء الله) است؛

مراد از آنها مدت بقاى امت اسلامى است

مراد بیان حروف تهجى

این قرآن از همین حروف تالیف شده اکنون که نمى توانید نظیر آن را بیاورید

(درصد) این حروف در این سوره بالاتر از درصد آنها در همه سوره هاى دیگر است

و .......

 

13- سجده هاى واجب و مستحب در قرآن
در قرآن کریم در پانزده موضع، آیه سجده وجود دارد که در چهار مورد از آنها به محض خواندن یا شنیدن آیه، سجده کردن واجب است

و در بقیه مستحب مى باشد. سجده های واجب :
1 - انما یؤمن بایاتنا الذین اذا ذکروا بها خروا سجدا و سبحوا بحمد ربهم و هم لا یستکبرون
2 - و من آیاته اللیل و الشمس و القمر لا تسجدوا لله الذى خلقهن ان کنتم ایاه تعبدون.
3 - فاسجدوا لله و اعبدوا

4 - کلا لا تعطعه و اسجدوا و اقترب
وجوب سجده در این آیات شریفه در مذهب اهل بیت ع اجمالى است. و روایات آن در حدیث از جمله در وسائل الشیعه، ابواب قرائه القرآن، باب 42 - 43، منقول است

و آن را (سجده تلاوت) مى نامند

اقرء ربک خلق . و النجم و تنزیل السجدة و حم السجدة

 

14- تفسیر و تاویل آیات قرآن

بیان معنی آیات محکم را تفسیر گویند، و بیان معنی آیات متشابه و دیگر وجوه و احتمالات او را تاویل گویند
کاربردهای تاویل
1-
تاویل متشابه

رفتار حضرت خضر(ع) که در پایان مصاحبتش با حضرت موسی(ع) گفت: ذلک تاویل مالم تسطع علیه صبراً این بود تاویل (معنی پنهان) آنچه که نتوانستی بر آن شکیبایی ورزی
2- تاویل به معنی تعبیر خواب

این مفهوم در سوره یوسف(ع) آیه 44 قالوا اضغاث احلام و ما نحن بتأویل الاحلام بعالمین گفتند: خوابهایی است پریشان و ما به تعبیر خوابهای آشفته دانا نیستیم
3- مآل و سرانجام کار

این معنا در اسراء 35 آمده وزنوا بالقسطاس المستقیم ذلک خیر و احسن تاویلا و با ترازوی درست بسنجید که این بهتر و خوش فرجام تر است یعنی عاقبتش بهتر است

 

15- وجوه اعجاز قرآن :

 قرآن مجید، وجوهى از اعجاز دارد و علما آن وجوه اعجاز را چنین فرموده اند
1 - اعجاز قرآن از نظر فصاجت و بلاغت

2 - اعجاز قرآن از نظر علو معنى و محتوا
3 - اعجاز قرآن از نظر عدم اختلاف در آن

4- اعجاز قرآن از نظر جاذبه
5 - اعجاز قرآن از نظر اخبار غیبى

6 - اعجاز قرآن از نظر وسعت معارف

7-  اعجاز علمی قرآن که با پیشرفت علم معنای آیه خوب روشن شده است، مانند دشواری تنفس با افزایش ارتفاع که امروزه، علم به آن رسیده است

 

16- تحدى قرآن مجید

آنچه را که قرآن مجید، خود به آن تکیه مى کند؛ اگر مى گویید این کتاب از جانب خدا نیست و مخلوق بشر است پس شما نیز مانند او بشر هستید، نظیر آن را بیاورید

فاءتوا بسورة من مثله، و گاهى فرموده : ده سوره نظیر آن را بیاورید و گاهى نیز مى فرماید: مثل آن را بیاورید

مدعیانی که از قرآن شکست خوردند!

معارضین قرآن هر چه بیشتر تلاش می‏نمودند، کمتر نتیجه مى‏ گرفتند و به‏ عجز خویش بیشتر آگاه مى‏ شدند و عظمت قرآن را گسترده‏ تر درک مى‏ کردند

اینان که به معارضه با قرآن پرداختند، کلامى آوردند که هیچ ‏تشابهى با قرآن نداشت و آن‌ها را بیش از پیش رسوا نمود

 

17- عدم تحریف

 بر اساس آیات قرآن و تأیید ائمه معصومین و تحدی قرآن و بررسی کیفیت و زمان تدوین قرآن و اوصافی که در قرآن عصر نزول و عصر کنونی وجود دارد باید گفت ادعای تحریف قرآن غیر قابل قبول است.

دلائل شیعه بر عدم تحریف قرآن
ما معتقدیم دلایل عقلى و نقلى فراوانى دلالت بر عدم تحریف دارد، زیرا از یک سو قرآن مى گوید إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ ما قرآن را نازل کردیم و حفظ آن را بر عهده داریم (حجر9)

و در جاى دیگر وَ إِنَّهُ لَکِتَابٌ عَزِیزٌ * لاَ یَأْتِیهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَلاَ مِنْ خَلْفِهِ تَنزِیلٌ مِّنْ حَکِیم حَمِید این کتابى است قطعاً شکست ناپذیر، هیچ گونه باطلى نه از پیش رو نه از پشت سر به سراغ آن نمى آید، چرا که از سوى خداوند حکیم و حمید است (فصّلت 41و42)

آیا چنین کتابى که خداوند حفظ آن را بر عهده گرفته، کسى مى تواند دست تحریف به سوى آن دراز کند؟! از سوى دیگر قرآن کتاب متروک و فراموش شده اى نبود که کسى بتواند چیزى از آن بکاهد یا چیزى بر آن بیفزاید

 

18- محکمات و متشابهات در قرآن

 محکمات

در قرآن مجید، آیاتى هستند که معناى آنها واضح و مراد خداوند متعال از آنها معلوم و روشن است و آنها تقریبا هشتاد درصد قرآن را تشکیل مى دهند

اما  متشابهات دو قسم هستند؛

قسم اول: همه قرآن متشابهات است یعنى در ارشاد، هدایت ، کلمات و معانى شبیه هم مى باشند
منظور از  متشابه؛ شبیه هم بودن در تفهیم معانى و نشان دادن راه حق و باطل است
قسم دوم: متشابهات در مقابل محکمات است

متشابهات

آیاتى هستند که مراد حقتعالى از آنها معلوم نیست ؛ آیاتى هستند که از حیث مصداق خارجى و پیاده شدن و خارج ، براى ما نامعلوم مى باشند. وگرنه از لحاظ الفاظ و مفاهیم ، متشابهى در میان نیست

هو الذى انزل علیک منه آیات محکمات هن امالکتاب و اخر متشابهات فاما الذین فى قلوبهم زیغ فیتبعون ماتشابه من ابتغاء الفتنةو ابتغاء تاءویله و ما یعلم تاءویله الا الله . والراسخون فى العلم یقولون آمنا بهکل من عند ربنا و ما یذکر الا اولواالالباب 
خدا آن است که بر تو این را نازل کرده است . بعضى از آن آیات محکمات هستند و آنها اساس کتاب مى باشند و قسمتى دیگر متشابه مى باشند

ما آنهایى که در قلوبشان انحراف هست ، از متشابه پیروى مى کنند براى طلب فتنه و براى دانستن تاءویل آن و حال آنکه تاءویل متشابه را جز خدا کسى نمى داند

اما آنهایى که در دانش ثابت و استوارند، مى گویند: به متشابه ایمان آوردیم همه قرآن اعم از محکم و متشابه از طرف خداست از این سخن جز عاقلان پند نگیرند

 

19- فلسفه ناسخ و منسوخ

نسخ در لغت به معنی زایل کردن و از بین بردن، باطل کردن چیزی را و چیز دیگر به جای آن آوردن است

برداشته شدن حکمی دینی است در اثر سپری شدن مدت آن

در حقیقت پایان یافتن زمان حکمی است که در آیه منسوخ آمده و با آیه ناسخ آن اعلام می شود

یهودیان از تبدیل بعضی احکام قرآن، مانند تغییر جهت قبله از بیت المقدس به کعبه، به پیامبر اسلام(ص) طعن می زدند و می گفتند:

اگر فرمان پیشین حق بود چرا باطل شد، و اگر باطل بود، چرا چنین حکمی صادر شد؟

و نتیجه می گرفتند که قرآن ساخته و پرداخته خود پیامبر(ص) است

در پاسخ خداوند می فرماید: مانسخ من آیه او ننسها نات بخیر منها او مثلها، الم تعلم ان الله علی کل شیئ قدیر

هر آیه ای را نسخ کنیم یا به (دست) فراموشی بسپاریم بهتر از آن یا مانندش را می آوریم مگر ندانستی که خدا برهر کاری تواناست (بقره106)

 

20- آیات انذاری و تبشیری در قرآن

آیات قرآنی سرشار از دو دسته آیات انذاری و تبشیری است

انذارها از آن جهت است که مردم جلال خداوندی را بشناسند و از آن بگریزند و تبشیرها از آن روست که آدمی را به سوی جمال، ترغیب کند

یکی از جلو آدمی را می کشد و آن دیگری به تازیانه انذار، پیش می راند

و لذا برای هرکسی سایق (سوق دهنده ای) از جلو به عنوان مبشر و محرکی از پشت سر به عنوان منذر است که با تازیانه ای از جلال به سوی جمال می راند

در دعاها آمده است خدایا من از خودت به خودت پناه می برم؛ یعنی از جلال تو به جمال تو می گریزم که مصداقی از آیه ففروا الی الله است

آدمی باید با خواندن آیات قرآنی از جلال خداوند همانند جمال او آگاه شود و همان اندازه که نگاهی به آیات بهشتی دارد نگاهی هم به آیات دوزخی داشته باشد

 

 21- مهربانترین آیه قرآن کدام است؟

گسترده ترین آیه در بعد رأفت و مهربانی آیه 53 زخرف قُلْ یا عِبادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللهِ إِنَّ اللهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ

بگو(ای پیامبر) ای بندگان من که بر خودتان اسراف در گناه انجام داده اید(هرگز) از رحمت خدا ناامید نشوید چرا که همانا خداوند می آمرزد گناهان شما را بطور کل و همانا خداوند آمرزنده و مهربان است

در بعضی از احادیث ما وارد شده که وقتی این آیه نازل شد شیطان رجیم از خشم و عصبانیت آنچنان صیحه و شیونی سرداد که به حالت غش در آمد و گفت با نزول این آیه من نا امید و بیچاره شدم و خداوند با این آیه کمر مرا شکست چرا که هر چه من در گمراهی و ضلالت انسان تلاش نموده و آنها را به گناه و معصیت وادار نمایم

خداوند با این آیه به همه آنها وعده آمرزش و بخشش داده است

اگر کسی به نکات ظریف این آیه دقت کند نهایت مهرورزی و عطوفت خالق یکتا را نسبت به بندگانش مشاهده خواهد کرد

 

22-  امام خمینی(ره) و شناخت قرآن

بدان ای عزیز که عظمت هر کلام و کتابی یا به عظمت متکلم و کاتب آن است و یا به عظمت مطالب و مقاصد آن است و یا به عظمت مرسل الیه و حامل آن است و یا به عظمت وقت ارسال و کیفیت آن است و بعضی از این امور ذاتاً و جوهراً در عظمت دخیل است و بعضی عرضاً و یا به واسطه و بعضی کاشف از عظمت است چنانچه در حدیث است

ان الله سبعین الف حجاب من نور و ظلمه لوکشفت لا حرقت سبحات وجهه دونه

همانا خداوند هفتاد هزار حجاب است از نور و ظلمت و اگر آن حجابها کنار رود سبحات روی او، جز او را خواهد سوخت

عظمت رسول وحی و واسطة ایصال، پس آن جبرئیل امین و روح اعظم است

و اما حافظ و نگاهبان آن ذات مقدس حق جل جلاله است چنانچه فرماید

انا نحن نزلنا الذکر و اناله لحافظون(حجر9)

و اما شارح و مبین آن، ذوات مطهره معصومین (ع) از رسول خدا (ص) تا حجت عصر عجل‌الله فرجه که مفاتیح وجود و مخازن کبریا و معادن حکمت و وحی و اصول معارف و عوارف و صاحبان مقام جمع و تفضیل‌اند

و اما وقت وحی لیله‌القدر است، که اعظم لیالی (خیر من الف شهر) و نورانی‌ترین ازمنه و فی‌الحقیقه وقت وصول ولی مطلق و رسول ختمی مرتبت ص است

 

 23- امام خمینی :

این کتاب بزرگ الهی که از عالم غیب الهی و قرب ربوبی نازل شده و برای استفادة ما مهجوران و خلاص ما زندانیان سجن طبیعت و مغلولان زنجیرهای پیچ در پیچ هوای نفس و آمال به صورت لفظ و کلام درآمده از بزرگترین مظاهر رحمت مطلقة الهیه است که ما کور و کرها از آن به هیچ وجه استفاده نکرده و نمی‌کنیم

به عبارت دیگر این صحیفة نورانیه صورت"اسم اعظم" است، چنانچه انسان کامل نیز اسم اعظم است

مسلمانان هر چه دارند و خواهند داشت، در طول تاریخ گذشته و آینده از برکات سرشار این کتاب مقدس است...

از تمامی علمای اعلام و فرزندان قرآن و دانشمندان ارجمند تقاضا دارم که از کتاب مقدسی که تبیان کلی شی‌ء است و صادر از مقام جمع الهی به قلب نور اول و ظهور جمع‌الجمیع تابیده است غفلت نفرمائید...

و اکنون صورت کتبی آن که به لسان وحی بعد از نزول از مراحل و مراتب بی‌کم و کاست بدون یک حرف کم و زیاد به دست ما افتاده است، خدای نخواسته مبادا که مهجور شود           

 

 24- توصیف قرآن در 5 جمله

 امام علی(ع) در بخشی از خطبه 18 نهج البلاغه:

قرآن ظاهرش بسیار زیبا و شگفت آور است وَ اِنَّ الْقُرآنَ ظاهِرُهُ اَنیق

این جمله اشاره به فصاحت و بلاغت قرآن دارد، الفاظش بسیار موزون، تعبیرات بسیار حساب شده و آهنگ آیات، آهنگى مخصوص به خود دارد که هر قدر انسان آن را بخواند و تکرار کند هرگز خسته نمى شود
و باطن آن عمیق است وَ باطِنُهُ عَمیق

غالباً پرداختن به زیباییهاى ظاهر، انسان را از عمق معنا دور مى سازد و این حقیقتی است که انسان در قرآن مجید به روشنى در مى یابد که ظاهرش فوق العاده آراسته، روح پرور، جذّاب و دلپذیر است و باطنش فوق العاده عمیق و پرمحتواست

ژرفا و عمق قرآن آن گونه است که هرچه، قویترین اندیشه ها درباره آن به کار بیفتد باز پایان نمى گیرد

چرا چنین نباشد در حالى که تراوش وحى الهى است و کلام خدا همچون ذات پاکش بى انتهاست

نه تنها ظلمت جهل و تاریکى کفر و بى ایمانى و بى تقوایى، بلکه ظلمات در صحنه زندگى اجتماعى و سیاسى و اقتصادى نیز بدون تعلیمات قرآن از میان نخواهد رفت

 

 25- نکات شگفت آور قرآن

 امام علی ع : هرگز فانى نمى شود و اسرار نهفته آن هرگز پایان نمى پذیرد

لاتَفْنى عَجائِبُهُ، وَ لا تَنْقَضِى غَرائِبُهُ اشاره به جاودانگى و ابدى بودن شگفتیها و زیباییها و حقایق برجسته قرآن مى کند، چرا که کتابهاى زیادى را مى توان نام برد که در عصر خود، بسیار شگفت آور و جالب بودند ولى با گذشت زمان گرد و غبار کهنگى بر آنها نشست و شگفتیهایش بى رنگ شد ولى قرآن هرگز چنین کتابى نیست

جمله دوّم اشاره به اسرار نهفته قرآن است که با گذشت زمان هر روز بخش تازه اى از آن آشکار مى گردد
ظلمات و تاریکی ها جز در پرتو نور قرآن برطرف نخواهد شد!

وَ لا تُکْشَفُ الظُّلُماتُ اِلاّ بِهِ

ژرفا و عمق قرآن آن گونه است که هرچه، قویترین اندیشه ها درباره آن به کار بیفتد باز پایان نمى گیرد

چرا چنین نباشد در حالى که تراوش وحى الهى است و کلام خدا همچون ذات پاکش بى انتهاست

امروز با این که دنیا از نظر صنایع، فوق العاده پیشرفت کرده، ولى با این حال انواع ظلمتها بر جامعه بشرى سایه شوم خود را گسترده است، جنگها و خونریزیها، ظلم و بى عدالتیها، فقر و بدبختى و از همه مهمتر ناآرامى هاى درونى همه جا را فراگرفته و تمام اینها نتیجه مستقیم ضعف ایمان و تقوا و فقر اخلاقى و معنوى است که بهترین راه درمان آن پناه بردن به قرآن است

از همه اسفناک تر رها کردن قرآن و پناه بردن به آراى ظنّى و افکار قاصر بشرى در زمینه احکام است که گروهى از مسلمانان به خاطر دور بودن از قرآن گرفتار آن شدند

 

26- محتوا و مطالب قرآن کریم

توحید

محتویات و مطالب قرآن مجید را دو نوع مى توان بیان کرد

از مجموع (6236) حدود (1300) آیه درباره توحید و خداشناسى است

اعم از وجود خدا، وحدانیت و صفات او. و اینکه خلقت عالم و اداره آن در دست خداست و جهان، تک محورى، یک قطبى و یک کانونى است الله لا اله الا هو 
معاد

حدود (1400) آیه درباره معاد، قیامت، مرگ و برزخ، حشر و نشر، بهشت و جهنم و خلود است 

احکام

حدود (۵۰۰) آیه درباره احکام است. از قبیل حلال و حرام، تجارت، جنگ و صلح، قصاص، حدود نماز، روزه، حج و غیره

انبیاء

حدود (2000) آیه در حالات انبیاء، امتها و پیروزى حق بر باطل مى باشد و بقیه آیات، درباره اخلاق، مواعظ، امثال و نظیر آنها است

حوادث و وقایع 23 ساله بعثت رسول اکرم ص

و بقیه آیات، درباره اخلاق، مواعظ، امثال و نظیر آنها است

 

27- محتوا و مطالب قرآن کریم به طور مشروح :
1 - بیان ذات خدا، صفات خدا، یگانگى خدا و آنچه باید خدا از آن منزه باشد و آنچه باید خدا به آن متصف باشد صفات ثبوتیه و سلبیه
2 - معاد و قیامت، حشر و نشر اموات، زندگى در بهشت و جهنم و ابدیت و برزخ
3 - ملائکه، یعنى واسطه هاى فیض و نیروهاى با شعور و آگاه، همچنین جن و شیاطین
4 - سرگذشت پیامبران یا انسانهایى که وحى الهى را دریافت کرده

5 - ترغیب و تشویق براى ایمان به خدا و معاد، و ملائکه، پیامبران و کتب آسمانى
6 - خلقت آسمانها، زمین، کوهها، دریاها، گیاهان، حیوانات، ابر، باد، باران، شهابها، و غیره و خلقت همه عالم
7 - دعوت به پرستش خداى یگانه و اخلاص در عبادت. کسى و چیزى را براى خدا شریک قرار ندادن

8 - احتجاجها و استدلالها در مورد خدا، قیامت، پیامبران و نقل خبرهاى عینى در ضمن احتجاجها
9 - تقوى، پارسى، و تزکیه نفس، توجه به نفس اماره و خطر وساوس‍ نفسانى و شیطانى و نظیر آن

 

28- محتوا و مطالب قرآن کریم به طور مشروح :
10 - اخلاق فردى

شجاعت، استقامت، صبر، عدالت، احسان، محبت، ذکر خدا، محبت خدا، شکر نعمت ترس از خدا، توکل به خدا، رضاى خدا، تسلیم در برابر امر خدا، تعقل و تفکر، صدق و امانت و ...
11 - اخلاق اجتماعى ، از قبیل

اتحاد، توصیه بر حق و صبر، تعاون در نیکیها، امر به معروف و نهى از منکر، جهاد با مال و جان در راه خدا و تشویق بر اطعام مساکین و غیره .
12 – احکام

نماز، روزه، زکات، خمس، حج، جهاد، نذر، سوگند، بیع، رهن، نکاح، هبه، حقوق زوجین، حقوق والدین، طلاق، ظهار، وصیت، ارث، قصاص، حدود، قضاوت، ثروت، مالکیت، حکومت، شورا، حق فقرا و غیره
13 - حوادث و وقایع 23 ساله بعثت رسول اکرم ص
14 - توصیف کلى در همه اعصار از سه گروه مؤ منین، کافرین و منافقین
15 - توصیف قرآن در حدود پنجاه صفت : تسبیح موجودات جهان و نوع آگاهى درون موجودات، تسبیح به خالق و آفریننده خودشان
16 - جهان و قوانین پایدار جهان، ناپایدارى زندگانى دنیا و عدم صلاحیت آن اینکه ایده آل مطلوب باشد
17 - معجزات و خوارج عادات انبیا علیهم السلام و تایید کتب آسمانى مخصوصا تورات و انجیل و تصحیح اغلاط آن دو، و امثال این مطالب

 

29- بیان علوم در قرآن

تا چه حدی علوم مختلف در قرآن وجود دارد:

1- دیدگاه حداکثری

تمام علوم در قرآن موجودند. به دلیل آیه 59 انعام و لا رطب و لا یابس الا فی کتاب مبین و هیچ تر و خشکی نیست، مگر اینکه درکتاب مبین ثبت است. و آیه 88 نحل و نزلنا علیک الکتاب تبیاناً لکل شیء ما کتاب را بر تو نازل کردیم که روشن کننده هر چیزی است
2- دیدگاه حداقلی

قرآن تنها به بیان عقاید و ارزش ها پرداخته و طرح مسائل علمی با قدسی بودن قرآن و دین، سازگار نیست

3- دیدگاه اعتدالی

همه علوم در قرآن وجود ندارد، بلکه قرآن کتاب هدایت است و برخی علوم دیگر به مناسبت های گوناگون، تنها مورد اشاره قرار گرفته اند

 

30- منظور از علوم قرآنی چیست؟

علوم قرآنی شامل مجموعه‌ای از علوم و معارف مربوط به قرآن است که به‌طور خاص و ویژه در خدمت فهم قرآن می‌باشد

مثل: علم رسم، علم قرائات، علم اسباب النزول و ....

اینکه گفته شد ب‌طور خاص، علومی را که مختص به قرآن نیست ولی مقدمه فهم قرآن است مانند صرف و نحو، از تعریف خارج می‌کند

اصطلاح "علوم قرآنی" در قرن پنجم و ششم پدید آمد و علم تفسیر که تا آن زمان، علمی از علوم قرآنی به شمار می‌آمد، از آن جدا شده
در یک تقسیم بندی کلی، می توان گفت مهمترین مباحث علوم قرآنی عبارت است از

تاریخ قرآن (وحی، نزول، تدوین، جمع‌آوری قرآن و قرائات)، تحریف ناپذیری، اعجاز و تحدّی، ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه، تأویل و تفسیر

در این میان، برخی از مباحث مانند وحی شناسی،‌ نزول قرآن، شناخت وجوه اعجاز قرآن و تحریف ناپذیری قرآن از اهمیت ویژه ای برخوردار است

 

  31- در قرآن دنبال چه باید گشت؟

 قال علی ع: وَ فِی القُرآنِ نَبَاُ مَا قَبلِکُم وَ خَبَرُ ما بَعدِکُم وَ حُکمُ مَا بَینِکُم نهج البلاغه ح 313

سرگذشت نسلهای پیشین شما، و خبرهای مربوط به نسلهای آینده شما، و احکام و دستورات مربوط به اموری که بین شما جاری است

آنچه انسان، در زندگی این جهانی خود به آن نیازمند است:

1- پدران و مادران و نیاکان او، درگذشته، چگونه بوده، چگونه زیسته‌اند، چه‌ها می‌اندیشیده، چه سرانجامی داشته، و در چه وضعی و حالی درگذشته‌اند

2- پس از مرگ او، دنیا چه صورتی خواهد داشت، و نسلهای آینده در چه اوضاع و شرایطی خواهند زیست، و احوال آنها، در دنیای آینده چگونه خواهد بود

3- در حال حاضر، در دوران بین گذشته و آینده، که خود در آن زندگی می‌کند، با مردم چگونه باید رفتار کند، و اموری را که بین او و دیگران جاری است، چگونه سر و سامان دهد، تا به راه نادرست نرود و در طریق آسایش و رستگاری گام بردارد

پس ما، اگر می‌خواهیم به سوی سعادت گام برداریم، باید قرآن را به دقت بخوانیم، معنی آن را درک کنیم و مفاهیم آن را دستور زندگی خویش قرار دهیم، و دستورات و احکام آن را به کار بندیم.

 

32- قرآن و تحولات اجتماعی

در قانون و قاموس قرآن، تغییرات اجتماعی و انقلاب ها کاملا نظامندند و بر اساس قاعده علی و معلولی و اسباب و مسببات شکل می گیرند

اساسا اعتقاد به جبر و تغییرات اجباری مردود و مطرود است. چنان که قرآن با تأکیدات زیاد و به صورت استمرار و نفی دائمی می فرماید

ان الله لایغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم (رعد11)

ذلک بان الله لم یک مغیرا نعمه انعمها علی قوم حتی یغیروا ما بانفسهم (انفال35)

خداوند از سر جبر تغییری را رقم نمی زند تا مردم خودشان دست به تغییرات بزنند

یادآوری حادثه عاشورا در دنیای اسلام و به ویژه در قلمرو یاران عترت علیهم السلام امروزه یک فرهنگ است

فرهنگی که ریشه در عقل و فطرت انسانی و آیات قرآن و سنت نبوی ص دارد

در برخی از روایات آمده که نیمی از قرآن درباره ما و نیمی درباره دشمنان ماست

 

33- قرآن و ائمه علیهم السلام

بیش از هزار آیه چون آیات تطهیر و مباهله و نور و ذی القربی و تبلیغ و ولایت، در روایات معصومین ع بر ائمه ع فضیلت ها و عملکرد و اندیشه و گفتار و رفتار آنان تطبیق و تفسیر شده است

و بخشی از آیات، اختصاص به حضرت سید الشهدا و جریان عاشورا و فرهنگ کربلا دارد.

سوره و الفجر و لیال عشر بر دهه آغازین محرم انطباق یافته است

و در آیه و من قتل مظلوما فقد جعلنا لولیه سلطانا مصداق شهید مظلوم، سید الشهداء و مظهر کامل اولیای مظلومان، حضرت مهدی موعود است

روایات عترت حروف مقطعه کهیعص را حروف نمادین ماجرای عاشورا می شناسند

در میان معصومین علیهم السلام سیدالشهداء و جریان عاشورا، جایگاهی دارد

این جایگاه بلند اجتماعی، دستاورد رهنمودهای قرآن و سنت درباه سرور جوانان بهشتی است

 

34- قرآن کریم برای آینده و مدرن برنامه ای دارد؟

دلیل‌های زیادی را می‌توان آورد که قرآن جاودانه و برای تمام زمان‌ها بوده و مخصوص یک زمان نمی‌باشد: 

خطابات عام قرآن

یا ایها الذین آمنوا و یا ایها الناس و یا ایها الانسان
 طرز بیان قصه‌های قرآن

در قرآن داستان‌های فراوانی از پیامبران و امت‌های گذشته ذکر شده، نمی‌شود گفت این جریانات برای گذشته بوده و ربطی به آینده ندارد، پندگیری از یک جریان برای همیشه است. 
 آیاتی که قرآن را جاودانه معرفی می‌کند

ان هو الا ذکری للعالمین  قرآن جز یک پند برای عالمیان نیست. نذیراً للبشر
4. روایات

محتوای قرآن کریم به گونه‌ای تنظیم شده تا همانند سفره‌ای همگان در هر عصری بر سر آن بنشینند

 

35- جامعیت قرآن

‏یکی از ویژگی‌های مهم قرآن جامع و کامل بودن آن است

جامعیت قرآن بدین معناست که این کتاب آسمانی، در تمامی ابعاد مربوط به شان هدایتگری انسان، به سوی کمال و فلاح، تام و کامل است و هیچ گونه نقص یا نارسایی در آن راه ندارد

خداوند متعال کلیه تعالیم و حقایق لازم برای هدایت و نجات مادی و معنوی انسان را در کتاب خود بیان کرده است

و نزلنا علیک الکتاب تبیانا لکل شیء؛ و کتابی را بر تو فرو فرستادیم که بیانگر همه چیز است نحل89)

‏امیرالمؤمنین (ع) در سخنی تاکید می‌کند که خداوند ب‌وسیله قرآن، هدایت خود را به کمال رسانده و پیامبر نیز تمام احکام هدایتگر خدا را بیان کرده است

خدای متعال نور هدایت خود را تمام و دین خود را به‌وسیله قرآن کامل کرده است.


36- آهنگ پذیری قرآن 
مسئله آهنگ پذیری قرآن خیلی عجیب است

تا آنجا که نشان داده اند در زبان ها جز شعر چیز دیگری آهنگ نمی پذیرد، آهنگ واقعی که یک نفر موسیقیدان بتواند برای آن آهنگ بسازد، شعر است که آهنگ می پذیرد

البته هر نثری را می شود با آواز بلند خواند اما آن کسی هم که آهنگها را نمی شناسد می فهمد که اگر این راه ساده بخوانند بهتر از آن است که با آواز بخوانند

ولی یک چیز آهنگ پذیر آن چیزی است که وقتی آن را با آهنگ می خوانند آن را بهتر بیان می کند تا وقتی که ساده می خوانند

به این می گویند آهنگ پذیری؛ یعنی آهنگ، آن را بهتر می توان بیان کند از غیر آهنگ. قرآن از طرفی ما می بینیم شعر نیست، چون نه وزن دارد نه قافیه و نه هجاهایش هماهنگ با یکدیگر است
از نظر محتویات هم، چون شعر اصلا به تخیل بستگی دارد، تخیل در آن نیست، آن تشبیهات و خیالات شاعرانه در آن نیست

قرآن یگانه نثری است آهنگ پذیر. همین قرائتهایی که می خوانند.

 

37- آثار و خواص قرآن

در حقیقت قرآن؛ مهمترین سرمایه معنوى یک مسلمان است که با داشتن آن، همواره سرفراز و از بیگانگان بى نیاز و دست نیاز دیگران به سوى او دراز است

قرآن ؛ ارزنده ترین اندوخته اى است که در رویدادهاى خطرناک زندگى و هجوم امواج سهمناک کفر و الحاد و انحراف و کج روى، انسان را نجات مىدهد و خیر و صلاح و رشد او را تاءمین مى کند
قرآن گرانقدرترین موهبت خدایى و گوهر گرانبهایى است که منشاء آثار سعادت انسانى مى شود و در پرتو آن، مى توان از چنگال عفریت جهل رها گردید و به کمال مطلوب دنیا و آخرت نائل شد و با ملکوتیان و جهان ابدیت نیز رابطه برقرار کرد

قرآن ؛ فرشته نجات و پاره کننده بندهاى اسارت از گردن توده گرفتار و بى نوا و برقرار کننده نظام هاى صحیح و مجرى عدالت اجتماعى و کوبنده اساس شخص پرستى و اختلاف طبقاتى و خاموش کننده فریادهاى گوش خراش ضلالت و گمراهى و زنده کننده روش هاى ستوده و کرامت هاى اخلاقى است

قرآن ؛ در بردارنده اصول قوانین اجتماعى و انفرادى بشر، از قبیل عبادات، تجارات، نکاح و غیره است

قرآن دستور دهنده عادلى است که اصول وظایف زندگانى بشر را از آغاز تا انجام بیان فرموده و تمام دستورات و قوانین این کتاب مقدس آسمانى بر پایه عقل و منطق استوار است

 

38- فضیلت قرآن

در عالم هستى هیچ کتابى در فضیلت و برترى به پایه قرآن نمى رسد

زیرا نه تنها قرآن خلاصه و عصاره تعلیمات همه انبیاء الهى است

بلکه از همه موجودات آفرینش برتر و والاتر است

پیامبر اسلام ص القرآن افضل کل شى ء دون الله فضیلت قرآن به جز خدا از همه چیز برتر و بالاتر است

فضیلت قرآن از همه کتاب هاى آسمانى بیشتر و بالاتر است

زیرا کتاب هاى دیگر آسمانى براى برهه اى از زمان و مردم خاصى فرود آمده بود اما قرآن براى همه زمان ها تا روز قیامت و براى همه انسان ها در همه مکان ها حتى براى غیر انسان ها مانند جن نازل شده و همه موظف هستند به دستورات آن عمل کنند

قرآن بهترین کلام و هدیه اوست، و نیز تکلم خدا با بشر است

انسان عاقل و فهمیده به هیچ عنوان حاضر نیست بین او و قرآن فاصله بیفتد

مگر نه این است که گوش و چشم انسان مى خواهند لذت ببرند

چرا لذت را با شنیدن و دیدن آیات و کلام الهى تامین نکنند تا بخواهند از راه باطل چشم و گوش را به لذت مادى سرگرم کنند.


39- تشبیه قرائت و فهم و عمل

قرائت مانند نسخه پزشک است و فهم و عمل مانند گرفتن دارو و خوردن آن. (امام خمینی چهل حدیث)
قرائت مانند پوست است و فهم و عمل مانند مغز
قرائت مانند صورت است و فهم و عمل مانند سیرت
قرائت مانند سطح است و فهم و عمل مانند عمق
قرائت مانند ظاهر است و فهم و عمل مانند باطن
قرائت مانند شاخه است و فهم و عمل مانند ریشه
قرائت مانند کمیت است و فهم و عمل مانند کیفیت
قرائت مانند طوطی وار است و فهم و عمل مانند دقت
قرائت مانند غیراستاندارد است و فهم و عمل مانند استاندارد

 

40- فراخوانی قرآن به عقل و استدلال
قرآن در بیش از سیصد آیه، جامعه‌ی‌ انسانی را به تعقل، تفکر و تدبّر فرا می‌خواند؛ در مواضع زیادی از قرآن، استدلال و برهان به چشم می‌خورد

برای نمونه، قرآن غنای خداوند و اتکای هر موجود نیازمند به خدای بی نیاز را با استدلال بیان می‌کند

إن تکفروا أَنتم و من فی الأَرض جمیعاً فإنّ الله لغنیّ حمید

تأمل شایسته در آیه‌ی‌ مزبور، استدلالی بودن محتوای آن را نشان می‌دهد؛ زیرا آیه می‌فرماید

خدای سبحان، نظام آفرینش را به ایمان دعوت کرده و این دعوت برای رفع نیاز از او نیست؛ زیرا او غنی مطلق است

قرآن بحری عمیق و ژرف است که با تفکر و غور در اعماقش، گنجهای ارزشمندی به دست خواهد آمد

در طول تاریخ اسلام، مسلمانان اعم از شیعه و سنی حدود 1500 دوره تفسیر قرآن نگاشته اند که هر تفسیری نسبت به تفسیر پیش از خود به معارف نویی دست یافته است و چون چشمه جوشانی است که انسان ها به اقتضای زمان و مکان و به فراخور اندیشه و دانش شان از آن بهره مند می شوند

 

41- انس با قرآن

 یکى از مسائل بسیار مهم اسلامى و یکى از وظایف هر انسان مومن و معتقد، مانوس بودن با قرآن است

اولا ما باید قرآن بیاموزیم و در مرحله بعد درست و صحیح تلاوت نماییم و بعد از آن در آیاتش تدبر کرده، و رابطه تنگاتنگ و جدى با آن داشته باشیم

چرا که قرآن، کتاب کامل انسان ساز و حاوى تمام برنامه ها و رموز تکامل است سخن خداوند متعال بوده و عمل به آن موجب پیروزى و رستگارى دنیا و آخرت است

انس، یعنى علاقه آمیخته با عشق و معرفت، الفت ناگسستنى که موجب اتصال و به هم پیوستگى مى شود

مثلا علی(ع) علاقه اش به مرگ را، با کلمه انس تعبیر نموده، مثال انس کودک به شیر مادر را ذکر کرده

والله لابن ابى طالب انس بالموت من الطفل بثدى امه بخدا سوگند، انس پسر ابى طالب به مرگ(شهادت) از انس طفل شیر خوار به پستان مادرش بیشتر است

چنین علاقه اى یک انس حقیقى است

قطعا اگر با قرآن چنین پیوندى برقرار کنیم هم در دنیا و هم در آخرت رستگار مى شویم و حتى از دورى برادران دینى، نیز دلتنگ نشده و خود را نمى بینیم.

 

42- تاثیر قرآن بر جسم انسان

 درباره تاثیر سوره ها و آیات قرآن در جسم و جان انسان و دیگر موجودات در دو عنوان مطرح مى شود

عنوان اول درباره تاثیر قرآن در جسم انسان، شفا بودن آن، شفا یافتن قلب از صفات پست، شفا پیدا کردن جسم از امراض گوناگون و صعب العلاج

کسانى که از قرآن و سوره ها و آیاتش شفاى دردهاى خود را گرفته اند، توسل به قرآن، شهادت و شفاعت آن و بى نیازى مردم به واسطه آن بحث شده

عنوان دوم درباره تاثیر قرآن، بر قلب و جان انسانهاى مومن و کافر، انسان هاى ظالم و ستم گر، انسان هاى عیاش و هرزه، حاکمان و سلاطین و مردان و زنان بحث شده است

 

43- قرآن شفا است

خداوند مى فرماید: قرآن شفاى هر دردى است

شفاى ظاهر و باطن، شفاى جسم و روح، شفاى برون و درون. کلمه شفا در قرآن، سه بار بیان شده است که عبارت از

و ننزل من القرآن ما هو شفاء و رحمته للمومنین ما قرآن را نازل کردیم در حالى که آن ، شفا و رحمت است از براى مومنین

قل هو للذین آمنوا هدى و شفاء اى پیامبر! به مردم بگو، این قرآنى که در میان شما است، از براى آن کسانى که ایمان آورده اند هدایت و شفاى درد آن هاست

یا ایها الناس قد جاءتکم موعظه من ربکم و شفاء لما فى الصدور و هدى و رحمه للعالمین اى مردم دنیا! حقیقتا از جانب خداوند براى شما موعظه اى آمد (قرآن) و آن شفاى دردهایى است که در سینه هاست، و همان هدایت و رحمت است از براى مومنین

این سه آیه درباره تمام قرآن است. و امیرالمؤ منین(ع) مى فرماید: قرآن شفا است

از جمله فرموده است : از این کتاب، براى بیمارى هاى خود شفا بخواهید، در مشکلات، از آن یارى طلبید؛

  

  44- دو داروى آرام ‏بخش در قرآن:

قرآن مجید نسخه شفابخش جان‏هاى دردمند، از جانب خداوند سبحان است وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَ رَحْمَه لِّلْمُؤْمِنِینَ و َلاَ یَزِیدُ الظَّالِمِینَ إَلاَّ خَسَارًا (1) که توسط پیامبرى مهربان و فداکار، بر جان‏هاى حقیقت‏طلب و عاشق، رسانده شد

در قرآن دو داروى آرام‏بخش تجویز شده که در نوع خود، بى‏نظیرند؛ هم آرام بخشند و هم درمانگر. هر یک از این دو دارو، ویژگى خاص خود را دارند

1. یاد خدا: با یاد خدا، قلب‏ها آرام مى‏گیرند أَلاَ بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ

 2. همسر: دومین آرام‏بخش که در قرآن مجید به آن اشاره شده و از نشانه‏هاى خداوند به شمار مى‏آید، چیزى جز همسر آدمى نیست

وَ مِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدّه وَ رَحْمَةً

و از نشانه های او اینکه از جنس خودتان همسرانی برای شما آفرید تا در کنار آنها آرامش یابید و در میانتان مودت و رحمت قرار داد                 

 

 45- آیه الکرسی کلام عرشی

در آیه الکرسی 16 مرتبه از خداوند، سخن آمده، لذا پیامبر اکرم(ص) و ائمّه معصومین اهمیت خاصی برای آن قائل بوده اند

حضرت علی(ع): اگر بدانید این آیه چه اندازه اهمیت دارد، در هیچ حال آنرا ترک نمی کردید

رسول خدا(ص): آیه الکرسی از گنجینه ای در زیر عرش به من بخشیده شده و قبل از من به هیچ پیغمبری داده نشده

و از زمانی که این سخن را از پیامبر شنیدم، شبی بر من نگذشت که این آیه را نخوانم. ابوذر غفاری از رسول اکرم سؤال کرد

برترین آیاتی که بر شما نازل شده، کدام ایه است؟ فرمود: آیت الکرسی است

امام باقر (ع): قرآن کلام برتر و بزرگ است و سوره ی بقره سید قرآن و ایه الکرسی سیّد بقره است

در ایه الکرسی پنجاه کلمه است و در هر کلمه پنجاه برکت و خیر وجود دارد.
رسول اکرم(ص): هر کس موقع خواب آیه الکرسی بخواند، خداوند فرشته ای را برای نگهبانی و محافظت او می گمارد تا شب را به سلامت به صبح آورد

 

46- سوره پیرکننده پیامبر(ص)

سوره هود که یازدهمین سوره قرآن کریم است، همان سوره ای است که «مشیبه الرسول» یا پیرکننده پیامبرگرامی(ص) معروف است

علت نامگذاری این سوره به این نام، این است که در حدیث نبوی آمده که پیامبر اکرم(ص) فرمود

شیبتنی سوره هود سوره هود مرا پیر کرد وقتی علت را از پیامبر پرسیدند، آن حضرت فرمود

به خاطر آیه شریفه فاستقم کماامرت و من تاب معک ولاتطغوا انه بما تعملون بصیر (هود112)

پس همان گونه که فرمان یافته ای استقامت کن. از ابن عباس نقل شده که این آیه شدیدتر و سخت تر از آیه پس همان گونه که فرمان یافته ای استقامت کن و همچنین کسانی که با تو (به سوی خدا) آمده اند (باید استقامت کنند و سرپیچی و طغیان نکنید، که او (خدا) به آنچه انجام می دهید بسی بینا است

بر پیامبر اسلام (ص) نازل نشده (بحارالانوار ج71 ص25)

  

 47- قرآن؛ هدایتگر خیرخواه

قرآن کریم که آخرین کتاب و پیام الهی است، کامل ترین کتاب هدایت و عالی ترین دستور سیر الی الله است

رسول اکرم(ص) خاتم پیامبران و کامل‌ترین خلیفه الهی است که به اوج قله رفیع ثم دنی فتدلی فکان قاب قوسین او ادنی (نجم8 و9) رسید و قرآن را از مقام "لدن" و لقای حق، برای انسان به ارمغان آورد

و انک لتلقی القرآن من لدن حکیم علیم (نمل6) جایی که پای هیچ انسان کاملی به آنجا نرسید و بال هیچ فرشته مقربی در آنجا گشوده نشد

به همین جهت، هدایت قرآن، هدایتی برتر و کامل‌تر از هدایت سایر کتب آسمانی و واجد هدایت همه آنهاست

خداوند متعال، قرآن کریم را در آیات فراوانی، کتاب هدایت معرفی کرده و نزلنا علیک الکتاب تبیانا لکل شیء و هدی و رحمه و بشری للمسلمین (نحل89)

نیز می فرماید: هذا بیان للناس و هدی و موعظه للمتقین؛ این بیانی برای مردم و راهنما و پندی برای پرهیزکاران است (آل عمران: 138)

 

 48- قرآن؛ نور هدایت

قرآن نوری است که انسان را از ظلمتها بیرون آورده و به سوی نور خود هدایت می‌کند

قد جا ءکم من الله نور و کتاب مبین یهدی به الله من اتبع رضوانه سبل السلام و یخرجهم من الظلمات الی النور باذنه"(مائده:16-15)

خاصیت نور آن است که در ذات و گوهر خود ظاهر و روشن باشد و از نظر اثر بیرونی هم، مظهر و روشن کننده غیرش باشد

قرآن کریم نوری است که انسان را از ظلمات طبیعت و منیت بیرون می‌آورد و به سوی نور معرفت پروردگارش هدایت می‌کند، به همین جهت، خدای سبحان خطاب به رسول گرامی خود می‌فرماید

الر کتاب انزلناه الیک لتخرج الناس من الظلمات الی النور(ابراهیم1)

هدایت یعنی خارج نمودن انسان از ظلمات و نورانی نمودن او بدان گونه که در همین دنیا بهشت و جهنم را ببیند

لترون الجحیم (تکاثر6) دیدن آتش جهنم در این دنیا ممکن است و انسان اگر به هدایت الهی از ظلمات خارج شود جحیم و نیز جنه النعیم را می‌بیند؛ همانگونه که حضرت امیرالمومنین(ع) در اوصاف متقیان و هدایت یافتگان می‌فرماید

مومنان واقعی در همین دنیا بهشت را می‌بینند و اهل آن را مشاهده می‌کنند که از نعمتهای بهشتی برخوردارند و نیز جهنم را می‌بینند و بدکاران و اهل آن را در عذاب مشاهده می‌کنند

 

49- جایگاه قرآن:
1. در بهترین شب تاریخ (شب قدر) نازل شده.
2. بر قلب بهترین انسان نازل شده.
3. قرآن نازل شد تا غافلان، هوشیارشوند و نشستگان، به پا خیزند و بپا خاستگان بروند و روندگان بدوند.
(خدای قرآن قائما بالقسط، هدف قرآن لیقوم الناس بالقسط، و به پیامبرش فرمان «قم» و به امتش «قوموا» و نمازش «اقیموا» و حجش «قیاما للناس» و رهبرش «قائم» و رستاخیزش «قیامت» است. یعنی قرآن کتاب تحرک و نشاط و رشد است.
4. قرآن همچون دریا است که نگاه به آن، شنای در آن، ماهیگیری از آن، کشتیرانی در آن تا غواصی در آن، برای همه گروه ها، نوعی بهره دارد و انسان را به ساحل خوشبختی می رساند و کسانی که عالم ترند، مثل غواصان، بهره بیشتری می برند.
5. قرآن بزرگترین معجزه پیامبر است که حفظ آن واجب است.
6. مأمور به تدبریم و از کسانی که در آن تدبر نمی کنند توبیخ شدید شده است: افلا یتدبرون القران....

 

50-
7. قرآن نیاز به سند ندارد، مورد قبول همه فرقه های اسلامی است و در هر خانه مسلمان حداقل یک نسخه از آن وجود دارد.
8. تنها کتاب آسمانی است که در آن تحریف صورت نگرفته و در آینده هم بیمه است: انا نحن نزلنا الذکر و انا له لحافظون ، لا یأتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه.
9. شفاعت انسان ها گاهی مفید واقع نمی شود : فما تنفعهم شفاعه الشافعین ولی شفاعت قرآن قطعا مفید است: انه شافع مشفع.
10. اگر بناست عمری صرف خواندن و دقت بشود کتاب خالق بر کتاب مخلوق مقدم است.
11. هر چه علم توسعه پیدا می کند عظمت قرآن شفافتر می شود. هیچ آیه ای از آن، تاریخ مصرف ندارد؛ بلکه برای همیشه است.
12. دریایی است که به قعر آن دسترسی نیست: بحر لا یدرک قعره.
13. عجائب قرآن قابل شمارش نیست: لا تحصی عجائبه.
14. قرآن، میزان است و همه باید خودمان را با آن بسنجیم؛ حتی روایات باید با آن سنجیده شود و اگر حدیثی ضد قرآن بود آن را کنار می گذاریم

 

51-
15. قرآن و اهل بیت (ع)» حتی برای یک لحظه از هم جدا نیستند: لن یفترقا.
16. قرآن جامعیتی دارد که در خداشناسی، حیوان و آسمان را کنار هم می آورد: افلا ینظرون الی الابل کیف خلقت و الی السماء کیف رفعت.
17. در سفارش به عدالت، تعادل کهکشان ها تا تعادل ترازوی میوه فروشی را با هم می بیند:و السماء رفعها و وضع المیزان الا تطفوا فی المیزان.
18. در سوگند، هم به خورشید سوگند می خورد و هم به انجیر.
19. بزرگ ترین آیه آن آیه حقوقی است، همان گونه که بزرگ ترین نامه حضرت علی (ع) نامه سیاسی است.
20. در فرمان جهاد آن نیز توجه به عدالت شده است.
21. عدل و احسان قرآن از هم جدا نیست. دستور قتل قاتل را می دهد ولی نام برادری را از او حذف نمی کند: «فمن عفی له من اخیه شیء ...» یعنی حتی نسبت به قاتل کلمه عفو و برادر به کار می رود.
22. در مسائل حقوقی و مدیریتی و تربیتی و سیاسی و نظامی و خانوادگی و اقتصادی هزاران دستور دارد که در کتب دیگر نیست.
23. قرآن به اهل کتاب می گوید اگر کتاب آسمانی را به پا ندارید هیچ ارزشی ندارید و پوک هستید: یا اهل الکتاب لستم علی شیء حتی تقیموا التوراه و الانجیل و ما انزل الیکم من ربکم.

 

52- مهجوریت قرآن   محسن قرائتی

اما این قرآن مهجور است. تنها در حد سوگند به قرآن، رد کردن مسافر از زیر آن، تجوید و ترتیل و حفظ و کاشی کاری و تابلو و امثال آن به آن پرداخته شده است

سهم قرآن نه در حوزه ادا شد و نه در دانشگاه و نه در جامعه! برای تفقه بحمدالله حوزه ها فعالند ولی برای تدبر یا راکدند یا فعالیت کمی دارند.
به آرزوی روزی که ما برای نسل نو تفسیرهای مناسب که نیازهای ویژه آنان را بر آورده کند نوشته باشیم.
به امید روزی که در هر منطقه ای دانشمندی قصه های قرآن را برای کودکان و بزرگان ما تحلیل کند.
در انتظار روزی که تفسیر ساده، ولی پر محتوا، جزو دروس رسمی مدارس و دانشگاه ها شود.
به امید روزی که منبرهای ما، به جای نقل برخی مطالب ضعیف و ... مملو از انوار قرآن باشد.
به امید روزی که تفسیر را نیز علم بدانیم و اسرار قرآن را کشف کرده و دلها را جذب کنیم.
به امید روزی که از هر طلبه ای بپرسند چه می خوانی؟ بگوید تفسیر و مکاسب، تفسیر و لمعه!
به امید آنکه ما کتاب آسمانی را به پا داریم به امید روزی که بخشی از بودجه ها، مدارس، نیروها و درس های حوزوی صرف تربیت مفسر شود

 

53- قرآن! من شرمنده اگر

یک کشیش لامذهب که در واقع بویی از آیین مقدس مسیحیت نبرده، بی شرمانه دستور آتش زدن می دهد و دل مولایم، صاحب الزمان(عج) و شیعیانش را به درد می آورد
رئیس جمهور آمریکا فقط و فقط برای حفظ امنیت سربازانش در افغانستان با این طرح مخالفت می کند
اینان مصداق کامل این آیه اند:
ختم الله علی قلوبهم و علی سمعهم و علی ابصارهم غشاوه، و لهم عذاب عظیم
آری، خداوند مهری بر دل ها و گوش ها و چشم هایشان نهاده، و برایشان عذابی بزرگ در پیش است
کاش بیاید آن روز که آیه آیه این کتاب سترگ راهبر و راهنمای تمام انسانها در این کره خاکی شود...

قرآن در جامعه، مهجور است

 

54- وزانت قرآن کریم
ما یک کتابی فرستادیم که لقد یسرنا القرآن للذکر فهل من مدکر آسان است، دلپذیر است

چیزی که دلپذیر است، فطرت پذیر است؛ تحمیلی نیست! اما بسیار وزین است انا سنلقی علیک فولا ثقیلا قولی است محتوادار؛ روان، شفاف، نور، تبیان

قابل فهم سنلقی قولا ثقیلا قول مبرهن، قول متقن، قول بنیان مرصوص، قول ثقیل است

سنگین نیست، اما وزین است؛ سبک نیست، ولی آسان است

هیچ کس نمی تواند بگوید فهم قرآن، عمل به قرآن، حشر با قرآن برای من سخت است.
یعنی بنیان مرصوص است؛ هم افراد ما را به جائی می رساند که مصداق لاتحرکه لعواصف خواهد بود، هم جامعه ما را به جائی می رساند که مصداق و لیجدوا فیکم غلظه باشند

افراد سست ضعیف، جامعه و لیجدوا فیکم غلظه نمی سازد!

 

55- حقیقت قرآن در قیامت
آن روایت نورانی که مرحوم کلینی(رض) نقل کرده که اولین و آخرین در قیامت همه صف می کشند، یک بزرگواری با یک جمال و جلالی می آید؛ همه خیال می کنند این جزء علماء است، می بینند از علماء گذشت؛ خیال می کنند جزء اولیاء است، از اولیاء گذشت؛ خیال می کنند جزء انبیاء است، از انبیاء می گذرد؛ خیال می کند جزء اولوالعزم است، از اولوالعزم است، از اولوالعزم می گذرد؛ با این هیمنه و جمال و جلال می آید می پرسند این آقا کیست؟

این شخصیت بزرگ، حقیقت قرآن است

این آقا قرآن است، قرآن در آن روز به این صورت در می آید.

 

56- قرآن و اندیشمندان معاصر

قرآن کتابی است که در ابعاد مختلف زندگی، آدمی را رهنمون است و همچون خورشیدی فروزنده، کس یارای انکار خصائص و ویژگیهای گوناگون وجودی آنرا ندارد و هر کس به سهم خویش و به اندازه ظرف درونیش از بحر لایزال آن رفع عطش می‌کند

در این قسمت آرای مختلف از بزرگان و اندیشمندان غیر مسلمان را در خصوص آن بررسی می‌نماییم که به نوبه خود بیانگر فراگیر شدن تعالیم آسمانی این کتاب الهی است و البته یادآوری این نکته ضروری است که هر اندیشمند، از زاویه دید خود به قرآن نگریسته است و بدیهی است که قادر به کشف تمام ابعاد و ویژگیها و همچنین عمق معارف آن نبوده باشد.
1- آلبرت اینشتاین (1955 - 1879)

قرآن کتاب جبر یا هندسه یا حساب نیست، بلکه مجموعه‌ای از قوانین است که بشر را به راه راست، راهی که بزرگترین فلاسفه دنیا از تعیین و تعریف آن عاجزند، هدایت می‌کند

 

57- قرآن و اندیشمندان معاصر
2- ویل دورانت (متولد 1885)

رفتار دینی در قرآن شامل رفتار دنیوی نیز هست و همه امور آن از جانب خدا و به طریق وحی آمده است

قرآن شامل مقرراتی دربرگیرنده: ادب، تندرستی، ازدواج، طلاق، رفتار با فرزندان و حیوانات و بردگان، تجارت، سیاست، ربا، دین، عقود، وصایا، امور صناعت، مال، جریمه و مجازات و جنگ و صلح است

قرآن در جانهای ساده، عقایدی آسان و دور از ابهام پدید می‌آورد که از رسوم و تشریفات ناروا و از قید بت‌پرستی و کاهنی آزاد است

قرآن اصول نظم جمعی و وحدت اجتماعی را در بین مسلمانان استوار کرده است."
3- ناپلئون بناپارت (1821 - 1769)

قرآن به تنهایی عهده‌دار سعادت بشر است

امیدوارم آن زمان دور نباشد که من بتوانم همه دانشمندان و تحصیل‌کردگان تمامی کشورها را با یکدیگر متحد کنم و نظامی یکنواخت، فقط بر‌اساس اصول قرآن مجید که اصالت و حقیقت دارد و مردم را به سعادت رهبری می‌کند، تشکیل دهم

 

58- قرآن و اندیشمندان معاصر
4- مهاتما گاندی (1948 - 1869)

از راه آموختن دانش‌ قرآن، هر کس به اسرار وحی و حکمتهای دین بدون داشتن خصوصیات مصنوعی، نایل می‌شود

در قرآن چیزی دیده نمی‌شود که اعمال زور را جهت برگرداندن مذهب اشخاص تجویز کند

این کتاب مقدس به ساده‌ترین وضع ممکن می‌گوید: اکراه در دین وجود ندارد

5- گوته (شاعر آلمانی)

در سال 1832 گفت: "سالیان دراز کشیشان از خدا بی‌خبر، ما را از پی‌بردن به حقائق قرآن و عظمت آورنده آن محروم و دور نگه‌داشتند، لیکن بر اثر پیشرفت علم، عن قریب این کتاب توجه افراد بشر را به خود جلب می‌کند و محور افکار همگان می‌گردد

 

59- قرآن و اندیشمندان معاصر
6- لئون تولستوی (فیلسوف روسی)

قرآن مشتمل بر تعلیمات و حقایق روشن است. و عموم افراد بشر می‌توانند از آن بهره‌مند شوند."
7- برنارد شاو (فیلسوف انگلیسی)

پیش ‌بینی می‌کند که اروپا در آینده، دین و کتاب محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) را قبول خواهد کرد.
8- دکتر مارکس (1883 - 1818)

قرآن شامل تمام پیامهای خدایی است که در تمام کتب مقدسه، عموماً، برای جمیع ملل آمده است. در قرآن آیاتی موجود است که اختصاص به طلب علم و دانش و تفکر و بحث و تدریس دارد و چاره‌ای جز این اعتراف ندارم که این کتاب محکم، بسیاری از اشتباهات بشر را تصحیح کرد

 

60- قرآن و اندیشمندان معاصر
9- دکتر شبلی شمیل (1917 - 1853) (شاگرد ویژه داروین)

رسول و پیامبر اسلام با بلاغت قرآن، عقول بشری را متوجه خویش ساخت و آنها را در برابر کتاب خویش از خود بی خود کرد."
10- شارلس فرانسیز (استاد آمریکایی)

انجیل کتابی است که در آمریکا کسی آن را نمی‌شناسد ولی قرآن کتابی است که هر مسلمان با آن آشناست؛ و این ادعا گزاف نیست. ولی باید گفت که نشناختن انجیل، از خوش‌شانسی مذهب مسیحیت است

11- پروفسورهانری کربن (اسلام شناس معاصر فرانسوی)

اگر اندیشه محمد (ص)خرافی بود و اگر قرآن او وحی نبود، هرگز جرأت نمی‌کرد بشر را به علم دعوت کند

هیچ طرز فکری و هیچ بشری به اندازه محمد (ص) و قرآن، آدمی را به دانش دعوت نکرده است.تا آنجا که در قرآن 95 بار از علم و فکر و عقل سخن به میان آمده است

و البته آراء و اقوالی نظیر آنچه که در فوق آمده است، بسیار و مجال این مقاله به جهت رعایت اختصار، اندک است

لذا از نقل تمامی آنها، صرف‌نظر می‌نماییم و جویندگان را به منابع تحقیق در این موضوع، ارجاع می‌دهیم

 

61- سیمای قرآن به روایت قرآن 1

 ۱- فمن یکفر بالطاغوت و یؤمن بالله فقد استمسک بالعروة الوثقی، بقره‏۲۵۶

2-قد جاءکم برهان من ربکم، نساء ۱۷۴

 ۳- بشیرا و نذیرا، فصلت ۴

4- و انزلنا الیک الذکر لتبین للناس ما نزل الیهم، نحل ۴۴

5- فقد جاءکم بینة من ربکم و هدی و رحمة، انعام‏۱۵۷

6- و کذلک اوحینا الیک روحا من امرنا، شوری ۵۲

7- هذا بلاغ للناس، ابراهیم ۵۲

 ۸- وجعلنا من الماء کل شی‏ء حی، انبیاء،  همانگونه که آب مایه حیات بشر است، قرآن نیز دل بشر را زنده می‏گرداند.

۹- حکمة بالغة فما تغنی النذر، قمر ۵

 ۱۰- و نزلنا علیک الکتاب تبیانا لکل شی‏ء، نحل‏۸۹

 

62- سیمای قرآن به روایت قرآن 2

11- و تمت کلمة ربک صدقا و عدلا، انعام ۱۱۵

 ۱۲- هدی و بشری للمؤمنین، بقره‏۹۷

13- الحمدلله الذی انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجا، کهف ۱

14- فامنوا بالله و رسوله و النور الذی انزلنا.

  ۱۵- لئن اتبعت اهواءهم من بعد ما جاءک من العلم، بقره ۱۴۵، والراسخون فی العلم یقولون آمنا، آل عمران

۱۶- و شفاء لما فی الصدور، یونس(ع)۵

  ۱۷- فی صحف مکرمة مرفوعة مطهرة، عبس‏۱۴

18- کذلک لنثبت‏به فؤادک، فرقان ۳۲

19- لتبین للناس ما نزل الیهم، نحل ۴۴

20- ان هذا صراطی مستقیما فاتبعوه، انعام‏۱۵۳، اهدنا الصراط المستقیم، حمد۵

 

63- سیمای قرآن به روایت قرآن 3

21- الذین یستمعون القول ویتبعون احسنة، زمر ۱۸

22- قیما لینذر باسا شدیدا، کهف ۲

23- واعتصموا بحبل الله جمیعا و لاتفرقوا، آل عمران‏۱۰۳

24- هدی و رحمة و بشری للمسلمین، نحل۸۹

25- قل اوحی الی انه استمع نفر من الجن فقالوا انا سمعنا قولا عجبا، جن۱

26- ذلک امرالله انزله الیکم، طلاق ۵

27- ربنا اننا سمعنا منادیا ینادی للایمان ان آمنوا بربکم فآمنا، آل عمران‏۱۹۳

28- و هذا کتاب انزلناه مبارک، انعام ۹۲

  29- و اما بنعمة ربک فحدث، ضحی ۵

30- قل انما انذرکم بالوحی، انبیاء ۴۵

 

64- سیمای قرآن به روایت قرآن 4

 ۳۱- و نزلنا علیک الکتاب تبیانا لکل شی‏ء، نحل‏۸۹   القرآن هدی من الضلالة وتبیان من العمی عن رسول‏الله، اصول کافی، ج‏۴، ص‏۴۲۰

32- هدی للناس، بقره ۱۸۵

33- هدی للمتقین، بقره ۲

 ۳۴- کتاب انزلناه الیک لیدبروا آیاته، صاد۲۹

35- لو انزلنا هذا القرآن علی جبل لرایته خاشعا متصدعا من خشیة الله، حشر ۲۱

36- ذلک الکتاب لا ریب فیه، بقره ۲

37- کتاب انزلناه الیک لتخرج الناس من الظلمات الی النور، ابراهیم‏۱

38- افلا یتدبرون القرآن ام علی قلوب اقفالها، محمد ۲۴

 39- تبارک الذی نزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیرا، فرقان ۱

 40- لکن تصدیق الذی بین یدیه، یونس(ع)۳

 

65- سیمای قرآن به روایت قرآن 5

 41 - یریدون لیطفئوا نور الله بافواههم والله متم نوره ولو کره الکافرون، صف

۸ 42- انا نحن نزلنا الذکر و انا له لحافظون، حجر۹

 43- انه لقول فصل و ما هو بالهزل، طارق

۱۴ 44- ولا یاتیه الباطل من بین یدیه ولا من خلفه تنزیل من حکیم حمید، فصلت

۴۲ 45- فهو معدن الایمان، عن علی(ع)، خ‏۱۹۸

 46 -وینابیع العلم و بحوره، عن علی(ع)، خ‏۱۹۸

 47- واساسا فی الاسلام وبنیانه، نهج‏البلاغه، خ۱۹۸٫‏

 48- ومنا هل یغیضها الواردون، عن علی(ع). خ‏۱۹۸٫

49- وبحرا لایدرک قعره، عن علی(ع)، خ‏۱۹۸٫

  50- واعتصموا بحبل الله جمیعا، آل عمران‏۱۰۳

 

 66- قرآن در قرآن 1

 1-قرآن: «ان علینا جمعه و قرآنه فاذا قراناه فاتبع قرآنه» قیامت/ 17-18

2- فرقان: «تبارک الذى نزل الفرقان على عبده لیکون للعالمین نذیرا» فرقان/ 1

3- کتاب: «ذلک الکتاب لا ریب فیه» بقره/ 2

4- ذکر: «انا نحن نزلنا الذکر و انا له لحافظون» حجر/ 9

5- تنزیل: «انا نحن نزلنا علیک القرآن تنزیلا» انسان/ 23

6- حدیث: «الله نزل احسن الحدیث کتابا متشابها مثانى تقشعر منه ‏جلود الذین یخشون ربهم» طور/34

7- موعظه: «یا ایها الناس قد جائتکم موعظة من ربکم و شفاء لما فی‏ الصدور» یونس/57

8-تذکره: «و انه لتذکرة للمتقین» الحاقة/ 48

9-ذکرى: «و جاءک فى هذه الحق و موعظة و ذکرى للمؤمنین» هود/120

10-بیان: «هذا بیان للناس و هدى و موعظة للمتقین» آل عمران/138

 

67- قرآن در قرآن 2

11- هدى: «ذلک الکتاب لا ریب فیه هدى للمتقین» بقره/2

12- شفاء: «اعجمى و عربى قل هو للذین آمنوا هدى و شفاء» فصلت/ 44

13- حکم: «و کذلک انزلناه حکما عربیا» رعد /37

14- حکمت: «و اذکرن ما یتلى فى بیوتکن من آیات الله و الحکمة» احزاب / 34

15- حکیم: «ذلک نتلوه علیک من الآیات و الذکر الحکیم» آل عمران58

16- مهیمن: «و انزلنا الیک الکتاب بالحق مصدقا لما بین یدیه من الکتاب و مهیمنا علیه» مائده/48

17- هادى: «انا سمعنا قرآنا عجبا یهدى الى الرشد فآمنا به» جن /1 و 2

18-نور: «و اتبعوا النور الذى انزل معه»  اعراف/ 157

19- رحمت: «و انه لهدى و رحمة للمؤمنین»  نمل/ 77

 

68- قرآن در قرآن 3

20- عصمت: «و اعتصموا بحبل الله جمیعا» آل عمران/ 103

21- نعمت: «و اما بنعمة ربک فحدث» ضحى /11

22- حق: «و انه لحق الیقین» حاقه/51

23- تبیان: «و نزلنا علیک الکتاب تبیانا لکل شی‏ء» نحل/89

24- بصائر: «بصائر للناس و هدى و رحمة لعلهم یتذکرون» قصص /43

25- مبارک: «هذا ذکر مبارک انزلناه» انبیا /50

26- مجید: «ق و القرآن المجید» ق /1

27- عزیز: «و انه لکتاب عزیز» فصلت /41

28- عظیم: «و لقد آتیناک سبعا من المثانى و القرآن العظیم» حجر 87

29- کریم: «انه لقرآن کریم» واقعه 77

 

69- قرآن در قرآن 4

30- سراج: «و داعیا الى الله باذنه» احزاب/46

31- منیر: «و سراجا منیرا» ،(بنابر آن که‏<سراج منیر»قرآن باشد). احزاب/46

32- بشیر: «کتاب فصلت آیاته قرآنا عربیا لقوم یعلمون بشیرا و نذیرافاعرض اکثرهم» فصلت/3 و4

33- نذیر: «بشیرا و نذیرا فاعرض اکثرهم فهم لا یسمعون» فصلت/4

34- صراط: «اهدنا الصراط المستقیم» حمد/6

 

 70- تعریف قرآن از زبان قرآن

 قرآن خود را این چنین معرفى مى کند ان هذا القران یهدى للتى هى اقوم بدرستى که قرآن (مردم را) به راه و آئینى که مستقیم ترین و صاف ترین و پابرجاترین آئینهاست هدایت مى کند

صاف و مستقیم از نظر عقائدى و از نظر ارائه کردن عقیده و عمل، و قوانین اجتماعى و اقتصادى و نظامات سیاسى و برنامه هاى اخلاقى و عبادى و دینى که بر جامعه انسانى حکم فرماست

و بالاخره صاف تر و مستقیم تر از نظر نظام حکومتى که برپا دارنده عدل و درهم کوبنده ستم ستمگران است

آرى، روش هدایت قرآن صاف و مستقیم و ثابت است

 

71-

... و انه لکتاب عزیز لایاتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه تنزیل من حکیم حمید

و این قرآن کتابى است قطعا شکست ناپذیر

که هیچ گونه باطلى، نه از پیش رو و نه از پشت سر، به سراغ آن نمى آید؛ چرا که از سوى خداوند حکیم و شایسته ستایش، نازل شده

بلى قرآن کتابى است که هیچ کس نمى تواند همانند آن را بیاورد و بر آن غلبه کند، کتابى است بى نظیر، منطقش محکم و گویا، استدلالش قوى و نیرومند، تعبیراتش منسجم و عمیق، تعلیماتش ریشه دار و پرمایه، احکام و دستوراتش هماهنگ با نیازهاى واقعى انسانها در تمام ابعاد زندگى

زیرا از سوى خداوند حکیم و حمید نازل شده، خداوندى که افعالش از روى حکمت و در نهایت کمال و درستى است

ان هو الا ذکر للعالمین  این قرآن براى همه عالمیان تذکر و بیدارى است

آرى ؛ مهم آن است که مردم از غفلت بیرون آیند و به تفکر و اندیشه بپردازند

چرا که راه، روشن و نشانه هاى آن آشکار است، در درون جان انسان فطرت پاکى به ودیعه نهاده شده که به او جهت مى دهد

به خط توحید و تقوى مى کشاند، اما تقوى بیدارى است و رسالت اصلى پیامبران و کتب آسمانى نیز همین بوده است

 

72-

و لقد ضربنا للناس فى هذا القران من کل مثل لعلهم یتذکرون

ما براى مردم، در این قرآن از هر نوع مثلى زده ایم (و هر نوع مثلى را مطرح کرده ایم) شاید متذکر شوند (و از راه خطا به صراط مستقیم بازگردند)

آرى، از سرگذشت دردناک ستمگران و سرکشان، از عواقب هولناک گناه و نافرمانى، از انواع پندها و اندرزها، از اسرار خلقت و نظام آفرینش، از احکام و قوانین و خلاصه هر چه براى هدایت انسان ها لازم بود، در لباس مثل براى آن ها شرح دادیم

قرانا عربیا غیر ذى عوج لعلهم یتقون (این) قرآن است فصیح و خالى از هرگونه کجى و نادرستى، انحراف، تضاد و تناقض شاید آن ها پرهیزکارى را پیشه کنند

آرى، در قرآن، هیچ گونه کژى راه ندارد، آیاتش هماهنگ، تعبیراتش گویا، و عباراتش مفسر یکدیگر است

 

73-

قل لئن اجتمعت الانس والجن على ان یاتوا بمثل هذا القران لا یاءتون بمثله و لو کان بعضهم لبعض ظهیرا

(اى پیامبر اسلام) به آنها بگو اگر تمام انسان ها و پریان اجتماع و اتفاق کنند تا همانند این قرآن را بیاورند قادر نخواهند بود هر چند یکدیگر را کمک کنند

این آیه با صراحت تمام، همه جهانیان را از کوچک و بزرگ، عرب و عجم، انسان و جن را بدون استثناء دعوت به مقابله با قرآن کرده و مى گوید

اگر فکر مى کنید این قرآن سخن خدا نیست و ساخته مغز بشر است، شما نیز، همانند آن را بیاورید در حالى که هرگز نخواهید توانست

و لقد صرفنا للناس فى هذا القران من کل مثل فابى اکثر الناس الا کفورا

ما براى مردم، در این قرآن از هر نمونه اى از انواع معارف و حقائق را بیان کردیم با این حال اکثر مردم جاهل و نادان جز انکار حق، و نادیده گرفتن دلائل هدایت، عکس العملى نشان ندادند.

 

74- قرآن وجوه حسن و نیکی بسیاری دارد

که آن ها با صفاتی بیان می شوند و در خود قرآن تعدادی از این صفات بیان شده است، از جمله:

1. با شکوه: وَ الْقُرْءَانِ الْمَجِیدِ [ق1]

2. کریم به معنای ارجمند: إِنَّهُ لَقُرْآنٌ کَریمٌ [واقعه77]

3. حکیم به معنای حکمت‌آموز: وَ الْقُرْءَانِ الحْکِیمِ [یس2]

4. عظیم به معنای بزرگ: وَ الْقُرْءَانَ الْعَظِیمَ»[حجر87]

5. عزیز به معنای قوی و محکم: وَ إِنَّهُ لَکِتَابٌ عَزِیزٌ [فصلت41]

6. مبارک به معنای خجسته: وَ هَذَا ذِکْرٌ مُّبَارَکٌ [انبیاء50]

7. مبین به معنای روشن‌گر: وَ قُرْءَانٍ مُّبِینٍ [حجر1]

8و9. متشابه به معنای همانند کتابی که آیاتش در لطف‌، زیبایی‌، عمق و محتوا همانند یک دیگر است" و مثانی به معنای مکرر: اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الحْدِیثِ کِتَابًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانىِ ‏َ[سورة زمر23]

10. عربی به معنای زبان روشن‌، گویا و فصیح. قُرْءَانًا عَرَبِیًّا [یوسف‌2]

 

75-

11. غیر ذی عوج به معنای کژ نبودن. قُرْءَانًا عَرَبِیًّا غَیرْ ذِى عِوَجٍ [زمر28]

12. ذی الذکر به معنای پراندرز. الْقُرْءَانِ ذِى الذِّکْرِ [ص‌1]

13و14 . بشیر به معنای بشارت‌گر و نذیر به معنای هشدار دهنده. بَشِیرًا وَ نَذِیرًا [فصلت‌4]

15. قیم به معنای راست و درست. قَیِّمًا [کهف/2]

اما از بین این اوصاف، دو وصف مشهورتر شده و غالبا همراه ذکر قرآن، بیان می شوند. که دو واژه کریم و مجید هستند

پس کریم بمعنى سخى است همچنین بمعنى نفیس و عزیز است و هر چیزیکه در نوع خود شریف است با کرم توصیف میشود

و قرآن کریم یعنى قرآن شریف و محترم و گرانقدر صفت کریم بیانگر آن است که قرآن عزیز و گرامی است، چون سخن خدا است که بر پیامبر(ص) وحی شده

و قرآن مجید از ماده مجد به معنى گستردگى شرافت و جلالت است، و این معنى درباره قرآن کاملا صادق مى‏باشد، چرا که محتوایش عظیم و گسترده، و معانیش بلند و پرمایه است، هم در زمینه معارف و اعتقادات، و هم اخلاق و مواعظ، و هم احکام و سنن

 

 76- ویژگیهاى قرآن 1

 قرآن خصوصیاتى دارد که دیگر کتب آسمانى و کتاب هاى دیگر، آن ویژگیها را ندارند. :

1. قرآن : هدایت کننده مردم به اسلام و ایمان است ، به سوى آیینى دعوت مى کند که مستقیم ترین آیین ها از نظر عقائد و قوانین ، اخلاق فردى و اجتماعى ، اقتصادى و نظامى ، عبادى و سیاسى و غیره مى باشد

2. قرآن : فرقان است ، یعنى جدا کننده حق از باطل

3. قرآن : یکجا در شب قدر از لوح محفوظ به آسمان اول یا به قلب مبارک رسول اکرم ص نازل شد

4. قرآن : شفیع است، کسانى را شفاعت مى کند که آن را تلاوت کنند و دائما مانوس مى باشند

5. قرآن : در هر عصر و زمانى تازگى دارد و کهنه نمى شود و ملال آور نیست ، انسان با کثرت تلاوت و تکرار آن خسته نمى شود

6. قرآن خواندن و شنیدن و نظر کردن به آن عبادت است و نشستن در مجلس قرآن عبادت است

 

77- ویژگیهاى قرآن 2

7. قرآن : احکام و آدابى دارد از جمله : نباید ترک و فراموش شود نباید گرد و غبار بر روى آن بنشیند، نباید بدون طهارت آن را لمس نمود

8. قرآن : کلام الله صامت و مجید است، کریم و شریف است، شاهد در هر مکان و زمان است و قیامت هم شهادت مى دهد

9. قرآن نور است ، آیات و عبارات و کلماتش نور است ، افرادى که به دنبال رضایت و خوشنودى خداوند قدم برمى دارند، با نور خود آن ها را به راه راست هدایت مى نماید

10. قرآن : تلاوت آن ذکر است ، و بهترین ذکر همان قرآن است . به واسطه آن انسان شرح صدر پیدا مى کند و قلب ها نورانى مى شود

11. قرآن: امام است. على ع: برشما باد به قرآن و تلاوت آن، قرآن را امام و رهبر خود قرار دهید (تا هدایت شوید)

12. قرآن : احسن الحدیث است. خودش مى فرماید: خداوند بهترین حدیث را نازل کرد که همان قرآن باشد)

از این جهت یک مسلمان واقعى باید کوشش کند که از قرآن جدا نباشد، آن را دقیقا فرا گرفته و صحیح تلاوت کند و به دستورات و احکام عالیه و روح بخش آن عمل نماید تا رستگارى دو جهان را به دست آورد.

 

 78- ادله ای بر نبودن لفظ قرآن از پیامبر(ص)

 قرآن در چند مرحله تحدّی و هم‌آورد خواستن خود را مطرح کرده است:

الف) معجزه بودن آیا تاکنون مثل قرآن نیاورده‌اند؟ امروز اگر دشمنان اسلام به زور متوسل می‌ شوند و از راه جنگ نظامی و یا تهاجم فرهنگی به مبارزه با اسلام می‌پردازند برای این است که در مبارزه علمی و منطقی با قرآن شکست خورده‌اند.

ب) پیامبر اختیار تبدیل و تغییر در قرآن را ندارد قل ما یکون لی ان ابدّله من تلقاء نفسی ان اتبع الا ما یوحی الی ... یونس، 15

این سلب اختیار، نشان دهنده آن است که الفاظ و عبارت قرآن از پیامبر نیست و گرنه هر انسانی می‌تواند آنچه را که گفته به تعبیر و بیان دیگر بگوید.

ج) پیامبر اکرم ص تلاش می‌کرد که آیات وحی شده را حفظ کند و از همین، در آغاز نبوّت آیات را مرتب در حال وحی تکرار می‌کرد تا این‌که خداوند او را از این کار نهی کرد و فرمود: زبانت را به خاطر عجله برای خواندن قرآن حرکت مده چرا که جمع کردن و خواندن آن بر عهده ماست پس هرگاه آنرا خواندیم از خواندن ما پیروی کن (قیامت18و16)

د) پیامبر اکرم : حفظ وحی نشان می‌دهد که الفاظ و کلمات در اختیار پیامبر نبوده بلکه الفاظ و کلمات از سوی خداوند می‌باشد.

ه) بهترین گواه بر عدم دخالت پیامبر در شکل گیری ساختار لفظی و بیانی قرآن است

 

 79- اولین ها در سوره ها

 اولین سوره از سوره هایى که با «انا» آغاز مى شوند: سوره مبارکه فتح

اولین سوره از سوره هایى که با «قل»آغاز مى شوند: سوره مبارکه جن

علاوه بر سوره جن، 4 سوره کافرون، توحید، فلق و ناس نیز با «قل» شروع مى شوند که به این 4 سوره اخیر در زبان عامیانه، «4 قل»گفته مى شود

 

80- اولین سوره از سوره هاى حوامیم

 به مجموعه سوره هایى که با حروف مقطعه «حم» (حا، میم) شروع مى شوند، سوره هایى«حوامیم» گفته مى شود

اولین سوره از این سوره ها، سوره مبارکه غافر است. نام دیگر سوره غافر، مؤمن است و منظور از مؤمن ، مؤمن آل فرغون بوده که در آیه 28 این سوره و چند آیه بعد از آن، به او اشاره شده است، وى از نزدیکان فرعون بود، ولى مخفیانه دعوت حضرت موسی(ع) را پذیرفته و به خدا و دین آن حضرت ایمان آورده بود و در آیات این سوره آمده است که «مؤمن آل فرعون» با سخنان مؤثر خود، مانع قتل حضرت موسی(ع)به دست فرعون شد

از آنجا که سوره غافر نخستین سوره از سوره هاى حوامیم است، به آن«حم اولى» نیز مى گویند

 

81- اولین سوره از سوره هاى طواسین

به سوره هایى که با حروف مقطعه «طس» (طا، سین) و یا «طسم» (طا، سین ، میم) آغاز مى شوند، سوره هاى «طواسین» مى گویند. اولین سوره از سوره هاى طواسین، سوره شعرا ست.

 اولین سوره از سوره هاى «حمد» یا«حامدات»: پنج سوره در قرآن با عبارت «الحمدلله » شروع مى شوند که به این سوره ها، «حمد» یا «حامدات»مى گویند و نخستین آنها فاتحه الکتاب است.

 اولین سوره از سوره هایى که با «سوگند و «قسم» آغاز مى گردند: بیست سوره با صیغه «قسم» شروع مى شوند که اولین سوره از این سوره ها، سوره مبارکه صافات است.

 اولین سوره از سوره هاى «الم» : سوره بقره. با حروف مقطعه «الم» شروع مى شود

  

 82- اولین سوره از سوره هاى معوذتین

دو سوره پایانى قرآن یعنى سوره هاى «فلق» و «ناس» را که با عبارت «قل اعوذ» (بگو پناه مى برم) آغاز مى شوند، معوذتین نامیده اند. اولین سوره از سوره هاى معوذتین، سوره فلق است.

 اولین سوره از سوره هاى «قرینتین»: سوره مبارکه «انفال» . به 2 سوره انفال و برائت که بین آنها «بسم الله الرحمن الرحیم» وجود ندارد، قرینتین مى گویند. نام دیگر سوره برائت، توبه است.

 اولین سوره از سوره هاى «زهروان»: به دو سوره بقره و آل عمران، سوره هاى «زهروان» مى گویند.

 اولین سوره از سوره هاى «عتاق»: اسراء اولین سوره از سوره هاى عتاق است. به 5 سوره اسراء، کهف، مریم، طه و انبیاء سوره هاى عتاق مى گویند.

 اولین سوره از سوره هاى «ممتحنات»: به16 سوره از سوره هاى قرآن کریم، سوره هاى «ممتحنات» گفته مى شود که اولین سوره از سوره هاى ممتحنات، سوره مبارکه سجده است

  

83- از حضرت علی ع روایت است که قرائت ده سوره مانعی برای ده حالت است :

1-قرائت سوره حمد مانع از خشم و غضب خداوند.....

2- قرائت سوره یس مانع عطش روز محشر...

3- سوره دخان مانع از هول روز قیامت...

4-سوره واقعه مانع از فقر و پریشانی...

5-سوره ملک مانع عذاب ...

6- قرائت سوره کوثر مانع از خصومت و تسلط دشمنان ....

7- کافرون مانع از کفر در حال مرگ ..

8- سوره اخلاص مانع نفاق است

9- سوره فلق مانع از حسد حاسدین ...

10- سوره ناس مانع قروض و وسوسه شیطان میباشد

 

84- آثار گوش سپاری و استماع قرآن

 خداوند در آیات، گوش سپاری به قرآن را یکی از عوامل راهیابی به حقایق قرآنی و اعتراف به حقانیت آن می داند

اظهار خضوع و خشوع شنوندگان در برابر عظمت و حقایق قرآنی است که در آیات 106 و 107 با گزارشی از برخی از اهل کتاب این معنا مورد تأکید قرارگرفته

همان گونه که سکوت در هنگام قرائت قرآن موجب میشود تا آدمی از رحمت الهی بهره مند شود و زمینه ای برای رحمت الهی در جان آدمی فراهم آید (اعراف204)

همچنین استماع و گوش سپاری به آیات قرآنی برای مردم کافر، عامل مهم در غضب و برافروختگی آنان می باشد (حج27)

قرآن، وحی نامه اعجاز آمیز الهی است و متن قرآن از آن جایی که حتی الفاظ آن از سوی خداوند وحی شده، متنی مقدس است و همگان در صدور آن از جانب خداوند تبارک و تعالی، قطع و یقین دارند، از این رو حتی استماع و شنیدن الفاظ آن بسیار مهم و تاثیرگذار است و شفا و درمان گری آن به شکل مختلف در جسم و جان آدمی اثبات شده است

 

85- آداب گوش سپاری

در آیاتی که بیان شده این معنا نیز مورد تأکید قرار گرفته که گوش سپاری و استماع آیات قرآنی خود آدابی دارد که می تواند قدرت تأثیرگذاری قرآن را افزایش دهد

از جمله این آیات می توان به سکوت و خاموشی در هنگام قرائت قرآن اشاره کرد که در آیه 204 اعراف و 92 احقاف بیان شده

البته فقها و مفسران بر این باورند که سکوت و خاموشی در هنگام قرائت قرآن در برخی از موارد واجب می شود و در برخی موارد مستحب است، البته برخی بر این باورند که سخن گفتن در این هنگام مکروه است

از دیگر آداب استماع و گوش سپاری قرآن، لزوم داشتن حالت خضوع و خاکساری است که در آیات 106 تا 109 اسراء و 85 مریم و 12 انشقاق به آن اشاره شده.

به سجده افتادن در هنگام استماع آیات قرآن نیز به عنوان یکی از آداب استماع و گوش سپاری در آیات مطلوب دانسته شده گریستن هنگام شنیدن آیات قرآنی نیز امری مطلوب و دارای فضیلت معرفی می شود. در همین آیات با اشاره به برخی از اهل کتاب که هنگام گوش سپاری به قرآن این گونه رفتار می کردند از آنان تمجید و ستایش شده تا دانسته شود که مطلوبیت آن تا چه اندازه است.

از نظر خداوند هرگونه بی اعتنایی، بی ادبی و بی احترامی و نیز استهزای قرآن هنگام استماع آن، عملی زشت و گاه گناهی بزرگ است. از این رو مؤمنان را از هم نشینی با کسانیکه قرآن را به استهزا میگیرند منع کرده (نساء 140 انعام86)

  

 85- فضیلت استماع قرآن

از صفات مؤمنان نیز گوش شنوا داشتن نسبت به قرائت قرآن در آیه35 روم برشمرده شده ؛ زیرا یکی از عوامل تأثیرگذار در ایمان و تقویت و افزایش ایمان همین استماع و گوش سپاری به قرآن است

چنان که خداوند در آیات ۲۹ تا ۳۱ احقاف استماع قرآن به وسیله گروهی از جنیان و رهنمون ساختن آن به حق و صراط مستقیم را عامل ایمان آنان به قرآن دانسته و در آیات 1و 2و ۱۳ سوره جن، همین استماع قرآن و هدایت آنان به سوی رشد را عامل ایمان آوری گروهی از جنیان می داند

البته علت این که در مورد جنیان به ایمان آوری ایشان پس از گوش سپاری تأکید می شود، آن است که اصولاً جنیان قادر به خواندن قرآن نیستند و از طریق گوش سپاری به محتوای آن آگاه می شوند.

جنیان تنها از طریق انسانها می توانند به کمال خود دست یابند و آنان هر چند که موجودات عاقل و مکلف همانند انسان ها هستند ولی مسخر انسان ها می باشند، زیرا سجده ای که خداوند همه موجودات از جمله جنیان و ابلیس را بدان فرمان داده بود، سجده اطاعت و پذیرش ربوبیت انسان هاست

 

 86-  فضیلت تلاوت

 رسول خدا ص : هر کس در هر شب ، ده آیه از قرآن را بخواند جزو غافلان و آنان که از پروردگارشان بى خبرند نوشته نمى شود. هر کس پنجاه آیه از قرآن را بخواند در لیست آشنایان و یادکنندگان خدا ثبت مى گردد. هر کس صد آیه تلاوت کند جزو عبادت کنندگان و هر کس دویست آیه بخواند نام وى در لیست خاشعین و افرادى که در پیشگاه پروردگارشان اظهار ذلت و کوچکى کنند خواهد آمد. هرکس سیصد آیه از قرآن بخواند از سعادتمندان و هر کس پانصد آیه تلاوت کند از کوشش کنندگان در عبادت و پرستش کنندگان ، نوشته خواهد شد.

هرکس هزار آیه بخواند مانند کسى خواهد بود که مقدار زیادى از طلاى ناب و خالصى در راه خدا بذل و احسان کرده است

  

 87- تلاوت غافلان

امام صادق ع تلاوت کنندگان بدون عمل و کسانى که تلاوت را اصل و هدف مى دانند بر سه دسته تقسیم مى کند: برخى از مردم ، قرآن را تلاوت مى کنند تا مردم بگویند: فلانى قارى قرآن است . برخى دیگر قرآن را تلاوت مى کنند و قصد آنان این است تا به مال و منال، عنوان و مقام و دنیا برسند. در هیچ یک از این ها خیرى نیست . عده اى دیگر نیز قرآن را تلاوت مى نمایند و نیت آنان این است که در نماز و شب و روز از آن بهره گیرند نباید قرآن را (فقط) در تلاوت آن منحصر ساخت. بلکه باید تلاوت را مقدمه عمل به دستورات آن قرار داد.

پیامبر اکرم ص : هرکس حرام هاى قرآن را حلال بشمارد ایمان ندارد. و بیشترین منافقان این امت قاریان هستند

 

 90- آثار تلاوت تلاوت و پاکیزگى دهان و آراستگى ظاهر

قارى علاوه بر داشتن طهارت، مى بایست دهانش را از آلودگیها پاک کند، تا هم نزد خدا عزیز باشد و هم نزد مردم و ثواب بیشترى نیز به او عطا شود.

یکى از خصوصیات رسول گرامى اسلام ص این بود که هنگام عبادت، خصوصا تلاوت قرآن و نماز شب، دندان هایشان را مسواک مى زد و مسلمانان را بارها به این امر تشویق و توصیه مى نمود

سزاوار است قاریان قرآن با بدن و لباس پاک و پاکیزه باشند. آلودگى ظاهرى را از خود دور کنند و بدن و لباس را تمیز بشویند. همچنین بهتر است قاریان قرآن وقت تلاوت ، خود را معطر کنند و با سر و روى آراسته قرآن را قرائت نمایند، سعى کنند که این آداب را همیشه در قرائت رعایت نمایند. مى توانند الگویى براى دیگران باشد.

 

  -91  تلاوت کفاره گناهان

روزى رسول گرامى اسلام ص خطاب به سلمان فرمود: اى سلمان ! بر تو است که تلاوت قرآن کنى؛ زیرا آن کفاره گناهان و پوششى براى آتش جهنم و امانى از عذاب قیامت است.

مومن زمانى که قرآن مى خواند خداوند با نظر رحمت به او مى نگرد

خداوند درهاى رحمتش را به روى او مى گشاید و چیزى بعد از فرا گرفتن علم، بهتر و محبوبتر در نزد پروردگار از قرائت قرآن نیست، و با کرامت ترین افراد بعد از انبیاء، در نزد خداوند، علما و بعد از آن ها قاریان و حاملین قرآن هستند.

خارج مى شوند از دنیا مثل خارج شدن انبیاء و از قبرهایشان با انبیاء محشور مى شوند و با آن ها از صراط مى گذرند، آنان ثوابى مثل ثواب انبیاء دریافت مى کنند

و با شرافت ترین امت من دو طایفه هستند، یکى حاملین و عاملین قرآن، دیگرى شب زنده داران

 

 92- تلاوت باعث دفع بلا

پیامبر اسلام ص: خداوند از تلاوت کننده کننده قرآن (و اجتماع) بلاى دنیا و عذاب و گرفتارى آخرت را دفع مى کند

 تلاوت با حالت حزن

امام صادق ع: قرآن همراه با اندوه شده پس با صداى حزین بخوانید

در همین مورد حفص مى گوید: ندیدم کسى را مانند امام کاظم ع که بر خود بیمناک و هم امیدوار باشد قرآن را با حزن و اندوه مى خواند هنگامى که قرآن را تلاوت مى کرد گویا انسانى را مخاطب خود ساخته و صدایش را حزن انگیز مى کرد و مى گریست و شنوندگان تلاوت حضرتش نیز مى گریستند

تلاوت قرآن با صوت حزین اثر معنوى و روحانى خاصى را به قارى مى بخشد و زمینه بسیار خوبى براى گریه اش فراهم مى کند

 

 93- راه محزون شدن قارى قرآن

این است که در وعده ها و عهد و پیمان هاى قرآن دقت کند و سپس به اعمال خویش بنگرد که اگر در اجراى امرها و ترک نهى ها کوتاهى کرده است، محزون شود و گریه کند

امیرالمؤ منین ع درباره صفات متقین مى فرماید: پرهیزکاران ، با خواندن قرآن جان خویش را محزون مى سازند

علماى اخلاق حزن را چنین تعریف کرده اند: حسرت و ناراحتى براى از دست دادن شخصى که او محبوب انسان بوده، یا از دست رفتن چیزى که مطلوب او بوده

حزن جهت ترس از خدا: حزن متقین و قاریان حقیقى قرآن، به علت وعید الهى است، و این که مبادا این تهدیدها گریبان گیر آن ها شود.

 

94- آداب قرائت قرآن

 فاقروا ما تیسر من القرآن تا آنجا که میتوانید قرآن بخوانید (مزمل20) اگر با آداب و ترتیب خاصی که در متن قرآن آمده انجام گیرد، بیشترین تأثیر معنوی و تربیتی را برای انسان به ارمغان می آورد

1- طهارت 79 واقعه لایمسه الا المطهرون مس و لمس کلمات قرآن مجید، جز بر پاکان که غسل یا وضو دارند، همچنان که بهره معنوی بردن و منور شدن از قرآن، وابسته به طهارت روح و اعتقاد قلبی به آن است

2- استعاذه 98 نمل فاذا قرأت القرآن فاستعذ بالله من الشیطان الرجیم  پس چون قرآن می خوانی (نخست) از شیطان رانده شده به خدا پناه ببر

بدیهی است چون انسان به آفریدگار دانا و توانا پناه جست، از اندیشه های بد و وسوسه هایی که به ذهن وارد می شود، در امان می ماند و آرامش فکر و تجمع حواس پیدا می کند و میتواند دریافتی صحیح و بهره ای روحانی از قرآن خواندن داشته باشد

3- سکوت و استماع اعراف204 و اذا قرأ القرآن فاستمعوا له و انصتوا لعلکم ترحمون  و چون قرآن خوانده شود، بدان گوش دهید و خاموش مانید امید که بر شما رحمت آید

در واقع زمان تلاوت قرآن، خداوند با خواننده سخن می گوید، پس باید نیکو استماع نماید، و با تمرکز بیاندیشد تا بهره معنوی بیشتری از آیات الهی ببرد

4- تلاوت تلاوت کلمه ای است که برای دقیق و با تأمل خواندن قرآن کریم و دیگر کتب آسمانی استعمال شده و معنی آن اخص از قرائت است قاری باید از تعلیمات قرآن پیروی کند یتلوا علیهم آیاته(جمعه2)

5- ترتیل مزمل4  و رتل القرآن ترتیلا و قرآن را شمرده شمرده بخوان «هموار و آرمیده و پیدا» خواندن کلام است. «ادای حروف و رعایت وقوف آن است» که در این صورت حروف باید از مخارج خود ادا شود و وقوف نیز رعایت گردد

 

95-  خشوع و تدبر در تلاوت قاری

 ادب باطنی است که به ترتیب در پی می آید: فهمیدن اصل کلام تلاوت کننده، باید بداند که با چه سخن بزرگی مواجه است، سخنی که نشانه لطف و رحمت و عنایت آفریدگار هستی به آدمی است

سخنی که حقایق بسیار بلندی را تا مرز فهم و درک انسانها تنزل داده است

قاری قرآن بایستی کلام الهی را درس بگیرد و بیاموزد و به قرائت آن اکتفا نکند، اعراف آیه 169 و درسوا ما فیه یعنی کلام الهی را فرا گرفتند

همچنین قاری قرآن بایستی آیات الهی را با گوش جان بشنود و آن را به خاطر بسپارد، سوره حاقه 12 و تعیها اذن واعیه؛ قرآن را گوش های حافظ به یاد می سپارند

درک عظمت کلام الهی، جز با اندیشه در محتوای آن میسر نیست

 

96- آگاهی به عظمت متکلم

شایسته است که قاری قرآن، در آغاز تلاوت، به عظمت گوینده قرآن توجه کند و بداند که قرآن سخن بشر نیست

در هنگام تلاوت باید به خود گوشزد کرد که گوینده این سخنان، آفریدگار همه چیز و روزی دهنده همه جنبندگان است و همه، تحت سیطره او قرار دارند و در فضل و رحمت او غوطه ورند. اگر نعمت دهد از فضل اوست و اگر مجازات کند از عدلش، و در نهایت اوست که می گوید: اینان اهل بهشت و اینان اهل دوزخند.

ا ندیشیدن به حقایقی از این قبیل، عظمت و تعالی گوینده قرآن را در دل مینشاند و کلام او را مؤثر می سازد.

چرا که برای آدمیان، گذشته از اصل کلام، گوینده آن نیز اهمیت داشته و اعتبار کلام تا حد زیادی به اعتبار و شأن متکلم بستگی دارد

 

97- تدبر

کسی که قرآن می خواند و کسی که به آن گوش می دهد، لازم است که در آیات کتاب الهی به تدبر و تفکر بپردازند و با اندیشیدن در مضامین آیات، خود را در معرض تابش نور الهی قرار دهند و در یک فضای معنوی تنفس کنند.

تدبر در آیات قرآنی انسان را در دنیایی از معارف والا و مفاهیم بلند قرار می دهد که هیچ چیز با آن برابری ندارد و آیات قرآنی به عنوان کلیدهای سعادت انسانی در اختیار او قرار می گیرند

و نیز در جای دیگر اهل معنا را به توجه و تذکر در آیات قرآنی که به آسانی در اختیار آنهاست و هیچ گونه پیچیدگی ندارد فرا می خواند و لقد یسرنا القرآن للذکر فهل من مدکر  همانا قرآن را برای توجه به آن آسان قرار دادیم آیا توجه کننده ای هست؟

 

 98- شیو ه های احترام به قرآن

خداوند قرآن را کتابی با عظمت و دارای قداست و احترام معرفی می کند (بقره 2 و ال عمران 58 و انعام 19 و آیات دیگر)

در همه این آیات به اشکال مختلف چون آوردن اسم اشاره در ذلک الکتاب و تعبیر به ذکر حکیم، کوشیده است تا تعظیم، تفخیم و نیز شرافت، استحکام و استواری قرآن را بیان کند (لسان العرب ج 5ص51)

همین جایگاه بلند قرآن در پیشگاه خداوندی (عبس11 تا 61 بروج 12) موجب می شود تا خداوند به آن سوگند یاد کند (ق1)

چنان که مقتضی آن است که حرمت و احترام قرآن حفظ شود و کسی به خود نتواند این اجازه را بدهد که آن را استهزا کرده و به تمسخر گیرد (نساء140)

خداوند در آیات 75و 85 یونس، قرآن را برتر از دارایی های اهل دنیا برمی شمارد و در آیه30 نحل، آن را مصداق خیر از نظر متقین دانسته

در آیه3 یوسف، آن را دارای بهترین و زیباترین قصه ها به سبب وحیانی بودن آن معرفی کرده

و در آیه32 زمر، قرآن را در بردارنده بهترین سخن ها درباره دین و هدایت مردم دانسته

در آیات 75و 85 یونس، نعمتی ارزشمندتر از تمام دارایی ها و مال و منال مردمان خوانده

 در آیه 32 زمر بهترین کتاب آسمانی در مقایسه با دیگر کتب آسمانی می داند

از این رو نمی توان کتابی شریف تر و بهتر و کامل تر و جامع تر از قرآن یافت و همین ویژگی ها و ویژگی های دیگر قرآن چون نزول مستقیم از سوی خداوند در الفاظ و معنا، موجب شده تا مورد تکریم و احترام و تقدیس قرار گیرد و به احترام و حرمت آن، از سوی خداوند تأکید شود

 

 99- حضور قلب و ترک حدیث نفس ترک موانع فهم

 قاری قرآن بایستی در رفع موانع و حجب شیطانی بکوشد مهم ترین حجابهای فهم چهار مورد است:

حجاب اول: برخی از افراد (قاریان)، تمام تلاش و توجه خویش را صرف تلفظ صحیح کلمات قرآن می کنند تا مبادا حرفی را از مخرج نادرست، ادا کنند

در چنین وضعیتی دیگر برای توجه به معانی، مجالی باقی نمی ماند که این کار به عهده شیطان است که موکل بر قرآن شده تا با وسوسه، مردم را از درک معانی کلام الهی بازداشته و مردم را وا دارد که در ادا به حروف تردید نمایند

حجاب دوم: اینکه تلاوت کننده در مسایل، متقلد نظریه ای باشد که به تقلید آن را یاد گرفته و نسبت به آن جمود و تعصب داشته باشد

این چنین اعتقاد و تعصبی مانع از ارتقاء است و به او اجازه نمی دهد که غیراز مورد اعتقادش به مطلب دیگری بیندیشد

حجاب سوم: این است که قاری و تلاوت کننده قرآن بر گناهی اصرار ورزد و یا متکبر و یا مبتلا به هوای نفس باشد

این گناهان سبب تاریکی دل می گردد و مانند غبار بر آینه قلب نشسته، از تجلی حق جلوگیری می کند و این بزرگ ترین حجاب دل است و بیشتر مردم به این حجاب گرفتارند

حجاب چهارم: این است که تفسیر ظاهری آیه را بخواند و بپذیرد که کلمات قرآن در معانی خود منحصر به آن است تفسیر به رأی از حجاب های بزرگ فهم قرآن است

 

100- تخصیص

تخصیص یعنی اینکه تلاوت کننده در نظر بگیرد که مقصود از هر خطاب قرآن، خود اوست پس اگر نهی از امری را در قرآن می خواند یا وعده و وعیدی را می شنود خود را مخاطب بداند و اگر داستان های انبیاء و اقوام گذشته را قرائت می کند آنها را به منزله افسانه تلقی نکند، بلکه بداند که مقصود از آنها عبرت است و قاری بایستی از لابلای آنها آنچه را مورد نیاز است برگیرد

و لقد یسرنا القرآن للذکر فهل من مدکر؛ قمر،71 ما قرآن را برای پند گرفتن آسان ساختیم پس آیا پند گیرنده ای هست؟

تأثیر

تأثیر آن است که قرائت کننده قرآن، از آیات گوناگون کلام الهی متأثر شود و به حسب مضمون هر آیه حالت حزن و اندوه یا نشاط و شادی برایش حاصل شود، چنانکه پیامبر اکرم(ص) خود از آیات الهی متأثر بود

در این صورت قلب، آماده تأثیرپذیری می شود

قاری باید به تناسب معنای آیه حالتی مناسب در دل احساس کند، اگر به آیه عذاب می رسد احساس وحشت نماید و اگر به آیه مغفرت می رسد، شاداب باشد

 

101- ترقی

ترقی یعنی اینکه تلاوت کننده قرآن به مرحله ای ارتقاء یابد که گویا کلام را از خداوند می شنود

تلاوت کننده با قلب خود شهادت دهد که پروردگار با الطافش او را مخاطب ساخته و مشمول نعمات خود قرار داده است

در این مرحله مقام قاری، مقام حیا و تعظیم و گوش دادن و فهم است

درجه امام صادق(ع) می فرماید

والله لقد تجلی الله لحلقه فی کلامه و لکن لا یبصرون به خدا قسم، خداوند در کلام خود تجلی کرد ولی آنان نمی بینند

 

102- تبری

تبری آن است که تلاوت کننده قرآن، در هنگام تلاوت از نیرو و توان و توجه خود دوری کند و با چشم خشنودی و تزکیه به خود ننگرد

هنگامی که آیات بهشت و مدح صالحان را می خواند به خود تطبیق ندهد، بلکه برای اهل یقین و صدیقین گواهی دهد و ابراز اشتیاق نماید که به آنان بپیوندد

و زمانی که آیه غضب و مذمت گناهکاران و مقصران را می خواند به خود تطبیق دهد و در خشیت و خوف، خود را مخاطب سازد

امیرالمؤمنان (ع) اذا مروا بآیه تخویف اصغوا الیها مسامع قلوبهم وظنوا ان زفیر جهنم وشهیقها فی اصول آذانهم؛ قمر42 هنگامی که به آیه ای بر می خورند که در آن ذکر تهدیدی است، با گوش قلب آن را می شنوند و چنین می اندیشند که صدای آتش جهنم در گوش هایشان است

 

103- حق تلاوت قرآن کریم

این تعبیر، بسیار پر معناست و خطّ روشنى را براى ما در برابر قرآن کریم و کتب آسمانى مشخّص مى سازد

الّذین اتیناهم الکتاب یتلونه حق تلاوته اولئک یؤمنون به آیات آن را با دقت بخوانند و حقایق آن را درک کنند و به احکام آن عمل کنند و به وعده هاى آن امیدوار و از وعیدهاى آن ترسان باشند

امام صادق ع: از داستان هاى آن عبرت بگیرند و به اوامرش گردن نهند و نواهى آن را بپذیرند به خدا سوگند منظور فقط حفظ کردن آیات و خواندن حروف نیست، آنها حروف قرآن را حفظ کردند، اما حدود آنرا ضایع ساختند

مردم در برابر آیات الهى چند گروهند:
الف. قشرى گرایان که تمام اصرارشان بر اداى الفاظ و حروف از مخارج آن است و کمترین اهمیتى به محتوا و معنا نمى دهند
ب. علم گرایان که از الفاظ فراتر رفته و در معانى دقت مى کنند و در ریزه کارى ها و نکات قرآن مى اندیشند و از علوم آن آگاهند، اما در عمل کردن ناکامند
ج. مؤ منان راستین که قرآن را کتاب عمل و برنامه ى کامل زندگى خود مى شمارند از این رو، هنگام قرائت قرآن روح تازه اى در کالبد آن ها دمیده مى شود

  

104- طهارت باطنى و تماس با قرآن کریم

لا یمسّه إ لاّ المطهّرون  این آیه دو تفسیر و یک تاویل دارد مراد از مطهّرون، فرشتگان هستند؛ یعنى فرشتگانى که به امر الهى به کتاب مکنون و لوح محفوظ راه دارند

تفسیر دومش این است که آیه ى شریفه بیانگر حکم فقهى است و اگر چه به صورت نفى بیان شده، لیکن مفاد آن نهى است؛ یعنى کسانى که طهارت شرعى ندارند، نباید به نوشته هاى آیات قرآن دست بزنند

اما تاویل، یعنى معناى باطنى آن است که حقیقت قرآن را جز کسانى که طهارت توحیدى و ایمانى و قلبى دارند، درک نمى کند

علامه ى طباطبایى: منظور از مسّ قرآن، دست کشیدن به خطوط آن نیست، بلکه علم به معارف آن است که جز پاکان خلق، کسى به معارف آن عالم نمى شود و منظور از مطهّرون کسانى هستند که خداوند قلب آنها را از رجس پاک گردانیده

 

105- فایده نگاه کردن به قرآن برای غیر عرب ها!

 کتاب زندگی و تکامل انسان و کتاب هدایت و... و دارای قداست و ارزش خاص خود است استفاده از آن هم مراتب و درجات متعددی دارد که استفاده از بعضی از مراتب آن با نگاه کردن به قرآن هم حاصل می شود

نگاه کردن به قرآن فوایدی دارد:

 الف. گوینده آیات پروردگار عالمیان و حامل آن بهترین خلق او نبی اکرم(ص) و کاتبش، امام المتقین، امیرمومنان است لذا وقتی مسلمانی قرآن را باز کرده به آن نظر می کند، خود را در محضر خدای عالمیان و رسول خدا حاضر می بیند و معنویت حضور را ادراک می کند

 ب. ارتباط با قرآن ولو با نگاه کردن به کلمات آن از روی اعتقاد متضمن اقرار به توحید و رسالت و برائت از دشمنان قرآن و اسلام است

 ج. باعث ترغیب افراد فاقد سواد به فراهم کردن مقدمات فراگیری قرائت فهم و درک قرآن است

 د. حقایق و معارف قرآن دارای مراتب مختلفی است که باعث شده هیچ قشری از مواجهه با قرآن بی بهره نباشد و هر کس به نسبت فهم و درک خود از قرآن بهره مند گردد

 

 106- عدم اختلاف در قرآن کریم

 افلا یتدبّرون القران و لو کان من عند غیر اللّه لوجدوا فیه اختلافا کثیرا

آیه، مردم را ترغیب به تدبّر و تامّل در قرآن کریم مى کند به این که در آیات الهى دقت کنند و ببینند که هیچ اختلافى در آیات قرآن وجود ندارد

همین عدم اختلاف در قرآن، مردم را به این مطلب هدایت مى کند که قرآن کتاب الهى است و از طرف غیر خدا نیست

معارف و حقایق قرآن در ضمن آیاتى نازل شده که حدود ۲۳ سال به طول انجامیده و در حالات مختلف شب و روز، حضر و سفر، صلح و جنگ، سختى و خوشى، تنگى و گشایش نازل شده، با این وصف، نه در بلاغت و نه در معارف و نه در قوانین فردى و اجتماعى این کتاب، هیچ گونه فراز و نشیب و اختلافى وجود ندارد

بنابراین، اگر کسى در قرآن کریم تدبر کند، حکم خواهد کرد که این سخنان از کسى نیست که تحوّل و تکامل هستى در او مؤ ثّر باشد، بلکه گوینده ى آن خداوند واحد قهّار است

  

107- عظمت قرآن کریم

إنّا اءنزلناه فى لیلة مبارکة قرآن کریم از سه جهت داراى عظمت است:

 1 ذات آنکه سخن الهى است

2 نزول آن در شب پر برکت شب قدر است

3 محل نزول آن که قلب مبارک پیامبر اکرم ص است

 

108- مجد و شرافت قرآن کریم

بل هو قرءان مجید فى لوح محفوظ  مجد و شرافت قرآن بسیار است از جمله:
1 یکى از دو ثقلین است که تمسک به آن مایه ى سعادت بشر است

2 معجزه ى جاویدان پیامبر تا دامنه ى قیامت است

3 به بهترین و محکمترین راه ها هدایت مى کند إنّ هذا القرءان یهدى للّتى هى اقوم
4 یکى از شفعاى روز قیامت است

5 تلاوت هر سوره ى آن ، بلکه هر آیه ى آن از فضیلت خاصى برخوردار است

  

109- اگر قرآن صامت است چرا باید به آن رجوع شود؟!

 الف– چون فرض نموده‌اند که قرآن یعنی سطور نوشته شده بر روی چند صفحه کاغذِ ، آن را صامت و خود را ناطق و برتر گمان نموده‌اند!

قرآن کریم، به قلب پیامبر اکرم (ص) وحی شده و از طریق کلام او به انسان ابلاغ شده، «قرآن» صامت نیست، بلکه قرآن عین کلام است و برترین کلام، چون کلام الله است

ب– انسان تا وقتی لب به کلام نگشوده، صامت است و وقتی حرف زد، کلامش با کلام مقایسه می‌شود تا فهمیده شود کدام رحجان دارد و برتر است؟ یعنی دو کلام با هم مقایسه می‌شوند

ببنیم چه زیبا بحث «انسان» با «علمِ انسان» را جدا مطرح نموده و می‌فرماید، بخوان، به نام پروردگارت که به انسان با قلمِ (صنع و خلقت و نیز کتابت) خود، آن چه را نمی‌دانست آموخت إقْرَأْ وَ رَبُّکَ الْأَکْرَمُ * الَّذِی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ * عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ یَعْلَمْ (القلم3تا5)

ج– اگر قرآن کریم فقط به شکل کتابت نازل شده بود (که اصلاً بدین شکل نازل نشده)، چنین شبهه‌ای جای تأمل داشت

 

110- قرآن اول فرد است، انسان است و سپس کتابت قرآن کتاب شرح انسان است

خالق او، رب، جهان او، اول و آخر او، حقوق او، روابط او، بایدها و نبایدهای او، عوامل رشد و اسباب سقوط او را بیان کرده است: لَقَدْ أَنزَلْنَا إِلَیْکُمْ کِتَابًا فِیهِ ذِکْرُکُمْ أَفَلَا تَعْقِلُونَ (الأنبیاء10)

در حقیقت ما کتابى به سوى شما نازل کردیم که یاد شما در آن است آیا نمى‏اندیشید

لذا اصل قرآن، همان انسان کامل است و نه کتابت

اگر به رسول وحی نشود و اگر رسول ابلاغ نکند و اگر به رسول (ص) رجوع نشود که قرآنی وجود نخواهد داشت

در این مقایسه، معلوم است که قرآن ناطق (معصوم) بر قرآن صامت (کتابت) رجحان دارد

چنان چه علی ع در هنگامی که یارانش فریب قرآن صامت بر سر نیزه را خورده بودند و از امام خود مۆمن‌تر شده و به ایشان معترض شدند که:

ما با قرآن نمی جنگیم فریاد بر می‌آورد که:

قرآن منم آن کتابتی بیش نیست که برای فریب بر سر نیزه‌ها رفته است

  

111- قرآن و تحولات اجتماعی

 در قانون و قاموس قرآن، تغییرات اجتماعی و انقلاب ها کاملا نظامندند و بر اساس قاعده علی و معلولی و اسباب و مسببات شکل می گیرند

اساسا اعتقاد به جبر و تغییرات اجباری مردود و مطرود است چنان که قرآن با تأکیدات زیاد و به صورت استمرار و نفی دائمی می فرماید

ان الله لایغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم (رعد11)

ذلک بان الله لم یک مغیرا نعمه انعمها علی قوم حتی یغیروا ما بانفسهم (انفال35)

خداوند از سر جبر تغییری را رقم نمی زند تا مردم خودشان دست به تغییرات بزنند

 

112- قرآن و پیامبر و اهل بیت رسول خدا

یادآوری حادثه عاشورا در دنیای اسلام و به ویژه در قلمرو یاران عترت علیهم السلام امروزه یک فرهنگ است

فرهنگی که ریشه در عقل و فطرت انسانی و آیات قرآن و سنت نبوی ص دارد

بخش مهمی از آیات قرآن، که گاه به یک سوم و گاه به یک چهارم و در برخی احادیث در حد نیمی از قرآن شناخته شده، در ارتباط نزدیک با پیامبر و اهل بیت رسول خداست، به طوری که در برخی از روایات آمده که نیمی از قرآن درباره ما و نیمی درباره دشمنان ماست

بیش از هزار آیه چون آیات تطهیر و مباهله و نور و ذی القربی و تبلیغ و ولایت، در روایات معصومین ع بر ائمه ع فضیلت ها و عملکرد و اندیشه و گفتار و رفتار آنان تطبیق و تفسیر شده است

و بخشی از آیات، اختصاص به حضرت سید الشهدا و جریان عاشورا و فرهنگ کربلا دارد

 

113- سوره و الفجر و لیال عشر بر دهه آغازین محرم انطباق یافته است

در آیه و من قتل مظلوما فقد جعلنا لولیه سلطانا مصداق شهید مظلوم، سید الشهداء و مظهر کامل اولیای مظلومان، حضرت مهدی موعود است

روایات عترت حروف مقطعه کهیعص را حروف نمادین ماجرای عاشورا می شناسند

در میان معصومین علیهم السلام سیدالشهداء و جریان عاشورا، جایگاهی دارد

این جایگاه بلند اجتماعی، دستاورد رهنمودهای قرآن و سنت درباه سرور جوانان بهشتی است

 

114- پیامبر و شک در حقانیّت قرآن!

 فَإِن کُنتَ فِى شَکٍّ مِّمَّآ أَنْزَلْنَآ إِلَیْکَ فَسْئَلِ الَّذِینَ یَقْرَءُونَ الْکِتَابَمِن قَبْلِکَ لَقَدْ جَآءَکَ الْحَقُّ مِن رَّبِّکَ فَلَا تَکُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِینَ (یونس94)

اگر در آنچه بر تو نازل کردیم شک دارى، از آن کسانى که کتاب آسمانى پیش از تو را مى‏خوانند بپرس یقیناً حقّ از سوى پروردگارت به سوى تو آمده است، پس از شک آوران مباش

برخی از شبهه افکنان، ساده لوحانه گمان کرده اند که این آیه در پی اثبات این معناست که پیامبر اکرم (ص) در آنچه از سوی خداوند بدو وحی می شده است تردید داشته و لذا ایمان پیامبر به حقانیت قرآن را زیر سوال برده اند

با آن که پیامبر ص هرگز در شک نبوده است؟ و عقل نمى‏پذیرد که پیامبرى، در وحى شک کند؟

 

  - 114  مسئولیت ما در برابر قرآن

 1. شناخت مفاهیم قرآن

ما باید خود را بشناسیم (و کشف کنیم و دریابیم) که انسان هستیم. انسانى که استعدادها و نیازهاى مادى و معنوى دارد و از ابعاد گوناگون برخوردار است

باید قرآن را بشناسیم و ابعاد گوناگون سیاسى ، فرهنگى ، اخلاقى ، اجتماعى ، عقیدتى ، تجارى و اقتصادى اش را کشف کنیم

خداوند متعال کسانى را که قرآن مى خوانند، اما در آیاتش تدبر و تفکر نمى کنند، مورد سرزنش قرار داده

2. عمل به دستورهاى آن

باید قرآن همواره در صحنه زندگیمان حضور داشته باشد و عملا ما را از تاریکى ها به سوى نور هدایت کند

چنانکه قرآن به طور مکرر به این مساله مهم تصریح کرده کتاب انزلناه الیک لتخرج الناس من الظلمات الى النوراى پیامبر محبوب این قرآن کتابى است که آن را به سوى تو فرستادیم تا (به وسیله آن) مردم را از تاریکى ها(ى شرک و جهل) به سوى نور قلبى (ایمان به خدا و قیامت ، عدالت اجتماعى ، آگاهى کامل) در آورى .

 

  -115 فضیلت قرآن
در عالم هستى هیچ کتابى در فضیلت و برترى به پایه قرآن نمى رسد؛ زیرا نه تنها قرآن خلاصه و عصاره تعلیمات همه انبیاء الهى است، بلکه از همه موجودات آفرینش برتر و والاتر است

پیامبر اسلام ص القرآن افضل کل شى ء دون اللهفضیلت قرآن به جز خدا از همه چیز برتر و بالاتر است

زیرا کتاب هاى دیگر آسمانى براى برهه اى از زمان و مردم خاصى فرود آمده بود اما قرآن براى همه زمان ها تا روز قیامت و براى همه انسان ها در همه مکان ها حتى براى غیر انسان ها مانند جن نازل شده و همه موظف هستند به دستورات آن عمل کنند

 

 -116   قرآن بهترین کلام و هدیه اوست، و نیز تکلم خدا با بشر است

انسان عاقل و فهمیده به هیچ عنوان حاضر نیست بین او و قرآن فاصله بیفتد مگر نه این است که گوش و چشم انسان مى خواهند لذت ببرند چرا لذت را با شنیدن و دیدن آیات و کلام الهى تامین نکنند تا بخواهند از راه باطل چشم و گوش را به لذت مادى سرگرم کنند

اگر براى انسان، روشن و واضح شد که قرآن، هم کلام الهى و هم تکلم خداوند با بشر است، چرا به استقبال آن نمیشتابد! اگر کسى مزاج روحى خود را با گناه مسموم کند از شهد و شیرینى قرآن لذت نمى برد.

 چرا که گناهان مانع مى شوند وى طعم گوارى کلام الهى را بچشد. قرآن اثر جود و بخشش الهى است که بر قلب بهترین افراد بشر نازل شده، پیامبر اسلام ص: قرآن در گمراهى ، مایه هدایت و در نابینایى ، مایه روشنى و موجب بخشش لغزش ها است

 

 -117قرآن انسان را از نابودى حفظ مى کند

از انحراف رهایى مى بخشد فتنه ها را روشن مى سازد آدمى را از دنیا به آخرت مى رساند و کمال دین در آن نهفته است

هر کس از قرآن فاصله گرفت در آتش افتاده

قرآن همان قانون خدایى و ناموس آسمانى است که اصلاح دین و دنیاى مردم را به عهده گرفته و سعادت جاودانى آنان را تضمین کرده

آیات آن سرچشمه هدایت، راهنمایى و کلماتش معدن ارشاد و رحمت

کسى که به سعادت همیشگى علاقمند است، و سعادت و خوشبختى هر دو جهان را مى خواهد داشته باشد

بر وى لازم است که روز و شب با استوارتر سازد و آیاتش را به حافظه خود سپرده و با مغز و فکر خویش درآمیزد تا در پرتو آن کتاب آسمانى، به سوى رستگارى و سعادت جاودانى رهنمون شود.

 

 -118وقتمان را صرف تلاوت قرآن کنیم یا تدبر آن؟!                    

1- بدون شک بر اساس روایات و سیره عملی پیامبر و امامان ـ علیهم السلام ـ تلاوت قرآن به خودی خود امری پسندیده و دارای آثار تربیتی، معنوی و مادی در جسم، جان، و زندگی یک مومن است

در روایات آمده است که هر چیزی زنگار می گیرد و نیازمند صیقل است، دل آدمی هم در هنگام زنگ زدگی با تلاوت قرآن جلا می یابد

از طرف دیگر تلاوت قرآن، مقدمه انس با قرآن و انس با قرآن، مقدمه آشنایی و فهم معارف آن و فهم معارف و ارزش های قرآن، مقدمه عمل به آن و رسیدن به یک زندگی قرآنی است

از این رو نمی توان به بهانه تلاوت قرآن، از تدبر و تعمق در معارف آن چشم پوشید و یا به بهانه آشنایی با معارف آن از تلاوت آیات، غفلت کرد

2- ثواب تلاوت قرآن همراه با تدبر، مسلّماً برابر با تلاوت بدون تدبر نیست، اکتفا کردن به تلاوت تنها، ما را از معارف عمیق و غذاهای روحانی این مائده آسمانی محروم می کند.

3- یک انسان مومن بدن شک هنگامی که برای زندگیش برنامه درستی را تعریف کند و در چنین برنامه ای سهم قابل توجهی به عبادت و انس با خدا قرار دهد، خواهد توانست هم از لذت تلاوت و نورانیتش با نام خدا بهره ببرد و هم با تأمل در ترجمه و مفاهیم آیات کریمه، عقل تشنه و روح گرسنه خود را از مائده آسمانی معارف قرآن سیر و سیراب کند.

 

4 دستورالعمل قرآن کریم برای قرب الهی

خداوند سبحان در سوره عصر میفرمایند:

بدرستی که انسانها در حال زیانکاری هستند و از این دنیا کوله باری خیر، به آخرت نمیبرند ، مگر انسانهایی که این چهار چیز را باهمدیگر داشته باشند که اگر حتی یکی از آنها نباشد در دایره خسر و زیان خواهیم بود

اول آنهایی که به خداوند سبحان و آخرت و حساب پس دادن بخدا ایمان دارند دوم کارهای صالح و خداپسندانه درجهت رضایت خداوندکریم انجام میدهند سوم یکدیگر را به حق سفارش میکنند و راه حق را نشان میدهند و در آخر صبر و صبر و صبر. چرا که سرانجام خداوند رحمان است که قاضی و داور و حاکم است.

 

 مصحف امام علی(ع) چیست و چه تفاوت‌هایی با قرآن فعلی دارد و چرا به دست ما نرسید؟

به اعتقاد برخی از دانشمندان و محدثان شیعه و سنی، حضرت علی(ع) که خود نیز از کتاب وحی بود، قرآن را بعد از پیامبر اکرم(ص) جمع‌آوری کرد و قرآن آن حضرت ویژگی‌هایی به شرح زیر داشت:

1- ضبط قرآن بنا بر قرائت پیامبر گرامی(ص)

2- ترتیب دقیق آیات برحسب نزول

3- در بر داشتن توضیحاتی، نظیر ذکر شرایط و مناسبتی که موجب نزول آیات بود، نام مکانی که آیه در آنجا نازل شد، ساعت نزول آیه، نام افرادی که آیه درباره آنان نازل شده بود و... (محمدهادی معرفت، آموز علوم قرآن، ترجمه وکیلی، ج1، ص 349)

بنابراین قرآن فعلی هیچ‌گونه تفاوتی از نظر آیات و سور و تعداد آنها، به جز داشتن توضیحات و ترتیب خاص، با مصحفی که حضرت علی(ع) جمع‌آوری فرمود ندارد

 

 

اما اینکه چرا قرآن علی(ع) با وجود ویژگی‌های ممتاز آن به دست ما نرسید دلایل متعددی به شرح زیر دارد:

1- پس از رحلت پیامبر گرامی(ص) بزرگان صحابه برحسب دانش و کفایت خود، به جمع‌آوری آیات و مرتب کردن سوره‌های قرآن دست زدند و از آنجا که جمع‌کنندگان مصحف‌ها متعدد بودند و با یکدیگر ارتباطی نداشتند، مصحف‌ها از نظر روش، ترتیب و قرائت با یکدیگر یکسان نبود و باعث اختلاف بین مردم می‌شد، به حدی که یکدیگر را تکفیر می‌کردند

عثمان برای رفع اختلاف و وحدت جامعه، پس از مشورت با صحابه، اقدام به یکی کردن مصاحف کرد (محمدهادی معرفت، تاریخ قرآن، ص 96)

2- امام علی(ع) از یکی کردن قرآن‌ها به وسیله عثمان راضی بودند، از آن حضرت است که فرمودند:

به خدا سوگند! عثمان درباره مصاحف (قرآن) هیچ عملی را انجام نداد

مگر اینکه با مشورت ما بوده

دیگر اینکه حضرت پس از آنکه به خلافت رسیدند، مردم را تشویق کردند که به همان مصحف عثمان ملتزم باشند و تغییری در آن ندهند، اگر چه در آن غلط‌های املایی وجود داشته باشد، و این بدان جهت بود که از آن پس، هیچ کس برای اصلاح قرآن تغییری در آن به وجود نیاورد

3- با توجه به مطالب گذشته روشن می‌شود که عرضه نکردن قرآن از سوی حضرت علی(ع) در زمان‌های بعد، به دلیل حفظ وحدت جامعه و صلابت و استواری قرآن بوده است (همان‌گونه که درباره خلافت خودشان سکوت اختیار کردند)

 

وصف مصحف علی (علیه السلام مصحفی را که علی(ع) گردآوری کرده بود، دارای ویژگیهای خاصی بود در مصاحف دیگر وجود نداشت

اولا : ترتیب دقیق آیات و سور، طبق نزول آنها رعایت شده بود یعنی در این مصحف مکی پیش از مدنی آمده و مراحل و سیر تاریخی نزول آیات روشن بود

ثانیا: در این مصحف قرائت آیات، طبق قرائت پیامبر اکرم ص که اصلی ترین قرائت بود ثبت شده بود و هرگز برای اختلاف قرائت در آن راهی نبود

ثالثا: این مصحف مشتمل بر تنزل و تاویل بود یعنی موارد نزول و مناسبت هایی را که موجب نزول آیات و سوره ها بود، در حاشیه مصحف توضیح می داد

رابعا: جوانب کلی آیات به گونه ای که آیه محدود و مختص به زمان یا مکان یا شخص خاصی نگردد، در این مصحف روشن شده است

 

 سرانجام مصحف علی (علیه السلام در روایات شیعه آمده است: علی (ع) پس از اتمام جمع آوری قرآن که روی پاره های کاغذ و تخته های نازک شده و ورق ها نوشته شده بود، آن را بار شتری کرده به مسجد آورد و پس از آنکه آن را میان مردمی که پیرامون ابوبکر گرد آمده بودند قرار داد، چنین فرمود:

بعد از مرگ پیامبر (ص) تا کنون به جمع آوری قرآن مشغول بودم و در این پارچه تمام آنچه را که بر پیامبر نازل شده جمع آورده ام

نبوده است آیه ای مگر آنکه پیامبر خود بر من خوانده و تفسیر و تاویل آن را بر من آموخته است

مبادا فردا بگویید: از آن غافل بوده ایم

آنگاه یکی از سران گروه، بپا خاست و با دیدن آنچه علی(ع) در آن نوشته ها فراهم کرده بوده به او گفت:

به آن چه که آوره ای نیاز نیست و آنچه نزد ما هست ما را کفایت می کند

علی(ع) گفت: دیگر هرگز آن را نخواهید دید

مصحف علی(ع) به صورت «سپرده امامت» به فرزندش امام مجتبی(ع) رسید و به تدریج به شکل «میراث امامت» از امامی به امام دیگر منتقل شده و اکنون در اختیار امام دوازدهم شیعیان حضرت حجت‌بن‌الحسن(عج) قرار دارد. (محمدهادی معرفت، التمهید فی علوم القرآن، 292)


 ۶۶ دانستنی زیبای قرآنی

۱. تعداد سوره های قرآن؟ ۱۱۴

۲. تعداد جزء های قرآن؟ ۳۰

۳. طولانی ترین سوره قرآن؟ دومین سوره، بقره.

۴. کوتاهترین سوره قرآن؟ صدوهشتمین سوره، کوثر.

۵. طولانی‌ترین آیه قرآن؟ آیه 286سوره البقره.

۶. بهترین شب که قرآن به آن اشاره کرده است؟ شب قدر.

۷. بهترین ماه که در قرآن ذکر شده است؟ ماه رمضان.

8. بزرگترین حیوان که در قرآن آمده است؟ فیل.

۹. کوچکترین حیوان که در قرآن آمده است؟ پشه.

۱۰. قلب قرآن یا ریحانه القرآن ؟ یس .

۱۱. سوره‌ای که به نام یکی از حکما است؟ لقمان.

۱۲. سوره‌ای که در آن فقط یک کسره وجود دارد؟ اخلاص.

۱۳. سوره‌ای که به نام یکی از فلزات می‌باشد؟ حدید.

۱۴. آیات سجده تلاوت چند است؟ ۱۴

۱۵. کدام سوره بدون بسم‌الله است؟ توبه

۱۶. کدام سوره دارای دو بسم الله می‌باشد؟ نمل

۱7. عروس قرآن؟ الرحمن.

۱۸. سوره‌ای که معادل یک سوم قرآن است؟ اخلاص

۱۹. سوره‌ای به نام یکی از روزهای هفته؟ جمعه.

۲۰. چند سوره با قل شروع می‌شود؟ (5) کافرون، اخلاص، فلق، ناس، جن .

۲۱. سوره‌ای که در تمام آیات آن کلمه الله وجود دارد؟ مجادله.

۲۲. سوره‌ای به نام یکی از میوه‌ها؟ تین

*****

۲۳. سوره‌ای به اسم یک حکومت یا کشور؟ روم.


۲۴. معوذتین شامل کدام سوره‌هاست؟ فلق و ناس.

۲۵. دو سوره که اگر نامهایشان را برعکس بخوانی باز هم همانست؟ لیل و تبت.

۲۶. سبع المثانی کدام سوره است؟ حمد.

۲۷. زهراوین کدام سوره‌هاست؟ بقره و آل عمران.

۲۸. سوره ای‌ که تمام آیاتش با حرف د تمام می‌شود؟ اخلاص.

۲۹. سوره ای که تمام آیاتش با حرف سین تمام می‌شود؟ ناس.

۳۰. سوره‌ای که از اخلاق و ادب سخن میگوید؟ حجرات.

۳۱. چند سوره نام‌هایشان متشکل از یک حرف است؟ ۳ سوره: ص، ق، ن.

۳۲. شخصی که با ثروت زیاد مشهور است ؟ قارون.

۳۳. در کدام سوره یک آیه ۳۱ بار تکرار می‌شود؟ الرحمن.

۳۴. آیة الکرسی در کدام سوره است؟ بقره.

۳۵. آیه‌ ای که با عکس خواندن آن هم تغییر نمی‌کند؟ ربک فکبر .

۳۶. نام چند پیامبر در قرآن ذکر شده است؟ ۲۶ پیامبر

۳۷. آیه استرجاع که مصیبت زده می‌گوید چیست؟ انالله و انا الیه راجعون.

۳۸. اولین آیه نازل شده؟ إقرء باسم ربک الذی خلق .

۳۹. پیامبری با لقب صفی الله؟ حضرت آدم (ع).

۴۰. پیامبری با لقب خلیل الله؟ حضرت ابراهیم (ع).

*******


۴۱. پیامبری با لقب ذبیح الله؟ حضرت اسماعیل (ع)

۴۲. پیامبری با لقب کلیم الله؟ حضرت موسی (ع).

۴۳. پیامبری با لقب روح الله؟ حضرت عیسی (ع).

۴۴. پیامبری با لقب حبیب الله؟ حضرت محمد (ص).

۴۵. تنها زنی که نام او در قرآن ذکر شده؟ مریم.

۴۶. زنان کدام پیامبران کافر بوده و به شوهرشان خیانت کردند؟ نوح و لوط.

۴۷. زن کدام کافر ملعون به راه پیامبر خار می‌انداخت؟ ابولهب و اسم زن او ام جمیل.

۴۸. اولین زنی که مسلمان شد؟ حضرت خدیجه رضی الله عنها.

۴۹. پیامبری که در نوجوانی بتها را شکست؟ حضرت ابراهیم (ع).

۵۰. پیامبری که در شکم ماهی چندین روز زنده ماند؟ حضرت یونس (ع)

۵۱. چند سوره به اسم پیامبران است؟ ۶ سوره : یونس، محمد، نوح، هود، یوسف، ابراهیم، علیهم الصلاة و السلام.

۵۲. پیامبری که بدون اینکه صلیب شود به آسمان رفت و بجایش کسی دیگر از کافران صلیب شد؟ حضرت عیسی (ع).

۵۳. نام رسول اکرم صلی الله علیه وسلم چند بار در قرآن ذکر شده؟ ۴ بار.

۵۴‌. پیامبری که بدون پدر، و پیامبری که بدون پدر و مادر به دنیا آمد؟ حضرت عیسی(ع).و حضرت آدم (ع).

۵۵. پیامبری که با حیوانات حرف می‌زد؟ حضرت سلیمان (ع).

*******

۵۶. پیامبری که پسر او از او اطاعت نکرد و در آب غرق شد؟ حضرت نوح و اسم پسرش کنعان است.

۵۷. پیامبری که در صبر مثال زده می‌شود؟ حضرت ایوب (ع).

۵۸  زبور به کدام پیامبر نازل شد؟ حضرت داود(ع).

۵۹. پیامبری که خداوند متعال به او ریاضیات و نجوم آموخت و اولین بار خیاطی کرد و خط نوشت؟ حضرت ادریس (ع).

۶۰. در کدام سوره آمده که عیسی (ع) آمدن حضرت محمد (ص) را بشارت داده است؟ سوره صف.

۶۱. نصف قرآن کدام کلمه می‌باشد؟ ولیتلطف .

۶۲. به مادر کدام پیامبر وحی نازل شد؟ حضرت موسی (ع).

۶۳. نامهای‌ ظالمین که در قرآن مذکور است؟ جالوت، هامان، سامری، فرعون، قارون، ابولهب
۶۴. چند سوره به نام حیوانات است؟ فیل، عنکبوت، بقره، نمل، نحل.

۶۵. فرعون چگونه غرق شد؟ در رود نیل غرق شد.

۶۶. اولین قتل در زمین به دست چه کسی و به چه دلیل اتفاق افتاد؟ قابیل. حسادت.


وقتمان را صرف تلاوت قرآن کنیم یا تدبر آن؟!                    

از آن جا که قرآن کریم، کلام آفریننده انسان هاست با دیگر سخن ها تفاوت اساسى داشته و داراى آثار ویژه اى است که در هیچ کلام دیگرى یافت نمى شود

خواندن قرآن و شنیدن آن حتى براى کسانى که با زبان عربى آشنایى نداشته و معناى آیات الهى را نمى فهمند به عنوان عملى نیک در پرونده اعمالشان ثبت شده، آمرزش گناهان، نورانیت دل و ثواب اخروى را در پى دارد

افزون بر این، مطابق روایت امام صادق (علیه السلام) حتى نگاه کردن در قرآن نیز عبادت بوده و وجود داشتن یک جلد از قرآن در خانه، موجب طرد شیاطین از آن خانه مى شود


مسئولیت ما در برابر قرآن

1. شناخت مفاهیم قرآن ما باید خود را بشناسیم (و کشف کنیم و دریابیم) که انسان هستیم. انسانى که استعدادها و نیازهاى مادى و معنوى دارد و از ابعاد گوناگون برخوردار است. باید قرآن را بشناسیم و ابعاد گوناگون سیاسى ، فرهنگى ، اخلاقى ، اجتماعى ، عقیدتى ، تجارى و اقتصادى اش را کشف کنیم

خداوند متعال کسانى را که قرآن مى خوانند، اما در آیاتش تدبر و تفکر نمى کنند، مورد سرزنش قرار داده؛ یک انسان آگاه که دین و (قرآن) را نیک شناخته و فهمیده باشد در برابر شیطان و موانع کمال از هزار عابد (بدون شناخت و فهم) محکمتر است

آنکه دائما قرآن بخواند ولى آن را نشناسد و در مفهوم آن تفکر نکند، مانند کسى است که در شب ظلمانى ، چراغ را در پشت سر خود قرار داده و در بیابان پرفراز و نشیب حرکت کند

آیا یک چنین انسانى چراغ برایش سودى دارد؟ آیا او با چنان موقعیتى به مقصد مى رسید؟!


2. عمل به دستورهاى آن

باید قرآن همواره در صحنه زندگیمان حضور داشته باشد و عملا ما را از تاریکى ها به سوى نور هدایت کند

چنانکه قرآن به طور مکرر به این مساله مهم تصریح کرده کتاب انزلناه الیک لتخرج الناس من الظلمات الى النور

اى پیامبر محبوب این قرآن کتابى است که آن را به سوى تو فرستادیم تا (به وسیله آن) مردم را از تاریکى ها(ى شرک و جهل) به سوى نور قلبى (ایمان به خدا و قیامت ، عدالت اجتماعى ، آگاهى کامل) در آورى .


قرآن بهترین کلام و هدیه اوست ، و نیز تکلم خدا با بشر است

انسان عاقل و فهمیده به هیچ عنوان حاضر نیست بین او و قرآن فاصله بیفتد. مگر نه این است که گوش و چشم انسان مى خواهند لذت ببرند. چرا لذت را با شنیدن و دیدن آیات و کلام الهى تامین نکنند تا بخواهند از راه باطل چشم و گوش را به لذت مادى سرگرم کنند

اگر براى انسان، روشن و واضح شد که قرآن، هم کلام الهى و هم تکلم خداوند با بشر است، چرا به استقبال آن نمیشتابد! اگر کسى مزاج روحى خود را با گناه مسموم کند از شهد و شیرینى قرآن لذت نمى برد

وظیفه علمی و عملی ما در برابر قرآن

خداوند دو وظیفه اصلی و مهم برای مسلمانان نسبت به کتاب الهی بیان کرده است

خداوند در آیه 63 سوره بقره می‌فرماید: «خُذُوا مَا آتَیْنَاکُمْ بِقُوَّهًٍْ؛ آنچه به شما داده شده را با قوت بگیرید.» این گرفتن باید به دو شکل علمی و عملی باشد. یعنی تدبر و فهم دقیق و عمیق و عمل درست و کامل.
از امام صادق(ع) ذیل همین آیه می‌پرسند: «أقوهًْ فی الأبدان أم قوّهًٌْ فی القلوب؛ آیا به نیروی جسمها یا دلها؟» آن حضرت می‌فرماید: «فیهما جمیعا؛ به هردو»(بحارالأنوار، ج13، ص226)
خداوند در آیه 29 سوره  ص می‌فرماید: «کِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیْکَ مُبَارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیَاتِهِ؛ این کتابی مبارک است که به سوی تو فرستاده شده تا در آیات آن تدبر کنید.» و در آیه 24 سوره محمد نیز می‌فرماید: أَفَلاَ یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَی قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا؛ چرا در قرآن تدبر نمی‌کنند، آیا بر دلهایشان قفل نهاده شده است؟
این دو آیه وظیفه علمی ما را نسبت به قرآن بیان می‌کند. اما در باره وظیفه عملی نیز می‌فرماید که مسلمانان باید این گونه باشند: «کانهم بُنْیَانٌ مَرْصُوصٌ»( صف، آیه 4) یعنی مسلمانان باید به گونه‌ای عمل کنند که دیگر نفوذ ناپذیر شوند و کسی قصد و نیت حمله پیدا نکند. باید اهل استقامت و پایداری در دین باشند: فَاسْتَقِمْ کَمَا أُمِرْتَ وَمَن تَابَ مَعَکَ وَلاَ تَطْغَوْاْ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ؛ پس، همان گونه که دستور یافته‏اى، ایستادگى کن و هر که با تو توبه کرده [نیز چنین کند] و طغیان مکنید که او به آنچه انجام مى‏دهید بیناست.(هود، آیه 112) مسلمان باید به گونه‌ای باشد که دشمن وقتی می‌آید می‌بیند که نمی‌تواند نفوذ کند و «وَلْیَجِدُوا فِیکُمْ غِلْظَهًًْ؛ باید در شما غلظت و ستبر و سختی باشد» که کسی دیگر طمع نورزد.(توبه، آیه 123) البته در میدان جهاد باید حمله کرد و غلظت داشت: «جَاهِدِ الْکُفَّارَ وَالْمُنَافِقِینَ وَاغْلُظْ عَلَیْهِمْ؛ با کفار و منافقان جهاد کن و بر آنان سخت بگیر!(توبه، آیه 73)

عدم اختلاف در قرآن کریم

آیه، مردم را ترغیب به تدبّر و تامّل در قرآن کریم مى کند. به این که در آیات الهى دقت کنند و ببینند که هیچ اختلافى در آیات قرآن وجود ندارد  افلا یتدبّرون القران و لو کان من عند غیر اللّه لوجدوا فیه اختلافا کثیرا

همین عدم اختلاف در قرآن، مردم را به این مطلب هدایت مى کند که قرآن کتاب الهى است و از طرف غیر خدا نیست

زیرا اگر از جانب غیر خدا بود، از اختلاف سالم نمى ماند، چون نظام طبیعت بر اساس حرکت و تغییر استوار است

هیچ انسانى نیست که مشاهده نکند هر روز عاقلتر از دیروز است، هر عمل یا صنعت و یا هر نظریه و راءیى که دارد، در مرحله ى اخیر آن استوارتر از اولى است

معارف و حقایق قرآن در ضمن آیاتى نازل شده که حدود ۲۳ سال به طول انجامیده و در حالات مختلف شب و روز، حضر و سفر، صلح و جنگ، سختى و خوشى، تنگى و گشایش نازل شده، با این وصف، نه در بلاغت و نه در معارف و نه در قوانین فردى و اجتماعى این کتاب، هیچ گونه فراز و نشیب و اختلافى وجود ندارد

بنابراین، اگر کسى در قرآن کریم تدبر کند، حکم خواهد کرد که این سخنان از کسى نیست که تحوّل و تکامل هستى در او مؤ ثّر باشد، بلکه گوینده ى آن خداوند واحد قهّار است


عظمت قرآن کریم إنّا اءنزلناه فى لیلة مبارکة  قرآن کریم از سه جهت داراى عظمت است:

1 ذات آنکه سخن الهى است.   2 نزول آن در شب پر برکت شب قدر است.    3محل نزول آن که قلب مبارک پیامبر اکرم ص است.
مجد و شرافت قرآن کریم بل هو قرءان مجید فى لوح محفوظ
 مجد و شرافت قرآن بسیار است . از جمله :
1 یکى از دو ثقلین است که تمسک به آن مایه ى سعادت بشر است .
2 معجزه ى جاویدان پیامبر تا دامنه ى قیامت است .
3 به بهترین و محکمترین راه ها هدایت مى کند
إنّ هذا القرءان یهدى للّتى هى اقوم

4 یکى از شفعاى روز قیامت است .
5 تلاوت هر سوره ى آن ، بلکه هر آیه ى آن از فضیلت خاصى برخوردار است


حق تلاوت قرآن کریم این تعبیر، بسیار پر معناست و خطّ روشنى را براى ما در برابر قرآن کریم و کتب آسمانى مشخّص مى سازد. الّذین اتیناهم الکتاب یتلونه حق تلاوته اولئک یؤمنون به زیرا مردم در برابر آیات الهى چند گروهند:
الف
قشرى گرایان
که تمام اصرارشان بر اداى الفاظ و حروف از مخارج آن است. آنها هماره در فکر وقف و وصل و حروف یرملون و شدّ و مدّند و کمترین اهمیتى به محتوا و معنا نمى دهند، تا چه رسد به عمل کردن به آن.
ب
علم گرایان
که از الفاظ فراتر رفته و در معانى دقت مى کنند و در ریزه کارى ها و نکات قرآن مى اندیشند و از علوم آن آگاهند، اما در عمل کردن ناکامند.
ج
مؤ منان راستین که قرآن را کتاب عمل و برنامه ى کامل زندگى خود مى شمارند. خواندن الفاظ و اندیشه در معانى و درک مفاهیم این کتاب بزرگ را مقدمه اى براى عمل مى دانند


نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">