تاریخی فرهنگی قرآنی

موضوعات قرآنی ؛ دینی و آموزشی : مطالب طبقه بندی شده جهت تحقیق ؛ جزوه ؛ کتاب و .....

تاریخی فرهنگی قرآنی

موضوعات قرآنی ؛ دینی و آموزشی : مطالب طبقه بندی شده جهت تحقیق ؛ جزوه ؛ کتاب و .....

مشخصات بلاگ
تاریخی   فرهنگی   قرآنی

آشنائی با تاریخ اسلام :
عبرت آموزی (و لقد اهلکنا القرون من قبلکم .... گذشته چراغ راه آینده است)
آشنایی با علوم و موضوعات قرآنی ( هدی و رحمه للمتقین)

کپی و تبدیل به جزوه و کتاب با اطلاع مجاز است .

آخرین نظرات

امام زمان (عج) در قرآن کریم

امام زمان و انتظار فرج داشتن . جامعه منتظر وظایف منتظران

استعمار و بهره گیری از آخرالزمان. قیام های قبل از قائم

حکومت جهانی امام زمان (عج) و برنامه حکومت

غیبت امام زمان(عج)! چرا غیبت ؟ علل سیاسی و اجتماعی غیبت . راز طول عمر

چهل حدیث پیرامون حضرت مهدی (عج)

امام زمان و ادیان . نقاط مشترک میان شیعه و اهل سنت . آخرین دولت

                      کپی و تبدیل به جزوه و کتاب با اطلاع مجاز است

نقاط مشترک میان شیعه و اهل سنت در مسئله‌ مهدویت

موعود ادیان

تعابیر بسیار بلندی از همة انبیاء، از ازل تا خاتم (ص) راجع به حضرت حجت (ع) رسیده و تقریباَ جزء اجتماعی‌ترین موضوعات، بین همة ادیان الهی و ابراهیمی، بشارت موعود و وعدة منجی است و همه گفته‌اند که کار نیمه‌تمام و ناتمام انبیاء (ع) و ادیان، به دست این مرد بزرگ، کامل خواهد شد. گفته‌اند که بزرگ‌ترین تکلیف تاریخ، کار بزرگ‌ترین مرد تاریخ است. حتی مکاتبی که الوهیت‌‌زدایی و الهیت‌زدایی شده‌اند باز به نوعی و به نحوی به این مسئله اندیشیده‌اند، و گرچه نام ایشان را نبرده‌اند، اما همه بشارت ایشان را داده‌اند و حتی مکاتب الحادی چون مارکسیسم نتوانسته‌اند به مسئله آخر‌الزمان، بی‌تفاوت بمانند

بودیزم، مسیحیت و یهودیت نیز که غالب بشریت را زیر پوشش گرفته‌اند، در این خصوص، اعلام‌ کرده‌اند. یهود، هنوز منتظر مسیح (ع) است و مسیحیت، منتظر ظهور مجدد مسیح (ع) است. همة انبیاء، همة مذاهب و ادیان و فرق، منتظر گشایشی بزرگ در آینده یا در پایان تاریخ هستند و اشاره خواهم کرد که حتی امروز مکتبی که چند دهه برای نفی پایان تاریخ و نفی "غایت” از تاریخ، دست و پا زد و مدعی شد که اصلاحیات و تاریخ بشر، مبدأ و منتهای روشن ندارد و جهت اصولی خاصی بر آن حاکم نیست

یعنی "لیبرالیزم” که در واقع پنجاه، شصت سال تئوری بافت که تاریخ غایت نداشته و ندارد، آخرین نظریه‌پردازانشان چون فوکویاما از "پایان تاریخ” سخن می‌گویند، منتها "پایان تاریخ” با روایت خودشان که تثبیت و تبلیغ نظام لیبرال سرمایه‌داری است. در روایات از حضرت مهدی (عج) تعبیر به بهار روزگاران شده است و جزء سلام‌هایی که به محضر حضرت می‌شود آورده‌اند: "السلام علی ربیع‌الانام و نضره الایام” درود بر بهار بشریت، بهاران تاریخ و طراوت روزگاران.

گفتمان مهدویت ، محور وحدت شیعه و سنی

موضوع مهدویت در میان تمام ادیان و مذاهب به نوعی مورد اشاره و تأکید قرار گرفته و نقطه مشترک همه آنها بشمار می رود. در دین اسلام نیز مهدویت، اعتقاد اصلی شیعیان بشمار می رود اما در عین حال اهل سنت نیز بدان عقیده مند هستند، بطوری که احادیث فراوانی در مجامع روایی آنان یافت می شود که به این موضوع پرداخته است. اصل موضوع مهدویت و امام منتظر و انتظار فرج و تحول عمیق و گسترده جهانی و ظهور عدالت گستری و تحقق وعده الهی و وعده پیامبران عظیم الشأن الهی و قرآن کریم و ائمه هدی ع و تحقق آرمانهای ریشه دار عدالتخواهانه و آزادیخواهانه جوامع بشری و سیر تکامل جوامع انسانی از لحاظ عقل و منطق و عقلا و خردمندان و متدینین به ادیان الهی و پیروان اسلام عزیز و امت خاتم الانبیاء(ص) جای ابهام و تردید نبوده و نیست و شواهد و قرائن عقلی و نقلی و تاریخی و تجربی کاملا آن را تأیید نموده و بر آن دلالت دارد. روایات فراوان وارده از اهل بیت علیهم السلام و روایات وارده در کتب اهل سنت نیز در این خصوص خارج از حد تواتر است و در اصل موضوع، برای کسی جای تردید و شبهه باقی نمی گذارد.

از نگاه اهل سنت، مهدی منتظر(عج) از آل ‌البیت است و زمانی می‌آید که اختلافات و تفرقه‌ها و ضعف دین و عقیده ایجاد می‌شود. او می‌آید تا قدرت و سربلندی اسلام را به آن بازگرداند. از نظر شیعه نیز مهدی(عج) از اهل‌بیت محمد(ص) است. این از نقاط مشترک جدی و مهم است. او می‌آید که قوت و مَجد اسلام را بازگرداند و این از نقاط مشترک فریقین است. پس هیچ اختلافی میان اهل سنت و شیعه در اصل این قضیه وجود ندارد.

مهدی موعود در روایات اهل سنت: ابن ابی الحدید معتزلی می‌گوید: و قد وقع اتفاق الفرق من المسلمین اجمعین علی ان الدنیا والتکلیف لاینقضی الا علیه... تمام فرقه‌های مسلمانان اتفاق دارند که دنیا و تکلیف به پایان نمی‌رسد مگر اینکه مهدی ظهور نماید. قابل ذکر است که ابن ابی الحدید معتزلی سخن از اتفاق نظر در بین مسلمانان آورده که بر وجود مهدی‌(عج) اتفاق دارند. این اتفاق نظر در تمامی ادیان و اقوام مختلف وجود دارد و همگی به ظهور موعود اعتقاد دارند که در کتب مقدسه آنها چگونه به ظهور موعود مصلح جهانی بشارت داده شده است

محمد امین سویدی می‌گوید: الذی اتفق علیه العلما ان المهدی هو القائم فی آخر الوقت، و انه یملا الارض عدلاه، والاحادیث فیه وفی ظهوره کثیره (آنچه مورد اتفاق همه دانشمندان است این است که مهدی(عج) کسی است که در آخر الزمان قیام می‌کند و زمین را از عدل پر می‌نماید و روایات درباره حضرت مهدی‌(عج) و ظهور او فراوان است) (منتخب الاثر) ابوفداء ابن کثیر در نهایه می‌گوید: فصلی است در ذکر مهدی(عج) که در آخر الزمان ظهور می‌کند. او یکی از جانشینان پیامبر و پیشوایان هدایت شده می‌باشد که احادیث نبوی درباره او سخن می‌گوید و بیان می‌دارد که وی در آخر الزمان خواهد بود. علامه آلوسی در غایت المواعظ می‌گوید: بر اساس صحیح‌ترین گفته‌ها نزد اکثر اندیشمندان، ظهور مهدی از جمله نشانه‌های قیامت است و نظر برخی از اهل فضل که آمدن وی را انکار نموده‌اند فاقد ارزش و اعتبار است.

قرمانی دمشقی در کتاب خود (اخبار الدول و آثار الاول) گفته است: دانشمندان بر این عقیده اتفاق دارند که مهدی همان قیام کننده در آخر الزمان است و اخبار ظهور وی را تاکید می‌کنند و بر پرتو افشانی نور او هماهنگی دارند. ظلمت و تاریکی روزگاران با ظهور او به روشنایی بدل خواهد شد و پرتو عدالتش سراسر جهان را تابناکتر از ماه تمام نور افشانی خواهد نمود (الامام المهدی عند اهل سنه ج1 و عصر ظهور ص410). حافظ محمد بن یوسف گنجی شافعی درباره امام عسکری می‌گوید: و خلف ابنه و هو الامام المنتظرعج از خود فرزندی ب‌جای گذاشت که همان امام منتظر است

محیی الدین عربی در کتاب الفتوحات المکیه خود آورده است: بدانید خروج مهدی حتمی است. خروج نمی‌کند تا زمین پر از جور و ظلم شده باشد. آن گاه آن را پر از عدل و داد خواهد کرد... او ا ز عترت رسول خدا و از فرزندان فاطمه است. جدش حسین بن علی بن ابی طالب و پدرش حسن عسکری فرزند امام علی‌النقی ... و همنام رسول خداوند است. مسلمانان با او بین رکن و مقام بیعت می‌کنند (فتوحات مکیه باب366) (الامام المهدی عند اهل سنه ج1)

همچنین شمس الدین قرطبی خبر از حکومت حضرت مهدی (عج) می‌دهد و می‌گوید: پادشاهانی که بر سراسر دنیا حکومت نمودند 4نفرند (2 نفر مومن و 2 نفر کافر) 2 نفر مومن حضرت سلیمان و اسکندر بودند و 2 نفر کافر نمرود و بخت النصر و در آینده نفر پنجمی هم از این امت تمام جهان را مالک خواهد شد و او حضرت مهدی (عج) است). فضل بن روزبهان در سلام‌هایی که بر هر یک از امامان از ذریه رسول خدا(ص) می‌دهد به اینجا می‌رسد سلام علی القائم المنتظر ابی القاسم شیخ عبدالله شبداوی شافعی که از بزرگترین و معروف‌ترین علمای مصر و دارای مقام بالایی در این کشور بوده و در سال 1137 به ریاست جامع الازهر رسیده در کتاب معروف خود (الاتحاف بحب الاشراف) درباره حضرت مهدی(عج) می‌نویسد: ‌دوازدهمین امام از امامان‌، ابوالقاسم حجت است

گویند مهدی منتظر اوست. حضرت مهدی(عج) در نیمه شعبان سال 255 متولد گردید و هم اوست که ملقب به مهدی و قائم و منتظر و خلف صالح و صاحب الزمان است و مشهورترین لقب او همان مهدی(عج) است. قاضی بهلول افندی درباره ولادت تا ظهور حضرت می‌گوید: ولادت امام دوازدهم در 15‌ ماه شعبان سال 255 بود. اسم مادرش نرجس است. برای او دو غیبت است؛ یکی صغری و دیگری کبری

امام مهدی (عج) در احادیث شیعه و سنی

شناخت دین بر دو پایه استوار است. عقل و نقل
عقل؛ عقل بشر محدود است و کلیات را درک می‌کند و پاسخگوی بسیاری از سۆال‌های انسان نیست. به عنوان مثال: عقل به ما می‌گوید به صورتی باید از نعمت دهنده تشکر کرد ولی چگونگی این شکر گذاری را بیان نمی کند.
نقل؛ نقل از قرآن و سنت تشکیل شده است. قرآن مانند قانون اساسی است و بیان امور جزیی را به سنت واگذار کرده است. مثال: در قرآن وجوب نماز و اینکه نماز انسان را از بدی و زشتی‌ها باز می‌دارد، آمده است(1) ولی چگونه انجام دادن و تعداد رکعت‌های آن را سنت و احادیث پیشوایان معصوم بیان می‌کند. در نتیجه سنت در میان منابع ما نقش ویژه‌ای دارد. حالا ببینیم مهدویت چقدر و چگونه در آن بیان شده است.
با نگاهی کلی به احادیث می‌بینیم بیش از 50 نفر از صحابه روایات مربوط به امام مهدی عج را از رسول گرامی ص نقل کرده‌اند. برخی از محققان 1941 روایت را بدون تکرار از پیشوایان معصوم در مورد مهدویت جمع آوری کرده‌اند که 560 حدیث آن از پیامبر اکرم ص نقل شده(2) کتاب‌های زیادی قبل و بعد از ولادت امام مهدی عج در مورد ایشان نوشته شده. گروهی از عالمان شیعی و سنی بنابر کثرت روایات قایل به تواتر این اخبار در مورد آمدن امام مهدی عج شده‌اند. محمد بن حسین آبری شافعی (363ق)

در کتاب مناقب شافعی می‌گوید: اخبار بشارت رسول خدا ص به آمدن «مهدی» به دلیل کثرت مخبران و راویان به حد تواتر رسیده است.(3) روایات نقل شده در مورد امام مهدی عج را می‌توان به چهار گروه تقسیم کرد.
1. روایات تفسیری: روایاتی که در ذیل آیاتی از قرآن نقل شده و آن‌ها را بر مهدویت تطبیق کرده‌اند.
2. روایات اخباری: احادیثی که از آینده خبر می‌دهند مانند: وقوع غیبت، علایم ظهور، دوران حکومت.
3. روایات تبیینی: روایاتی که بیان کننده دلایل غیبت، اهمیت انتظار، وظایف منتظران و... هستند.
4. روایات تاریخی: احادیثی که نسب و ولادت و معجزات امام مهدی عج را مطرح می‌کنند. هم اکنون قرآن کریم بدون هیچ‌گونه تحریفی در میان ما است، اما از اهل بیت، هم اکنون چه کسی در کنار قرآن است تا مسلمانان با پیروی از این دو چیز گرانبها هرگز دچار گمراهی و انحراف نشوند؟ عالمان شیعی و اهل سنت از پیامبر اکرم ص نقل کرده اند که فرمودند: مهدی از عترت و اهل بیت من و از فرزندان فاطمه است از نگاهی دیگر احادیث مربوط به مهدویت به دو دسته تقسیم می‌شوند:
1. احادیث عام : روایاتی که موضوعاتشان بیان جانشینی رسول خدا ص است مانند: حدیث ثقلین- حدیث دوازده خلیفه و حدیث؛ هر کس بمیرد و امام زمان خود را نشناسد، مرگش جاهلی است(4)
بیان حدیث ثقلین
حدود 34 نفر از صحابه پیامبر گرامی اسلام و بسیاری از بزرگان شیعه و سنی مانند: مسلم، ترمذی و احمد بن حنبل این حدیث را نقل کرده‌اند(5) مضمون و ترجمه این حدیث شریف: پیامبر اکرم در آخرین روزهای زندگانی خود در جمع مسلمانان فرمودند: من دو چیز گرانبها در میان شما به امانت می‌گذارم، اگر از این دو پیروی کنید، بعد از من هرگز گمراه نخواهید شد. یکی از این دو مهم تر از دیگری است

اولی کتاب خدا که ریسمانی متصل از آسمان به زمین است و دومی عترت و اهل بیتم این دو از هم جدا نمی شوند تا اینکه در کنار حوض کوثر بر من وارد خواهند شد. پس بنگرید با این دو چگونه برخورد کنید. بنابر گفتار عالمان شیعی و سنی مراد از اهل بیت حضرت علی و فاطمه و فرزندان آنان می‌باشند که پیامبر اسلام در جاهای مختلف آنان را به عنوان اهل بیت خود معرفی کردند.(6)
هم اکنون قرآن کریم بدون هیچ‌گونه تحریفی در میان ما است، اما از اهل بیت، هم اکنون چه کسی در کنار قرآن است تا مسلمانان با پیروی از این دو چیز گرانبها هرگز دچار گمراهی و انحراف نشوند؟ عالمان شیعی و اهل سنت از پیامبر اکرم ص نقل کرده اند که فرمودند: مهدی از عترت و اهل بیت من و از فرزندان فاطمه است(7) در نتیجه هم اکنون امام مهدی عج مصداق این حجت و عدل قرآن می‌باشد و پیروی از او بر ما لازم است.
2. احادیث خاص : مراد از آن، احادیثی است که در مورد مهدویت وارد شده. در این زمینه بسیاری از مسایل مورد اتفاق شیعه و اهل سنت است به صورتی که اگر «مهدی» با ویژگی‌های مطرح شده در روایات، از کنار کعبه، خانه خدا قیام خود را آغاز کند، تمامی مسلمانان اعتراف به آمدن او می‌کنند.

بیان موارد مشترک : فراگیری عدل و داد در بسیاری از روایات مربوط به حضرت بیان شده است. ابوسعید خدری از پیامبر اسلام ص نقل می‌کند؛ مهدی از من است. او زمین را از عدل و داد پر می‌کند همان گونه که از ظلم و جور پر شده است
1. اصل مهدویت؛ در روایات فریقین در حد تواتر آمده است در آخرالزمان شخصی به نام «مهدی» از فرزندان پیامبر قیام خواهد کرد. ابن حجر عسقلانی می‌گوید: اخبار به حد تواتر دلالت دارد بر اینکه «مهدی» از این امت است(8)
2. وجوب اعتقاد به مهدی؛ یکی از واجبات مهم در دین اسلام اعتقاد به آمدن «مهدی» است بصورتی که منکر خروج او کافر معرفی شده. جابر بن عبدالله از پیامبر ص نقل می‌کند: کسی که منکر خروج مهدی عج باشد، به آنچه بر محمد ص نازل شده، کافر گردیده است(9)
3. جهانی بودن دعوت و حکومت او؛ بر این مسأله آیات قرآن نیز دلالت دارد(10)
4. عدالت گستری امام مهدی عج فراگیری عدل و داد در بسیاری از روایات مربوط به حضرت بیان شده است. ابوسعید خدری از پیامبر اسلام ص نقل می‌کند؛ مهدی از من است. او زمین را از عدل و داد پر می‌کند همان گونه که از ظلم و جور پر شده (11) هم نام پیامبر ص بودن مهدی عج و بیعت میان رکن و مقام در آغاز قیام او و نزول عیسی بن مریم ع در زمان امام مهدی عج و اقتدا کردن به او در نماز و خسف بیداء و فراوانی نعمت در زمان او و مشخصات ظاهری امام و از فرزندان فاطمه بودن مهدی عج و...

از موارد دیگر مشترک میان شیعه و اهل سنت است. تنها فرق میان علمای شیعه و سنی در مهدی نوعی و شخصی است. شیعیان معتقدند امام مهدی عج فرزند امام حسن عسکری ع و امام دوازدهم می‌باشد و هم اکنون زنده است و از عمر او بیش از هزار سال می‌گذرد ولی اهل سنت اعتقاد به مهدی نوعی دارند یعنی «مهدی» با این ویژگی‌ها در آخرالزمان خروج و عدل و داد را در سراسر زمین پیاده خواهد کرد(12)
پی نوشت: 1- نساء103- عنکبوت45. 2- به معجم احادیث امام المهدی مراجعه شود.3- التذکره، ج1، ص 701 4 - صحیح بخاری، ج5، ص13- صحیح مسلم، ج6، ص21. 5- صحیح مسلم، ج4، ش2408- سنن ترمذی، ج5، ش1788- عبقات الانوار، ج2، ص824. 6- الدر المنثور، ج6، ص606- سنن ترمذی، ج5، ص352- صواعق المحرقه، باب9، ص121. 7- عقدالدرر، ص35- الحاوی للفتاوی، ج2، ص85- مسند احمد، ج1، ص376- کمال الدین، ج1، ص287. 8- فتح الباری، ج5، ص362. 9- الحاوی للفتاوی، ج2، ص83. 10- توبه33- صف9- فتح28- نور55-انبیاء/105. 11- سنن ابی داوود، ج4، ص107 ص4285. 12 .ر ک ، امام مهدی در احادیث شیعه و سنی، جمعی از نویسندگان .

در کتاب شریف کنزالعمال در ج14 قریب 60 روایت درباره امام عصر(عج) نقل نموده و احادیث 38651 تا3909 درباره حضرت مهدی(عج) به این موضوع اختصاص یافته است. از قول رسول اعظم(ص)نقل شده :
1-
المهدی منا اهل البیت یصلحه الله فی لیله مهدی از ما خانواده اهل البیت(ع) است و خداوند امر او را در یک شب اصلاح می فرماید.
2-
المهدی منا أجلی الجبین اقنی الانف یملأ الأرض قسطا و عدلا بعد ما ملئت ظلما و جوراً مهدی(عج) از ما خانواده است. پیشانی او و بینی او کشیده و زیبا است. زمین را پر از عدل و داد می کند پس از آنکه پر از ظلم و جور شده باشد.
3-
المهدی من عترتی من ولد فاطمه مهدی از عترت من و از فرزندان فاطمه است.
4-
نحن سبعه من ولد عبدالمطلب ساده اهل الجنه انا و حمزه و علی و جعفر و الحسن و الحسین و المهدی ما هفت تن از فرزندان عبدالمطلب هستیم که سادات اهل بهشت هستیم. من و حمزه و علی و جعفر و حسن و حسین و مهدی(عج)
5- در پایان پس از آنکه حدیثی را نقل نموده که در آن آمده
و لامهدی الا عیسی بن مریم می فرماید: و الاحادیث فی التضیص علی خروج المهدی من ولد فاطمه اصح من هذا الحدیث فالحکم بهادونه احادیث در نص و تصریح بر اینکه مهدی موعود که خروج و قیام خواهد کرد از عترت آن بزرگوار و از فرزندان فاطمه(س) است.

متاسفانه در موضوع امام زمان(عج) بسیاری به نقد و ایراد یا اتهام و ادعا پرداخته اند و غالباً راه افراط و تفریط پیموده و سخن از موهوم بودن و یا ضعف روایات و یا مخالفت با عقل و یا سوءاستفاده مدعیان و مانند آنها گفته اند که چه بسا برخی از ادعاها قابل توجه باشد و طرح موضوع و مسائل مربوط نباید زمینه ساز سوءاستفاده مدعیان دروغین مهدویت شود و یا نباید به مطالب ضعیف و خواب و مانند آن استناد شود و یا در جمع روایات باید تأمل و تدبر لازم مبذول گردد تا بهانه دست دشمنان داده نشود. لیکن اگر طلای ناب نبود مطلا معنا نداشت

و اگر صدق در عالم نباشد کذب مفهوم نخواهد یافت؛ بنابراین خود این ادعاها و اتهامات بهترین دلیل بر حقیقت و حقانیت موضوع است. موضوع امام زمان(عج) یک امر غیبی و الهی است و از اراده و اختیار انسانها خارج است و آیه شریفه الذین یومنون بالغیب با آن حضرت تفسیر شده و بنا نیست همه اسرار کاخ آفرینش در اختیار ما قرار گیرد و ما بتمامی خزائن غیب و شهود واقف گردیم

حضرت حجت(عج)؛ موعود بشریت ؛ نسب حضرت مهدی (عج):

بررسی شخصیت و نسب حضرت مهدی (عج) و نیز شناخت علائم و شرایط ظهور و اوضاع جهان بعد از ظهور با تکیه بر منابع روایی و حدیثی اهل سنت .‏

در منابع حدیثی اهل سنت : ابن ابی‌الحدید می‌گوید ما هم قبول داریم، شیعه هم قبول دارد. با این تفاوت که اهل سنت می‌گوید ضرورت ندارد که آن امام فعلا حیات داشته باشد بلکه به وقت خودش متولد خواهد شد و این کار را انجام خواهد داد؛ ... لا یلزم ان یکون موجودا بل یکفی فی صحه هذا الکلام ان یخلق فی آخر الوقت... نقطه فارق بین ما و اهل سنت این است که شیعه یک فلسفه دارد و آن فلسفه، وجود واسطه در فیض است. شیعه عقیده‌اش این است که پیوسته بایستی حجت حق به طور حی و زنده در روی زمین باشد تا واسطه برکات و فیوضات الهی برای همه جهانیان باشد.

از ابن مسعود نقل شده که پیامبر اکرم (ص) فرمود: دنیا به پایان نمی رسد تا اینکه مردی از اهل بیت من بر عرب، حکومت کند که نامش، همنام من است (ترمذی سنن ص885). مسئله نسب حضرت مهدی (عج) و اینکه وی از عترت رسول اکرم (ص) است، چنان متقن است که قرطبی، از علمای اهل سنت در مورد این مطلب ادعای تواتر کرده و نوشته است: اخبار صحیح تواتر دارد بر اینکه مهدی از عترت رسول خدا (ص) است (الجامع لاحکام القرآن ج8، ص121).‏

حوادث قبل از ظهور ائمه شیعه (ع)، در روایات متعددی به بیان نشانه های ظهور حضرت حجت (عج) اشاره کرده اند؛ از بین این نشانه ها، پنج مورد به عنوان علائم حتمی ظهور معرفی شده اند که عبارتند از: خروج سفیانی، خروج یمانی، صیحه آسمانی، خسف بیداء و قتل نفس زکیه (صدوق کمال الدین ص650). تعداد زیادی از نشانه ها نیز به عنوان علائم غیر حتمی معرفی شده اند که به وفور در احادیث ائمه اهل بیت (ع) یافت می شود.‏ توضیح مختصری از علائم حتمی را می توان این گونه بیان کرد: سفیانی، فردی از اولاد و احفاد ابوسفیان است که از منطقه شام به قصد حمله به سرزمین حجاز و جنگ با حضرت مهدی (عج) و قتل عام شیعیان، خروج می کند

در مقابل وی، یمانی جهت مقاومت و سرکوب وی از یمن خروج می کند. صیحه آسمانی، ندای جبرئیل است که بر حقانیت امیرالمؤمنین (ع) دلالت دارد و در پی آن، ندای دیگری از ابلیس شنیده می شود که مخالف با ندای جبرئیل است که سبب هدایت حق‌جویان و مایه تحیر سرگشتگان است. نشانه دیگر، خسف بیداء است که به فرو رفتن سپاه سفیانی در زمین در منطقه بیداء مابین مکه و مدینه اشاره دارد و قتل نفس زکیه نیز به ریخته شدن خون حرام در ماه حرام (ذی حجه) و در شهر حرام (مکه) اشاره دارد. ‏

تطبیق روایات اهل سنت با بخشی از نشانه های ظهور در منابع شیعی است که در اینجا به عنوان نمونه، چند روایت از احادیث اهل سنت که به جریان سفیانی اشاره دارند، مشروح هر یک از نشانه ها را می توان در کتبی نظیر «العرف الوردی فی اخبار المهدی» از سیوطی، «النهایه فی الفتن و الملاحم» تالیف ابن کثیر،«کنزالعمال» تالیف متقی هندی و... از تالیفات بزرگان اهل سنت، احادیثی از ام سلمه، عایشه و حفصه، همسران پیامبر (ص) در باب موضوع سفیانی از رسول اکرم (ص) نقل شده. ام سلمه، همسر پیامبر (ص) نقل کرده که رسول اکرم (ص) فرمود: با مردی از امت من در بین رکن و مقام بیعت می شود که تعداد بیعت کنندگان هم تعداد اهل بدر است و سپس برگزیدگان عراق و نیکان شام به سمت وی می آیند و سپاهی نیز از شام (به قصد حمله) به سمت وی می آید و هنگامی که به بیداء می رسند در زمین فرو می روند (حاکم نیشابوری مستدرک ج4 ص478)

عایشه نقل کرده که پیامبر اکرم (ص) فرمود: لشکری بر کعبه حمله می کند و آن لشکر در زمین فرو برده می شود (بخاری صحیح ج 2 ص 493و255) حفصه گوید که از رسول خدا (ص) شنیدم که فرمود: این خانه از سپاهی که به قصد حمله به آن می آیند در امان می ماند؛ تا آنکه سپاه به بیداء برسد و همگی در زمین فرو برده شوند و از ایشان جز کسی که خبر آنها را برای دیگران ببرد، زنده نمی ماند (مسلم صحیح ص1180).‏ ‏

ظهور: در باب قطعیت و کیفیت ظهور نیز احادیث بسیاری از اهل سنت نقل شده که مطابق با روایات ائمه شیعه (ع) می باشد. ابن مسعود نقل کرده که رسول اکرم(ص) فرمود: مردی از اهل بیت من می آید که همنام من است. و سپس از ابوهریره نقل کرده که گفت: اگر از دنیا مگر یک روز باقی نمانده باشد، خداوند آن روز را آن قدر طولانی می کند تا آنکه ظهور کند (ترمذی سنن ص885). شارح سنن ابن ماجه اشاره کرده که حدیث مذکور که در اینجا از قول ابوهریره نقل شده، بر مهدی موعود، حمل شده (ابوالحسن سندی شرح سنن ابن ماجه ج3 ص349)

ابوسعید خدری نقل کرده که رسول اکرم(ص) فرمود: قیامت بر پا نمی شود تا آنکه زمین پر از ظلم و جور و عداوت گردد؛ سپس مردی از اهل بیت من خروج می کند و زمین را سرشار از قسط و عدل می کند همان طور که از ظلم و عداوت پر شده بود (حاکم نیشابوری مستدرک ج4 ص600).‏

وقایع پس از ظهور: از جمله بارزترین وقایعی که پیرامون بعد از ظهور حضرت مهدی (عج) بیان شده، پیامدهای نیکوی ظهور حضرت (عج) است که به سبب برپایی عدالت جهانی، نصیب همگان می گردد. از ابوهریره نقل شده که رسول خدا(ص) فرمود: زمین گنج هایش را خارج می کند که مانند استوانه های طلا و نقره هستند و سپس ابوهریره گوید: سارق با دیدن آن می گوید برای چیزی مانند این دستم قطع شده و قاتل می گوید در راه رسیدن به چنین چیزی مرتکب قتل شدم و قاطع رحم گوید به خاطر این، قطع رحم کردم و سپس به آن دعوت می شوند اما از شدت بی نیازی چیزی از آن را قبول نمی کنند (ترمذی سنن ص878)

جابر گوید که رسول اکرم (ص) فرمود: در پایان امتم خلیفه ای خواهد بود که مال را با سخاوت فراوان می بخشد (مسلم صحیح ص1192). ‏ظهور حضرت حجت (عج) علاوه بر خارج کردن گنج های زمین و بی نیازی مردم، آبادی و طراوت زمین را برای همگان به ثمر خواهد رساند. ابوسعید خدری نقل کرده که رسول اکرم (ص) فرمود: در آخر امتم مهدی قیام خواهد کرد؛ خداوند به سبب او باران نازل می کند و زمین، گیاهانش را خارج می کند و مهدی، مال را به طرز صحیح می بخشد و وسائل رفت و آمد زیاد شده و عمر ها طولانی می شود و از رسول اکرم (ص) نقل شده: وقتی او را دیدید با وی بیعت کنید ولو اینکه لازم باشد سینه خیز بر روی برف به سمتش بروید؛ پس بدرستی که او خلیفه خدا، مهدی است (حاکم نیشابوری مستدرک ج4 ص510).‏

منابع و مآخذ:‏

- ابوالحسن سندی، محمد بن عبدالهادی، شرح سنن ابن ماجه، بیروت، دار المعرفة، 1430 ق

- بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح، ترجمه عبدالعلی نوراحراری، تربت جام، شیخ الاسلام احمد جام، 1387 ش

- ترمذی، محمد بن عیسی، سنن، بیروت، دارالمعرفه، 1423 ق

- حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، بیروت، دار الکتب العلمیه، 2009 م‏

- صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمه، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1363 ش

- قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، تهران، ناصر خسرو، 1364 ش

- مسلم، ابن حجاج، صحیح، بیروت، دار الکتاب العربی، 1431 ق

منجی طلبی در ادیان مختلف

در بسیاری از مکاتب فکری و مذهبی جهان که سابقه دیرینی نیز دارند توجه به مسئله منجی طلبی وجود دارد و بسیاری از ادیان غیر ابراهیمی نیز پایان تاریخ را با ظهور یک منجی آسمانی مقارن می دانند. در دنیای اسلام با توجه به آیات و روایات، این مصلح جهانی ، حضرت مهدی(عج) امام دوازدهم شیعیان می‌باشد که از نظرها غایب گشته و روزی به امر خداوند ظهور می‌کند و شیعه و اهل سنت به اتفاق به ظهور حضرت مهدی(عج) اعتقاد دارند. غیر از دین اسلام با نگاهی به افکار و عقاید ملل مختلف جهان مشخص می‌شود که تمامی ادیان و اقوام و مذاهب در انتظار مصلح موعود جهانی به سر می‌برند ؛

ظهور منجی و ایرانیان باستان ایرانیان باستان معتقد بودند که گرزا سپه قهرمان تاریخی آنها زنده است و در کابل خوابیده و روزی بیدار می‌شود و قیام می‌کند تا جهان را اصلاح کند. علامه مجلسی در بحار در مورد اخباری که بر روی الواح و سنگ نوشته‌ها آمده می‌گوید:زمانی که خبر شکست رستم فرخزاد در جنگ قادسیه به یزگرد ساسانی رسید و به او گفته شد رستم مرده، او زن و فرزند خود را گرفته و فرار کرد و در ایوان مداین توقف کرد و گفت :سلام بر تو ای ایوان اینک از تو روی می‌گردانم، یا من به تو باز خواهم گشت و یا مردی از فرزندانم. سلیمان دیلمی می‌گوید: از امام صادق (ع) در مورد این موضوع پرسیدم و گفتم که منظور یزدگرد از آن جمله چه می‌باشد؟ حضرت فرمودند: او صاحب قائم است که به امر خداوند ظهور می‌کند (مردی از فرزندانم). گروهی دیگر هم هستند که با وجود افسانه ها اعتقاد به ظهور کیخسرو دارند .

ظهور حضرت مهدی(عج) درکتب دینی زرتشتیان زرتشتیان اعتقاد داشتند که سوشیانس (نجات دهنده بزرگ جهان) ظهور خواهد کرد و آخرالزمان شروع می‌شود . اهورا مزدا که عالی‌ترین درجه پرستش را در این دین دارد به مردمان خود وعده داد روزی سوشیانس ظهور می‌کند و جهانی را راه می‌اندازد که در آن راستگو بر دروغگو چیره خواهد شد. در بخش گاتها در مورد ظهور منجی آمده " و هنگامی که سزای این گناهکاران فرا رسد پس آنگاه ای "مزدا" کشورت را بهمن در پایان برپا کند. از برای کسانی که دروغ را به دستهای راستی سپردند و خواستاریم از آنانی باشیم که زندگی تازه کنند. که در این متن بهمن همان حضرت مهدی(عج) می‌باشد که آنها انتظار ظهورش را می‌کشند

ظهور حضرت مهدی(عج) در کتب مقدس هندیان در کتب مذهبی هندی‌ها هم به ظهور یک موعود منجی بشارت داده شده که آنها در انتظارش به سر می‌برند . در کتاب اوپانیشاد از کتب مقدسه هندیان چنین آمده : این مظهر ویشنو مظهردهم در انقضای کلی یا عصر آهن سوار بر اسب سفیدی در حالی که شمشیر برهنه درخشانی به صورت ستاره دنباله‌دار در دست دارد ظاهر می‌شود و شروران را تماما هلاک می‌سازد و خلقت را از نو تجدید و پاکی را در رجعت خواهد داد

این مظهر دهم در انقضای عالم ظهور خواهد کرد در این جملات مقصود از مظهر ویشنو همان حضرت مهدی(عج) می‌باشد که در آخر الزمان ظهور می‌کنند و جهان را از بدی‌ها پاک می‌سازند. در کتاب شاکمونی که از کتب مقدسه هندیان می‌باشد در مورد ظهور موعود چنین نوشته شده : پادشاهی و دولت آخرین دنیا به فرزند سید خلایق در جهان "گشن" تمام شود و او کسی است که بر تمام کوه‌های مشرق و مغرب دنیا حکم براند و فرمان کند و بر ابرها سوار شود و فرشتگان کارکنان او باشند... بشارت ظهور مهدی (عج) در کتب دیگر هندیان هم آمده و به حضرت مهدی(عج) با القاب و نام‌های مختلف همچون جانشین آخر ممتاطا یعنی جانشین آخر حضرت محمد(ص) و نام‌‌های دیگر اشاره شده و آنها در انتظار این موعد به سر می‌برند.

بشارت به موعود در کتب دینی مسیح: مسیحیان اعتقاد دارند که حضرت مسیح به صلیب کشیده شده و به شهادت رسیده و در آخر الزمان اوست که نجات دهنده جهان است و خداوند او را زنده می‌گرداند تا به زمین بازگردد . البته این عقیده برخلاف آیات قرآن می‌باشد و در قرآن آمده حضرت مسیح به نزد خداوند عروج نموده (نسا 158). و طبق روایات آمده حضرت مسیح در هنگام قیام حضرت مهدی (عج) آشکار خواهد شد و به یاری حضرت مهدی(عج) خواهد آمد و روایت شده که پشت سر حضرت مهدی (عج) نماز می‌خواند. با توجه به اینکه آنها منتظر ظهور موعود خود هستند به بشارات آمده در کتب آنها اشاره می‌کنیم. انجیل به 4 دسته تقسیم شده که به نام‌های متی مرقس لوقا - یوحنا می‌باشد.

1 - انجیل متی و بشارت ظهور: و هنگامی که پسر انسان در جلال خود با جمیع ملائکه خویش آید بر کرسی جلال خود خواهد نشست و جمیع امتها در حضور او جمع شوند... (انجیل متی ص24 باب25) در بخشی دیگر از انجیل متی به زمان ظهور این‌گونه اشاره شده که : اما از آن روز و ساعت هیچ کس اطلاع ندارد حتی ملائکه آسمان جز پدر من و بس ... که این جملات دقیقا مانند احادیث و روایاتی است که در رابطه با زمان ظهور نقل شده . مانند سخن گرانبار امام باقر (ع( که فرمودند کسی که زمان ظهور را مشخص می‌کند دروغگوست.

2 - بشارت ظهور و انجیل یوحنا در میان سخنانی که در یوحنا دیده می‌شود اشاره به ظهور موعود می‌شود پسر انسان ساعتی می‌آید که در آن جمیع کسانی که در قبور می‌باشند آواز او را خواهند شنید. همچنین به بخش‌هایی از علائم ظهور اشاره می‌کند که کاملا مطابق است با آنچه در احادیث و روایات در مورد ظهور مهدی (عج) موجود می‌باشد.

3 و 4 در انجیل لوقا و انجیل مرقس هم به ظهور موعود بشارت داده شده مانند آنجا که در انجیل مرقس بعد از اینکه به اتفاقات قبل ظهور اشاره می‌کند به خود ظهور موعود می‌پردازد: و در آفتاب و ماه و ستارگان علامات خواهد بود و بر زمین تنگی و حیرت از برای امتها روی خواهد نمود به سبب شوریدن دریا و امواجش و دلهای مردم ضعف خواهد کرد از خوف... و آن گاه پسر انسان را خواهند دید که بر ابری سوار شده با قوت و جلال عظیم می‌آید (باب 21 لوقا)

اسقف اعظم ارامنه در ایران زمانی که از او می‌پرسند آیا شما ارامنه و مسیحیان منتظر شخصی هستید که بیاید و قیام کند؟ در جواب می‌گوید: دین ما نیز مثل اکثر ادیان که به آمدن فردی اعتقاد دارند به ظهور مجدد حضرت عیسی اعتقاد دارند. چون خود حضرت عیسی اعلام کرده‌اند اکنون می‌روم و بازخواهم گشت (انجیل) و حتی کلیسای ما نیز یکی از یک‌شنبه‌های عید خود را یک‌شنبه بازگشت نامیده است.

نزول حضرت عیسی بن مریم (ع)‏ : روایات معتبر شیعه، به بازگشت وی در قیام حضرت مهدی(عج) و اقتدای وی به حضرت حجت (عج) اشاره دارند. در این زمینه نیز اخبار اهل سنت با روایات شیعه متفق است. ‏رسول اکرم (ص)فرموده است: سوگند به ذاتی که جان من در ید قدرت اوست؛ نزدیک است که فرزند مریم در میان شما به عنوان زمامداری عادل فرود آید که صلیب را می شکند و جزیه را لغو می کند و ثروت به حدی فزونی می یابد که کسی، صدقه را قبول نمی کند (بخاری صحیح ج2ص533). ‏در حدیث معروفی نقل شده که رسول اکرم (ص) فرمود: چگونه باشید شما آنگاه که پسر مریم در میان شما فرود آید و امام شما از خود شما باشد (بخاری صحیح ج4 ص125 - صحیح مسلم ص83)

در حدیثی دیگر به صورت مشروح تر به این جریان اشاره شده است؛ جابر بن عبدالله گوید که پیامبر اکرم (ص) فرمود: عیسی بن مریم (ع) نزول کند و امیر مردم به وی گوید: پیش بیا و نماز را امامت کن؛ پس عیسی(ع) گوید: نه، بدرستی که بعضی از شما بر بعضی دیگر امیر هستید که این به سبب تکریم این امت از جانب خداوند است (مسلم صحیح ص83). اگرچه در حدیث مذکور به صراحت نامی از حضرت مهدی(عج) برده نشده اما تعبیر و امامکم منکم به حضرت مهدی (عج) تفسیر شده (ابوالحسن سندی شرح سنن ابن ماجه ج4 ص405 بنقل از سیوطی).‏

مهدی موعود(عج) تکمیل کننده راه پیامبران

در میان سایر ادیان عقیده به مهدی و مصلح بزرگ جهانی همانند اعتقادات مسلمین است بین همه ادیان الهی و ابراهیمی، بشارت موعود و وعده منجی است و همه گفته اند که کار نیمه تمام و ناتمام انبیاء (ع) و ادیان، به دست این مرد بزرگ، کامل خواهد شد. گفته اند که بزرگترین تکلیف تاریخ، کار بزرگترین مرد تاریخ است. حتی مکاتبی که الوهیت زدایی و الهیت زدایی شده اند باز به نوعی و به نحوی به این مسئله اندیشیده اند، و گرچه نام ایشان را نبرده اند، اما همه بشارت ایشان را داده اند و حتی مکاتب الحادی همچون مارکسیسم نتوانسته اند نسبت به مسئله آخر الزمان، بی تفاوت بمانند. بودیسم، مسیحیت و یهودیت نیز که غالب بشریت را زیر پوشش گرفته اند، در این خصوص اعلام کرده اند یهود، هنوز منتظر مسیح(ع) است و مسیحیت، منتظر ظهور مجدد مسیح ع است. سخن از ظهور منجی بشریت و مصلح کل و بر هم زننده بساط ستم و تشکیل دهنده حکومت واحد جهانی مبتنی بر پایه های عدالت گفته شده است

اعتقاد به مصلح جهانی مختص ما مسلمانان نیست، هر انسانی به معنای واقعی انسانی به این امر مسلم، اعتقاد و ایمان قلبی دارد. اما آیا فقط امید به ظهور داشتن کافی است؟ هیچ وظیفه ای بر عهده ما نیست؟ مگر نه این است که اگر امام عصر و زمان خود را نشناسیم و مرگ ما فرا برسد به مانند مردمی که در زمان جاهلیت مرده اند بلکه از آن هم پست تریم؟!

آیا اهل سنّت، به ظهور امام مهدى(علیه السلام) در آخرالزمان اعتقاد دارند؟:
اعتقاد به ظهور مصلح آخرالزمان که نامش «مهدى» و از اولاد پیامبر اسلام است، مورد اتّفاق همه ى فرقه هاى اسلامى است. صاحب کتاب عون المعبود (شرح کتاب سنن ابى داوود) مى نویسد: «بدان که در طول اعصار، مشهور بین همه ى اهل اسلام، این است که حتماً، در آخرالزمان، مردى از اهل بیت(ع) ظهور مى کند که دین را یارى، و عدل را آشکار مى کند... نامش، مهدى است و عیسى، بعد از مهدى یا هم زمان با مهدى، نزول، و او را در کشتن دجال یارى، و در نماز به او اقتدا مى کند. احادیث مربوط به مهدى(علیه السلام) را عدّه اى از بزرگان آورده‌اند، از آن جمله است، ابوداوود، ترمذى، ابن ماجه، بزار، حاکم، طبرانى، ابویعلى. سند این احادیث، برخى، صحیح و برخى دیگر، حسن و یا ضعیف است."[1]
یکى دیگر از علماى اهل سنّت مى نویسد: روایات فراوانى درباره ى مهدى(عج) وارد شده به حدّى که به حدّ تواتر مى رسد. این امر، در میان علماى اهل سنّت شیوع دارد، به گونه اى که از جمله معتقدات آنان به شمار مى آید. این احادیث به طرق گوناگون و متعدّد، از صحابه و بعد از آنان، از تابعان، نقل شده است، به گونه اى که مجموع آن ها، مفید علم قطعى است. به همین دلیل، ایمان به ظهور مهدى، واجب است، همان گونه اى که این وجوب، در نزد اهل علم ثابت بوده و در عقائد اهل سنت و جماعت، مدوّن شده است.[2]
ابن کثیر نیز در البدایة و النهایة مى گوید: مهدى، در آخرالزمان مى آید و زمین را پر از عدل و قسط مى کند، همان گونه که پر از جور و ظلم شده است.[3] از این مطالب که از بزرگان اهل سنّت نقل شد، معلوم مى شود که مسئله ى مهدویّت و اعتقاد به ظهور مهدى(عج) جزء عقاید ثابت اهل سنّت و جماعت است و احادیث مربوط به ظهور آن حضرت، در میان آنان، به حدّ تواتر رسیده است.
کتاب هاى متعدّد و متنوعى درباره ى ظهور آن حضرت از سوى علماى اهل سنّت تألیف شده است به گونه اى که شیخ محمّد ایروانى در کتاب الإمام المهدی مى نویسد: اهل سنّت، کتاب هاى متعدّدى در گردآورى روایات مربوط به امام مهدى(علیه السلام) و این که در آخرالزمان شخصى به اسم مهدى ظهور خواهد کرد، نوشته اند. تا حدّى که من اطلاع دارم، اهل سنّت، بیش از سى کتاب در این باره تألیف کرده اند.[4] ما، در زیر، به ذکر نام برخى از کسانى که این گونه احادیث را در کتاب‌هاى خود آورده اند، مى پردازیم، هر چند، تقریباً، مى توان ادعا کرد که تمام کتاب هاى معتبر حدیثى اهل سنّت، حدّاقل، چند مورد از احادیث امام مهدى(علیه السلام) را ذکر کرده اند:
1- ابن سعد (متوفى 230 هـ)، 2- ابن ابى شیبه (متوفى 235هـ)، 3- احمد بن حنبل(متوفى241 هـ)،4- بخارى (متوفى 273 هـ)، 5- مسلم (متوفى 261 هـ)، 6- ابن ماجة(متوفى273)، 7- ابوبکر اسکافى (متوفى 273 هـ)، 8- ترمذى (متوفى 279 هـ)، 9- طبرى(متوفى380)، 10- ابن قتیبه دینورى (متوفى 276)، 11- بربهارى (متوفى 329)،
12- حاکم نیشابورى (متوفى 405)، 13- بیهقى (متوفى 458)،
14- خطیب بغدادى (متوفى 463)، 15- ابن اثیر جزرى (متوفى 606).[5]
پی نوشتها: [1]. عون المعبود (شرح سنن ابى داود)، ج 11، ص 362 (به نقل از سعید ایوب، الطریق الى المهدى المنتظر، ص 1).
[2]. نظم المتناثر فى الحدیث المتواتر، ص 226. (به نقل از الطریق الى المهدى المنتظر، ص 91).
[3]. اسماعیل بن عمر بن کثیر قرشى، البدایة و النهایة، ج 6، ص 281.
[4]. شیخ محمد باقر ایروانى، الإمام المهدى(علیه السلام)، ص 11.
[5]. در مورد کسانى که به ذکر احادیث مربوط به امام مهدى(عج) پرداخته اند، المهدی المنتظر فی الفکر الاسلامى
ص26 ـ 29.
منبع: امام مهدى(عج)، رسول رضوى، انتشارات مرکز مدیریت حوزه علمیه (1384).

آخرین دولت

امام باقر (ع) می فرمایند: دولتنا آخرالدول دولت ما آخرین دولت است. سپس در پایان کلام خویش می فرمایند: و هو قول الله عز و جل «والعاقبه للمتقین (اعراف128) این همان سخن خداوند است که می فرماید: عاقبت از آن پرهیزکاران است. همچنین روایت شده که امام صادق (ع) در بسیاری از اوقات این شعر را زمزمه می کردند که: لکل اناس دوله یرقبونها و دولتنا فی آخر الدهر تظهر هر مردمی را دولتی است که منتظر آن هستند و دولت ما در پایان روزگار آشکار می شود. در پاره ای از روایات، این حقیقت با عبارت عاقبت از آن ما خواهد بود آمده و آیه شریفه و العاقبه للمتقین به همین حقیقت تفسیر شده است، این مسئله را در کلام امام باقر(ع) به وضوح می بینیم. امام حسن(ع) نیز این حقیقت را یاد کرده اند و امام علی(ع) آن را تأیید نموده اند. ابن سیرین می گوید: از تنی چند از بزرگان بصره شنیدم که گفتند: علی بن ابیطالب(ع) پس از جنگ جمل ناخوش گردید و نتوانست در نماز جمعه شرکت کند

لذا به فرزندش حسن (ع) فرمود: تو برو و نماز جمعه را با مردم بخوان. حسن (ع) به مسجد آمد و بر فراز منبر رفت. او ابتدا حمد و ثنای الهی را بجای آورد، شهادتین گفت، بر رسول خدا درود و صلوات فرستاد و فرمود: «ای مردم! خداوند، نبوت را در میان ما قرار داد و ما را بر خلق خویش برگزید و مقدم داشت و کتاب و وحی خود را بر ما فرو فرستاد. به خدا قسم که هر کس چیزی از حق ما کم گذارد، خداوند در دنیا و آخرت از حق او بکاهد، و هیچ دولتی ضد ما نباشد، مگر این که عاقبت از آن ما باشد.
آنگاه این آیه را خواند که:
و لتعلمن نباه بعد حین (ص88) و قطعاً پس از چندی خبر آن را خواهید دانست. در این کلام، امام حسن(ع) با بیان این جمله که عاقبت از آن ما است، به این حقیقت توجه می دهند که دولت اهل بیت، دولت آینده است. جالب این که امام علی(ع) سخنان فرزندشان را می شنیدند

پس از اتمام مراسم نماز و بازگشت امام حسن(ع)، امام (ع) به او نگاهی کرد و بی اختیار، اشکهایش برگونه هایش جاری شد و از فرزندش خواست که نزدیک آید و میان چشمانش را بوسید و این آیه را خواند که: ذریه بعضها من بعض و الله سمیع علیم فرزندانی بودند، برخی از نسل برخی دیگر پدید آمده، و خدا شنوا و داناست (آل عمران34) این برخورد امام علی(ع)، حکایت از تأیید سخن امام حسن(ع) دارد. همچنین نقل شده که در خطبه دیگری نیز امام حسن(ع) همین جملات را درباره دولت اهل بیت بیان کردند. از امام باقر(ع) نیز نقل شده که ایشان دولتهای دیگر را دولت حال نامیده اند و دولت اهل بیت را (دولت آینده)
ابوبکر حضرمی می گوید: وقتی امام باقر(ع) را نزد هشام در شام بردند، هشام، اهل بیت(ع) را به تفرقه افکنی متهم ساخت و بدین وسیله امام را بسیار توبیخ کرد. به دنبال وی حاضران مجلس نیز به نکوهشی امام(ع) پرداختند. وقتی آنان خاموش شدند، امام باقر(ع) برخاست و فرمود:
ایها الناس، این تذهبون؟ او این یرادبکم؟ بنا هدی الله اولکم و بنایختم آخرکم. فان یکن لکم ملک معجل فان لنا ملکا موجلا. ای مردم به کجا می روید؟ و شما را به کجا می برند؟ به وسیله ما بود که خداوند پیشینیان شما را هدایت کرد و هدایت آیندگان شما نیز به وسیله ما انجام می شود. اگر شما سلطنت اکنون را دارید، حکومت ما حکومت آینده است. اهل بیت(ع) از دولت حضرت مهدی(ع) به عنوان آخرین دولت یاد کرده اند.
معنای آخرین دولت وقتی می گوییم حکومت حضرت مهدی(عج) آخرین دولت است، هم به این معنی است که آخرین و مترقی ترین اندیشه در باب حکومت و زمامداری است و هم به این معنی است که پس از آن، دولت دیگری حاکمیت نمی یابد و تا پایان تاریخ ادامه می یابد. امام باقر(ع) به دنبال این که می فرمایند: دولت ما آخرین دولت است، چنین ادامه می دهند: و لم یبق اهل بیت لهم دول الاملکلوا قبلنا. هیچ خاندان دارای حکومتی باقی نمی ماند، مگر این که قبل از ما به حکومت می رسند. امام صادق(ع)نیز در همین رابطه می فرمایند: ما یکون هذا الامر حتی لا یبقی صنف من الناس الا و قد ولوا علی الناس... ثم یقوم القائم بالحق و العدل این امر (حکومت ما اهل بیت) فرا نرسد تا اینکه همه گروهها بر مردم حکومت کرده باشند... آنگاه قائم(ع) قیام می کند و حق و عدالت را برپا می دارد

کلام امام صادق(ع) وضوح بیشتری دارد. آنچه از این دو حدیث بر می آید این است که همه گروهها و صاحب نظراتی که درباره حکومت، ایده و نظریه ای دارند، به حکومت می رسند و پس از همه آنها، نظریه امامت حاکمیت می یابد. جالب این که این جمله از قرآن کریم، فراز پایانی آیه ای است که در آغاز آن چنین آمده ان الارض لله یورثها من یشاء من عباده زمین از آن خداست و به هر کس از بندگانش که بخواهد آن را به میراث می دهد. این فراز از آیه، نیز مربوط به حکومت حضرت مهدی(عج) است و لذا تأییدی است بر این فراز العاقبه للمتقن هم مربوط به حکومت حضرت مهدی(عج) است و با تفسیر معصوم (ع) مفهوم آن این است که پس از دولت مهدوی، دولت دیگری وجود ندارد. برخی‌ از تعبیرهایی‌ که‌ در روایات‌ در مورد دولت‌ و حکومت‌ امام‌ مهدی‌(ع‌) آمده‌ به‌ شرح‌ زیر است‌:

1. «دولت‌ جهانی‌» که‌ اشاره‌ به‌ قلمرو حکومت‌ دارد؛

2. «دولت‌ عدالت‌» که‌ اشاره‌ به‌ بسط‌ عدالت‌ در زمان‌ حاکمیت‌ این‌ دولت‌ دارد؛

3. «دولت‌ کریمه‌» که‌ اشاره‌ به‌ محوریت‌ کرامت‌ انسان‌ در این‌ دولت‌ دارد و به‌ طور مشخص‌ بیان‌ شده‌ که‌ کرامت‌ مداری‌ یعنی‌ عزت‌ اسلام‌ و مسلمین‌ از یک‌ سو و ذلتف نفاق‌ و منافقان‌ از سوی‌ دیگر؛

4. «دولت‌ صالحان‌» که‌ اشاره‌ به‌ صالح‌ بودن‌ زمامداران‌ آن‌ است‌؛

5. «دولت‌ حق‌» که‌ اشاره‌ به‌ حق‌مداری‌ این‌ دولت‌ و نتیجه‌ آن‌؛ یعنی‌ بسط‌ حق‌ و رفع‌ باطل‌ است‌؛

6. «دولت‌ مستضعفان‌» که‌ اشاره‌ به‌ حاکمیت‌ یافتن‌ کسانی‌ دارد که‌ از سوی‌ صاحبان‌ زر و زور و تزویر به‌ استضعاف‌ کشیده‌ شده‌اند؛

7. «دولت‌ امنیت‌» که‌ اشاره‌ به‌ امنیت‌ فراگیر در آن‌ دولت‌ است‌؛ امنیتی‌ که‌ هم‌ اجتماعی‌ است‌ و هم‌ ایمانی‌؛

8. «دولت‌ رفاه‌» که‌ اشاره‌ به‌ فراگیری‌ رفاه‌ در پهنه‌ زمین‌ است‌ و ...

نظرات  (۱)

  • پیمان محمدی فرد
  • سلام خدمت شما؛

    فکر کنم قبلاً هم نظر گذاشته بودم. ماشاالله تو همه نتایج جستجو هستید.

    خدا خیرتان دهد.

    اللهم عجل لولیک الفرج.

    http://mahdaviat-12.blog.ir

    ارسال نظر

    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">